Παπάζογλου στο Cretaone 102,3 : «Η Disneyland της Αρκτικής και η επιστροφή της ωμής ισχύος»

Γεωπολιτικές αναταράξεις, εύθραυστες ισορροπίες και τα ελληνικά διλήμματα σε έναν κόσμο που αλλάζει

«Η ιδέα της “Disneyland της Αρκτικής” δεν είναι υπερβολή· είναι ακριβής περιγραφή του αμερικανικού know-how στο marketing ισχύος», σημείωσε ο Μάνος Παπαζόγλου, καθηγητής Πολιτικών Συστημάτων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, μιλώντας στο Cretaone 102,3 και στην εκπομπή “Live με την Αντιγόνη” με την Αντιγόνη Ανδρεάκη.

Με τη φράση αυτή, ο καθηγητής περιέγραψε με ενάργεια τη λογική που διατρέχει τη σύγχρονη διεθνή πολιτική: την επιστροφή της ισχύος, του ωμού ρεαλισμού και της γεωπολιτικής προβολής συμφερόντων, ντυμένων συχνά με ένα ελκυστικό επικοινωνιακό περίβλημα.

Από το Ιράν στη «σκηνοθεσία» της έντασης

Όπως εξήγησε, οι δηλώσεις και οι κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν εντάσσονται σε ένα γνώριμο μοτίβο: ένταση, απειλή, θεατρικότητα και –προσωρινά– αποκλιμάκωση. Ωστόσο, το ιρανικό ζήτημα δεν επιδέχεται απλοϊκές λύσεις. «Το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι δεν πρόκειται για ένα καθεστώς που καταρρέει με την απομάκρυνση ενός ηγέτη. Αντιθέτως, πρόκειται για ένα βαθιά ριζωμένο θεοκρατικό σύστημα με ισχυρούς μηχανισμούς εξουσίας, στρατό, επαναστατικές φρουρές και εσωτερική καταστολή. Μια εξωτερική επέμβαση, αντί να απελευθερώσει την κοινωνία, θα είχε ως αποτέλεσμα τη συσπείρωση γύρω από το καθεστώς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θεσσαλονίκη: Σύλληψη ζευγαριού που «κατασκόπευε» τη γειτόνισσα με κάμερες

Η πραγματική πίεση, όπως σημείωσε, προέρχεται από την οικονομία: φτώχεια, πληθωρισμός, κοινωνική ασφυξία. Εκεί βρίσκεται το πραγματικό ρήγμα – όχι στις απειλές από τη Δύση.

Γροιλανδία: όταν ο 19ος αιώνας επιστρέφει

Η αναφορά στη Γροιλανδία αποκαλύπτει μια άλλη πτυχή της αμερικανικής στρατηγικής. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η γεωγραφία είναι ασφάλεια. Η λογική «αν δεν την πάρουμε εμείς, θα την πάρουν η Κίνα ή η Ρωσία» ανήκει σε μια παράδοση επεκτατισμού που δεν είναι καινούργια, αλλά βαθιά ριζωμένη στην αμερικανική ιστορία.
Εκεί ακριβώς εντάσσεται και η περίφημη «Disneyland της Αρκτικής».

Οι ΗΠΑ, όπως τόνισε ο καθηγητής, έχουν αποδείξει διαχρονικά ότι μπορούν να μετατρέπουν το άγνωστο σε επιθυμητό και το αφιλόξενο σε εμπειρία. Έτσι, η Γροιλανδία –από ένας τόπος που «δεν ήξερε άνθρωπος»– μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμιο σύμβολο, με απόλυτο έλεγχο όχι μόνο του εδάφους, αλλά και της εικόνας, της αφήγησης και τελικά της επιρροής.
Ελλάδα – Τουρκία: αποτροπή χωρίς αυταπάτες

Στα ελληνοτουρκικά, ο Μάνος Παπαζόγλου επισήμανε ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει αισθητά την αποτρεπτική της ισχύ με Rafale, φρεγάτες και σύγχρονα αμυντικά συστήματα. «Αυτό δεν περνά απαρατήρητο από την Άγκυρα», σημείωσε. Παράλληλα, βρισκόμαστε σε φάση διαλόγου με την Τουρκία, όχι επειδή έχουν λυθεί οι διαφορές, αλλά επειδή η αποφυγή τυχαίας κλιμάκωσης αποτελεί στρατηγική ανάγκη. Τα ζητήματα κυριαρχίας δεν τίθενται προς διαπραγμάτευση, ωστόσο θέματα όπως η ΑΟΖ και οι θαλάσσιες ζώνες δεν μπορούν να παραμένουν επ’ άπειρον άλυτα.
«Η διεθνής κοινότητα δυσκολεύεται να κατανοήσει αντιφάσεις τύπου 10 μίλια εναέριος χώρος και 6 μίλια χωρικά ύδατα», παρατήρησε, προσθέτοντας ότι ο ρεαλισμός επιβάλλει καθαρές επιλογές. Και, όπως σημείωσε με νόημα, αν ο Ερντογάν παραμείνει κυρίαρχος παίκτης τα επόμενα χρόνια, ίσως είναι προτιμότερο οι αποφάσεις να ληφθούν με «γνωστό αντίπαλο» παρά σε ένα αβέβαιο μέλλον.

Εσωτερικό πολιτικό τοπίο: ο κίνδυνος της απάθειας

Στο εσωτερικό μέτωπο, ο καθηγητής περιέγραψε ένα πολιτικό σκηνικό κατακερματισμού. Παρά την προεξοφλημένη πρωτιά, η αντιπολίτευση παραμένει διασπασμένη, με νέα κόμματα, μονοπρόσωπες προσπάθειες και θεματικές ατζέντες χωρίς συνοχή. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος, όμως, δεν είναι η πόλωση αλλά η απάθεια. Η αποχή, όπως τόνισε, αποδυναμώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση και αυξάνει τον κίνδυνο πολιτικής αστάθειας. «Οι εκλογές δεν γίνονται για να μετράμε δυνάμεις, αλλά για να βγάζουμε κυβέρνηση», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι η Ελλάδα δεν αντέχει παρατεταμένες περιόδους ακυβερνησίας.