Γιατί το νομικό πλαίσιο αφορά συλλογές μετά το 1815

Νέο νομικό πλαίσιο τέθηκε σε ισχύ στη Γαλλία από τις αρχές Μαΐου, το οποίο επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των επιστροφών πολιτιστικής κληρονομιάς και έτσι δημιουργεί και νέα δεδομένα γύρω από τα θραύσματα του Παρθενώνα που φυλάσσονται στο Μουσείο του Λούβρου.

Η δικηγόρος και ερευνήτρια Κατερίνα Τιτή, μίλησε το πρωί της Δευτέρας στην ΕΡΤ, αναφέροντας ότι ο νόμος διευκολύνει τις επιστροφές αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς που είτε έχουν περιέλθει σε γαλλικές συλλογές είτε έχουν απομακρυνθεί παράνομα από το 1815 και μετά.

Όπως σημείωσε, στο Λούβρο εντοπίζονται περίπου έξι θραύσματα που αποδίδονται στον Παρθενώνα, αν και για ένα ή δύο από αυτά δεν υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα ως προς την προέλευσή τους. Για τέσσερα από τα έξι θραύσματα, σύμφωνα με την ίδια, φαίνεται ότι ενδέχεται να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νέου νόμου, καθώς έχουν εισέλθει στις γαλλικές συλλογές μετά το 1815, γεγονός που αποτελεί κρίσιμη χρονολογική προϋπόθεση.

Γιατί το νομικό πλαίσιο αφορά συλλογές μετά το 1815

Η επιλογή του 1815 ως ορόσημο συνδέεται με την ήττα του Ναπολέοντα και τις επακόλουθες συμφωνίες επιστροφής πολιτιστικών αγαθών που είχαν αφαιρεθεί κατά την περίοδο των εκστρατειών του. Όπως εξηγείται, τότε η Γαλλία προχώρησε σε επιστροφές αρχαιοτήτων, μεταξύ άλλων προς την Ιταλία, και έτσι θεωρήθηκε ότι το ζήτημα των λεηλασιών πριν από το 1815 είχε σε μεγάλο βαθμό διευθετηθεί, με τον νέο νομικό μηχανισμό να αφορά κυρίως μεταγενέστερες περιπτώσεις.

Σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, τυχόν επιστροφή θραυσμάτων του Παρθενώνα από τη Γαλλία θα είχε, σύμφωνα με την ανάλυση, έντονη συμβολική σημασία, χωρίς όμως να συνιστά άμεση νομική μεταβολή για τη διεκδίκηση των Γλυπτών του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Ωστόσο, εκτιμάται ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αυξήσει την πολιτική πίεση προς τη βρετανική πλευρά.

Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έχει ήδη καταφέρει να επαναπατρίσει τμήματα του Παρθενώνα από το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης το 2006, καθώς και από το Αρχαιολογικό Μουσείο του Παλέρμο και από το Μουσείο του Βατικανού, ενισχύοντας σταδιακά τη διεθνή τάση επανεξέτασης παλαιότερων αποκτήσεων.

Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που επιδιώκει την επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών, καθώς διεθνώς εντείνεται η συζήτηση για τον επαναπατρισμό αντικειμένων σε χώρες προέλευσης, με τη θέση του Βρετανικό Μουσείο να δέχεται αυξανόμενη πίεση από διάφορα μέτωπα.

Σε ερωτήσεις σχετικά με άλλα γνωστά έργα, όπως η Αφροδίτη της Μήλου ή η Νίκη της Σαμοθράκης, διευκρινίζεται ότι δεν φαίνεται να εμπίπτουν στο ίδιο νομικό πλαίσιο, καθώς η χρονική προϋπόθεση του νόμου δεν τα καλύπτει.

#ΑΘΗΝΑ