Σαν σήμερα στην Κρήτη: Τι συνέβη την 1η Οκτωβρίου και έμεινε στην ιστορία του νησιού

Από την πρώτη επίσημη απογραφή του πληθυσμού μέχρι την είσοδο των Κρητών βουλευτών στο ελληνικό Κοινοβούλιο – Η 1η Οκτωβρίου εμφανίζεται σε κρίσιμες σελίδες της νεότερης κρητικής ιστορίας

Η 1η Οκτωβρίου δεν είναι μία εντελώς συνηθισμένη ημερομηνία στην ιστορία της Κρήτης.

Αναζητώντας γεγονότα που συνέβησαν ακριβώς αυτή την ημέρα, συναντάμε δύο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες καταγραφές, με απόσταση 31 ετών μεταξύ τους.

Η πρώτη μάς δείχνει πόσοι άνθρωποι ζούσαν στο νησί τον 19ο αιώνα.

Η δεύτερη βρίσκεται ένα βήμα πριν από την οριστική Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

1η Οκτωβρίου 1881: Η πρώτη τακτική επίσημη απογραφή

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ρούλα Πισπιρίγκου: Πληροφορίες ότι διαγνώστηκε με καρκίνο στον λάρυγγα – Τι αναφέρθηκε για την υγεία της

Σύμφωνα με ιστορικό χρονολόγιο της Κρήτης, την 1η Οκτωβρίου 1881 άρχισε η πρώτη τακτική επίσημη απογραφή του πληθυσμού του νησιού.

Η καταγραφή έδωσε πληθυσμό 279.165 κατοίκων.

Ο αριθμός αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν τον συγκρίνει κανείς με τη σημερινή εικόνα της Κρήτης.

Πίσω όμως από τον αριθμό βρίσκεται και μια εντελώς διαφορετική Κρήτη: χωρίς αυτοκίνητα, χωρίς αεροδρόμια, χωρίς τις σημερινές πόλεις και με μεγάλο μέρος του πληθυσμού να ζει σε αγροτικές κοινότητες.

1η Οκτωβρίου 1908: Μια εύθραυστη περίοδος

Το ίδιο ιστορικό χρονολόγιο καταγράφει ακόμη ένα γεγονός.

Την 1η Οκτωβρίου 1908, η Εκτελεστική Επιτροπή της Κρήτης απηύθυνε προκήρυξη με την οποία ζητούσε τη διατήρηση της τάξης και την προστασία του μουσουλμανικού πληθυσμού του νησιού.

Η χρονική στιγμή δεν ήταν τυχαία.

Η Κρήτη βρισκόταν σε μία εξαιρετικά σύνθετη μεταβατική περίοδο, καθώς το ενωτικό κίνημα είχε περάσει σε νέα φάση και η σχέση του νησιού με την Ελλάδα, την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τις Μεγάλες Δυνάμεις παρέμενε εξαιρετικά ευαίσθητη.

Και τέσσερα χρόνια αργότερα, πάλι 1η Οκτωβρίου

Ίσως το σημαντικότερο γεγονός της ημερομηνίας συνέβη το 1912.

Τον Νοέμβριο του 1911 και τον Απρίλιο του 1912 Κρήτες βουλευτές είχαν προσπαθήσει να εισέλθουν στην ελληνική Βουλή, χωρίς να γίνει τότε δεκτή η κίνησή τους.

Όμως η έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων άλλαξε δραματικά τις πολιτικές συνθήκες.

Τελικά, την 1η Οκτωβρίου 1912, οι Κρήτες βουλευτές εισήλθαν στο ελληνικό Κοινοβούλιο μέσα σε ενθουσιώδη ατμόσφαιρα, σύμφωνα με το επίσημο ιστορικό χρονολόγιο της Περιφέρειας Κρήτης.

Έναν χρόνο πριν από την οριστική Ένωση

Η ημερομηνία αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό επειδή η Κρήτη δεν είχε ακόμη ενωθεί επισήμως με την Ελλάδα.

Η επίσημη Ένωση θα ολοκληρωνόταν το 1913.

Έτσι, η παρουσία των Κρητών βουλευτών στο ελληνικό Κοινοβούλιο την 1η Οκτωβρίου 1912 αποτελεί έναν από τους σημαντικούς σταθμούς της τελευταίας διαδρομής προς την Ένωση.

Από την καταμέτρηση των κατοίκων του 1881 μέχρι την είσοδο των Κρητών βουλευτών στην ελληνική Βουλή το 1912, η 1η Οκτωβρίου εμφανίζεται σε διαφορετικές αλλά χαρακτηριστικές σελίδες της ιστορίας ενός νησιού που άλλαζε ραγδαία.