«Ρωτήστε ένα παιδί σε ίδρυμα τι διεύθυνση λέει στο σχολείο» – Τι σημαίνει «εγκαταλελειμμένο» παιδί – Η διαδικασία που λίγοι γνωρίζουν

Από το νοσοκομείο στην αναδοχή: Πώς και γιατί απομακρύνονται τα παιδιά από τις οικογένειές τους

«Τα εγκαταλελειμμένα παιδιά για τα οποία γίνεται λόγος δεν είναι αυτά που βρίσκονται στα νοσοκομεία. Τα περισσότερα έχουν γονείς. Απλώς αυτοί οι γονείς δεν μπορούν να ασκήσουν επαρκώς τον ρόλο τους», εξηγεί η Μαρία Φραγκιουδάκη, Προϊσταμένη Τμήματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης στη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Μέριμνας της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου, μιλώντας στην εκπομπή της Αντιγόνης Ανδρεάκη στο CRETAone 102.3.

Κοινωνική λειτουργός με πολυετή εμπειρία, η ίδια περιέγραψε με καθαρότητα αλλά και συγκίνηση τι πραγματικά σημαίνει «εγκαταλελειμμένο παιδί», πώς γίνεται η απομάκρυνση από τη βιολογική οικογένεια και γιατί το κράτος προσπαθεί να αφήσει πίσω του την ιδρυματική λογική.

Τι σημαίνει «εγκαταλελειμμένο παιδί»;

Η κ. Φραγκιουδάκη ξεκαθάρισε στην συνέντευξη της στο Cretaone 102,3 ότι ο όρος «εγκαταλελειμμένο» χρησιμοποιείται συχνά λανθασμένα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κρήτη: «Σοκαρίστηκα όταν τον είδα ενεργό στα social media» – Μαρτυρία-σοκ για τον 33χρονο αγνοούμενο γιατρό

«Εγκαταλελειμμένα θεωρούνται τα παιδιά που οι ίδιοι οι γονείς τους, με τη θέλησή τους, τα αφήνουν στο νοσοκομείο, σε εξαιρετικά σοβαρές περιπτώσεις, όπως βαριά αναπηρία ή ακόμη και περιστατικά αιμομιξίας. Τα παιδιά όμως που συχνά αναφέρονται σε ρεπορτάζ ως «εγκαταλελειμμένα» και παραμένουν για διάστημα στα νοσοκομεία δεν είναι εγκαταλελειμμένα. Έχουν γονείς. Αλλά αυτοί οι γονείς, λόγω βίας, εξαρτήσεων, ψυχικών νοσημάτων ή ακραίας παραμέλησης, δεν μπορούν να διασφαλίσουν την προστασία τους».

Ποιος αποφασίζει την απομάκρυνση ενός παιδιού;

«Η απομάκρυνση δεν γίνεται «από τη μία μέρα στην άλλη, δεν γίνεται «επειδή η οικογένεια είναι φτωχή, και σίγουρα δεν είναι απόφαση μιας υπηρεσίας» εξηγεί η κ. Φραγκιουδάκη:

• Οι κοινωνικές υπηρεσίες των Δήμων πραγματοποιούν εκτεταμένη κοινωνική έρευνα.
• Στόχος είναι πρώτα η στήριξη της βιολογικής οικογένειας, ώστε το παιδί να παραμείνει εκεί.
• Μόνο όταν διαπιστωθεί σοβαρή παραμέληση ή κακοποίηση προτείνεται η απομάκρυνση.
• Η τελική απόφαση λαμβάνεται με εισαγγελική εντολή.

Η βάση αυτής της διαδικασίας είναι η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την οποία έχει επικυρώσει και η Ελλάδα.

«Πρωταρχικός στόχος είναι το παιδί να παραμένει στη βιολογική του οικογένεια.»

Γιατί περνούν από το νοσοκομείο;

Σύμφωνα με την Προϊσταμένη Τμήματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης στη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Μέριμνας: «Κάθε παιδί που απομακρύνεται, μεταφέρεται αρχικά στο νοσοκομείο για ιατρικές εξετάσεις, η παραμονή του θα έπρεπε να διαρκεί δύο έως τρεις ημέρες, ωστόσο, ο χρόνος συχνά παρατείνεται μέχρι να βρεθεί η κατάλληλη μορφή φροντίδας. Και εδώ αρχίζει το πιο δύσκολο κεφάλαιο.»

