Ποιος ήταν ο Βιτσέντζος Κορνάρος; Ο Κρητικός πίσω από 10.012 στίχους που άντεξαν περισσότερους από τέσσερις αιώνες

Έγραψε ένα από τα σημαντικότερα έργα της κρητικής και νεοελληνικής λογοτεχνίας, δημιούργησε έναν έρωτα που πέρασε από γενιά σε γενιά και άφησε πίσω του 10.012 δεκαπεντασύλλαβους στίχους – Κι όμως, ακόμη και η ίδια η ταυτότητα του δημιουργού απασχόλησε για χρόνια τους μελετητές

«Του κύκλου τα γυρίσματα, που ανεβοκατεβαίνουν…»

Αρκούν λίγες λέξεις για να αναγνωρίσουν πολλοί ένα από τα πιο εμβληματικά έργα της ελληνικής λογοτεχνικής παράδοσης.

Ο «Ερωτόκριτος» δεν είναι απλώς ένα παλιό ποίημα.

Είναι ένα έργο που ταξίδεψε για αιώνες μέσα από χειρόγραφα, βιβλία, αφηγήσεις, μουσική και τραγούδια, φτάνοντας μέχρι τη σύγχρονη εποχή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ξέρατε γιατί οι Κρητικοί έφτιαχναν τα σπίτια τους με συγκεκριμένο προσανατολισμό;

Πίσω του βρίσκεται ένας Κρητικός δημιουργός που έμελλε να αφήσει ένα τεράστιο αποτύπωμα στα ελληνικά γράμματα: ο Βιτσέντζος Κορνάρος.

Ένας Κρητικός στην εποχή της Βενετοκρατίας

Ο Κορνάρος έζησε στην Κρήτη την περίοδο της Βενετοκρατίας, σε μια εποχή κατά την οποία το νησί γνώριζε σημαντική πολιτιστική άνθηση.

Ήταν η περίοδος που σήμερα γνωρίζουμε ως Κρητική Αναγέννηση.

Η επαφή της Κρήτης με τη δυτική Ευρώπη και ιδιαίτερα με τη Βενετία δημιούργησε ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν η λογοτεχνία, το θέατρο και οι τέχνες.

Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον γεννήθηκε ένα έργο που θα επιβίωνε πολύ περισσότερο από την εποχή που το δημιούργησε.

10.012 στίχοι για έναν έρωτα

Ο «Ερωτόκριτος» αποτελείται από 10.012 δεκαπεντασύλλαβους ομοιοκατάληκτους στίχους.

Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται ο έρωτας του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας.

Ο νεαρός Ερωτόκριτος ερωτεύεται την κόρη του βασιλιά της Αθήνας, όμως η κοινωνική διαφορά ανάμεσά τους γίνεται εμπόδιο.

Ακολουθούν δοκιμασίες, εξορία, αναμονή, συγκρούσεις και ανατροπές.

Στην πραγματικότητα όμως, πίσω από την ερωτική ιστορία κρύβονται πολύ περισσότερα.

Τιμή, φιλία, πίστη, γενναιότητα, κοινωνικές διαφορές και η δύναμη του έρωτα αποτελούν βασικούς άξονες του έργου.

Γιατί γράφτηκε στην κρητική διάλεκτο;

Ένα από τα στοιχεία που κάνουν τον «Ερωτόκριτο» τόσο ιδιαίτερο είναι η γλώσσα του.

Ο Κορνάρος δεν έγραψε σε μια απόμακρη λόγια γλώσσα.

Χρησιμοποίησε την κρητική διάλεκτο της εποχής του, μετατρέποντας τη ζωντανή ομιλία του τόπου σε λογοτεχνία υψηλού επιπέδου.

Και ίσως αυτός να είναι ένας από τους λόγους που το έργο κατάφερε να περάσει τόσο βαθιά στη λαϊκή παράδοση.

Οι στίχοι μπορούσαν να ειπωθούν, να απομνημονευθούν και να τραγουδηθούν.

Ένα βιβλίο που έγινε προφορική παράδοση

Για πολλές γενιές ο «Ερωτόκριτος» δεν υπήρχε μόνο μέσα στα βιβλία.

Τμήματά του περνούσαν από στόμα σε στόμα.

Άνθρωποι απομνημόνευαν ολόκληρους στίχους και τους απήγγελλαν σε παρέες και οικογενειακές συγκεντρώσεις, ενώ αποσπάσματα του έργου συνδέθηκαν στενά με την κρητική μουσική παράδοση.

Έτσι, ένα λογοτεχνικό έργο που δημιουργήθηκε πριν από αιώνες κατάφερε να παραμείνει ζωντανό ακόμη και ανάμεσα σε ανθρώπους που δεν είχαν διαβάσει ποτέ ολόκληρο το βιβλίο.

Η Κρήτη μέσα στους στίχους

Η ιστορία τοποθετείται στην Αθήνα, όμως ο κόσμος του έργου κουβαλά έντονα στοιχεία από την κοινωνία και τη νοοτροπία της εποχής του δημιουργού.

Η αξία της τιμής, η δύναμη της φιλίας, η επιμονή απέναντι στις δυσκολίες και φυσικά ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται η γλώσσα κάνουν τον «Ερωτόκριτο» να μοιάζει βαθιά συνδεδεμένος με την Κρήτη.

Δεν είναι τυχαίο ότι αιώνες αργότερα οι Κρητικοί εξακολουθούν να τον αντιμετωπίζουν ως κομμάτι της πολιτιστικής τους ταυτότητας.

Πώς άντεξαν 10.012 στίχοι περισσότερο από τέσσερις αιώνες;

Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα του Κορνάρου.

Ο κόσμος στον οποίο έγραψε έχει εξαφανιστεί.

Η Βενετοκρατία στην Κρήτη τελείωσε.

Οι κοινωνίες άλλαξαν, η ελληνική γλώσσα εξελίχθηκε και ο τρόπος ζωής μεταμορφώθηκε.

Κι όμως ο Ερωτόκριτος και η Αρετούσα εξακολουθούν να είναι αναγνωρίσιμοι.

Γιατί η ιστορία τους στηρίζεται σε κάτι που δεν γερνά εύκολα: στην προσπάθεια δύο ανθρώπων να μείνουν πιστοί ο ένας στον άλλο παρά τα εμπόδια που τους χωρίζουν.

Ο Κρητικός που συνεχίζει να «μιλά» τέσσερις αιώνες μετά

Ο Βιτσέντζος Κορνάρος δεν θα μπορούσε φυσικά να γνωρίζει τι θα συνέβαινε στο έργο του.

Δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι αιώνες αργότερα οι στίχοι του θα εξακολουθούσαν να διαβάζονται, να τραγουδιούνται και να διδάσκονται.

Και ίσως αυτό να αποτελεί την ισχυρότερη απόδειξη της αξίας του «Ερωτόκριτου».

10.012 στίχοι γράφτηκαν σε μια Κρήτη που δεν υπάρχει πια.

Περισσότερους από τέσσερις αιώνες αργότερα, όμως, οι λέξεις παραμένουν εδώ.