Η ιδρυματική κουλτούρα και η μεγάλη αλλαγή

Για δεκαετίες, ο «μονόδρομος» για τα παιδιά που απομακρύνονταν ήταν το ίδρυμα.

«Ιστορικά, τα ιδρύματα κάλυψαν τεράστιες ανάγκες, υπογράμμισε η κ. Φραγκιουδάκη, ιδίως σε μεταπολεμικές περιόδους. Σήμερα όμως, τα παιδιά των ιδρυμάτων δεν είναι ορφανά. Έχουν γονείς. Και το ίδρυμα, όσο φροντισμένο κι αν είναι, δεν μπορεί να προσφέρει ούτε την αίσθηση του «ανήκειν, ούτε σταθερό πρόσωπο αναφοράς.

«Ρωτήστε ένα παιδί σε ίδρυμα τι διεύθυνση λέει στο σχολείο», σημείωσε. «Συνήθως σκύβει το κεφάλι».

Ο θεσμός της αναδοχής: Το πρώτο βήμα

Η πολιτεία τα τελευταία χρόνια στρέφεται συστηματικά προς την αναδοχή.

Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο από το 2018, θεσπίστηκαν:

• Εθνικά μητρώα υποψήφιων αναδόχων και θετών γονέων
• Υποχρεωτική αξιολόγηση
• Υποχρεωτική εκπαίδευση
• Διαφανείς διαδικασίες

«Η Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου είχε ήδη από το 2012 δημιουργήσει μητρώο υποψήφιων αναδόχων, τοποθετώντας 60–70 παιδιά σε οικογένειες αποφεύγοντας ουσιαστικά τη δημιουργία τριών ιδρυμάτων», τόνισε η κ. Φραγκουδάκη., συμπληρώνοντας πως :

«Αν οι γονείς δηλώσουν οριστικά ότι δεν επιθυμούν το παιδί, τότε προωθείται για τεκνοθεσία.»

Γιατί «μένουν» παιδιά στα ιδρύματα;

Σε αυτό το ερώτημα σύμφωνα με την κ. Φραγκιουδάκη κρύβεται μια σκληρή αλήθεια:

«Οι περισσότεροι υποψήφιοι ανάδοχοι ζητούν παιδιά 0–2 ή 2–5 ετών. Όμως τα περισσότερα παιδιά που βρίσκονται σήμερα σε ιδρύματα είναι άνω των 6 ετών.

«Κανείς δεν θέλει να πάρει στο σπίτι του παιδί πάνω από οκτώ ετών».

Το ίδιο ισχύει και για παιδιά με αναπηρία.

Και παρότι έχει θεσπιστεί η επαγγελματική αναδοχή με οικονομικά κίνητρα, σε όλη τη χώρα οι αιτήσεις δεν ξεπερνούν τις έντεκα.»

Τι γινόταν πριν το 2018

Πριν την αλλαγή του πλαισίου, λειτουργούσε σε μεγάλο βαθμό η ιδιωτική υιοθεσία:

«Αυτό προέβλεπε την συμφωνία μεταξύ βιολογικών και υποψήφιων θετών γονέων αλλά δυστυχώς αυτά γινόταν με περιορισμένο έλεγχο και με αξιολόγηση που δεν ήταν δεσμευτική»

«Ερχόντουσαν άνθρωποι 60 ετών με ένα βρέφος στην αγκαλιά», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας :

«Οι κοινωνικές υπηρεσίες ήταν δεσμευμένες από ιδιωτικά συμφωνητικά, ενώ το συμφέρον του παιδιού δεν διασφαλιζόταν πάντα.

Αυτό το μοντέλο σταμάτησε με το νέο θεσμικό πλαίσιο.»

«Το συμφέρον του παιδιού πάνω από όλα»

«Οι κοινωνικές υπηρεσίες υπηρετούν το συμφέρον του παιδιού. Όχι των ενηλίκων».

Η πρόθεση ενός πολίτη να «πάρει ένα παιδί από το νοσοκομείο» δεν αρκεί.

Απαιτείται αξιολόγηση, εκπαίδευση, χρόνος ,περίπου ένας χρόνος συνολικά και αντιστοίχιση με βάση τις ανάγκες του παιδιού.