Στα πρόθυρα της κατάρρευσης τα σχολικά κυλικεία: «Λουκέτα» στο Ηράκλειο και κραυγή αγωνίας για το νέο νομοθετικό πλαίσιο

Οι αλλαγές στη διατροφική πολιτική των σχολείων, τα ακατάλληλα κτιριακά υποδομές και ο αθέμιτος ανταγωνισμός από εξωτερικές παραγγελίες οδηγούν σε οικονομικό αδιέξοδο τους επαγγελματίες του κλάδου

Σε μείζον ζήτημα για τη σχολική κοινότητα εξελίσσεται η επιβίωση των σχολικών κυλικείων, με τους επαγγελματίες του κλάδου να εκπέμπουν σήμα κινδύνου. Στην περιοχή του Ηρακλείου τέσσερα κυλικεία έχουν ήδη βάλει οριστικό «λουκέτο», ενώ άλλα δεκαπέντε βρίσκονται στη διαδικασία αποχώρησης, αδυνατώντας να αντεπεξέλθουν στα έξοδα και στις νέες απαιτήσεις της νομοθεσίας.

Η κατάσταση αυτή αποτυπώθηκε ανάγλυφα κατά τη διάρκεια της εκπομπής «Μαζί» του Cretaone 102.3 με τον Δημήτρη Κανάκη και τη Μαρία Ορφανάκη, όπου η Πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Κυλικείων, Μυρσίνη Μαστραντωνά, και ο Γενικός Διευθυντής Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης, Αντώνης Παπαδάκης, ανέλυσαν τις πτυχές του προβλήματος.

Η συνδικαλιστική κραυγή αγωνίας και τα πρακτικά αδιέξοδα

Η πρόεδρος των κυλικειαρχών έθεσε το πλαίσιο των τεράστιων δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι εκμεταλλευτές των σχολικών χώρων, υπογραμμίζοντας ότι οι επαγγελματίες καλούνται να εφαρμογήσουν αποφάσεις χωρίς τη δική τους θεσμική συμμετοχή στα κέντρα λήψης αποφάσεων, όπως η Εθνική Επιτροπή Διατροφής. Η εφαρμογή του νέου κανονισμού, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου, αμέσως μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, δημιούργησε σύγχυση, καθώς η αγορά δεν ήταν προετοιμασμένη να προμηθεύσει τα εγκεκριμένα προϊόντα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Μύρτος: Ποτάμι οι δρόμοι από την έντονη βροχή – Έπεφταν πέτρες στον δρόμο

Παράλληλα, η κ. Μαστραντωνά στηλίτευσε τα ζητήματα που αφορούν τις προδιαγραφές των προϊόντων και τις τιμές τους. Όπως ανέφερε, οι περιορισμοί στις μερίδες –για παράδειγμα μια τυρόπιτα 100 γραμμαρίων ή ένα σάντουιτς που αρχικά προβλεπόταν στα 60 γραμμάρια και μετά από παρεμβάσεις έφτασε τα 80 γραμμάρια– είναι μη ικανοποιητικοί για τις διατροφικές ανάγκες ενός εφήβου 17 ή 18 ετών. Την ίδια στιγμή, το κόστος αγοράς αυτών των ειδικών προϊόντων παραμένει υψηλό, ενώ η τιμή πώλησης διατηρείται σταθερή, συμπιέζοντας δραματικά το περιθώριο κέρδους.

Στα οξυμένα οικονομικά προβλήματα προστίθενται οι σοβαρές ελλείψεις στις κτιριακές υποδομές. Πολλά κυλικεία λειτουργούν σε ακατάλληλους ή εξαιρετικά μικρούς χώρους, ακόμη και κάτω από σκαλοπάτια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα ίδια τα σχολικά κτίρια στερούνται επίσημης άδειας, καθιστώντας αδύνατη την έκδοση άδειας λειτουργίας για τον μισθωτή. Οι εκμεταλλευτές τρομοκρατούνται από την απειλή εξοντωτικών προστίμων της τάξεως των 2.000 και 3.000 ευρώ, ενώ αν αναγκαστούν να αποχωρήσουν, χάνουν τις εγγυήσεις που έχουν καταβάλει, οι οποίες πανελλαδικά αφορούν εκατοντάδες επαγγελματίες.

Ο θεσμικός ρόλος, η διατροφική κουλτούρα και ο εξωτερικός ανταγωνισμός

Από την πλευρά του, ο Διευθυντής Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης, Αντώνης Παπαδάκης, προσέγγισε το θέμα θεσμικά, αναγνωρίζοντας την προσφορά των επαγγελματιών αλλά και την ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας. Ο κ. Παπαδάκης τόνισε ότι το κυλικείο πρέπει να είναι οικονομικά βιώσιμο, όμως ο πρωταρχικός στόχος της πολιτείας παραμένει η καταπολέμηση της παιδικής παχυσαρκίας και η προώθηση της υγιεινής διατροφής.

Ο ίδιος επισήμανε ότι το ισχύον νομοθετικό καθεστώς παρουσιάζει αγκυλώσεις. Πολλά σχολικά κτίρια δεν διαθέτουν την απαιτούμενη πολεοδομική κάλυψη για να θεωρούνται χώροι κύριας χρήσης, γεγονός που δημιουργεί νομικά κενά. Επιπλέον, αναφέρθηκε στις προσπάθειες που είχαν γίνει κατά το παρελθόν για την προώθηση τοπικών υγιεινών προϊόντων, όπως η κρητική σταφίδα, οι οποίες όμως δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, ακριβώς επειδή δεν έχει αλλάξει η διατροφική κουλτούρα των μαθητών και των οικογενειών τους.

Η συζήτηση ανέδειξε το οξύμωρο φαινόμενο της αυστηρής «ποινικοποίησης» των σχολικών κυλικείων, την ώρα που οι μαθητές έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε ανθυγιεινά τρόφιμα εκτός σχολικού περιβάλλοντος. Όπως σημειώθηκε, ένας μαθητής μπορεί εύκολα να προμηθευτεί από γειτονικά περίπτερα, φούρνους ή μέσω υπηρεσιών διανομής (delivery) προϊόντα που απαγορεύονται ρητά εντός του κυλικείου, όπως επεξεργασμένα κρέατα, γλυκίσματα ή ακόμη και ενεργειακά ποτά. Παρά τις απαγορεύσεις στη χρήση κινητών τηλεφώνων, οι παραγγελίες φαγητού απέναντι ή έξω από τα κάγκελα του σχολείου αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα, αχρηστεύοντας στην πράξη την αυστηρότητα των μέτρων εντός των σχολείων.

Προτάσεις για την αναστροφή του αδιεξόδου

Για να αποτραπεί το κύμα οριστικού κλεισίματος στα σχολικά κυλικεία, η πρόεδρος του συλλόγου κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις προς τα αρμόδια υπουργεία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η θεσμοθέτηση επιδότησης υγιεινής διατροφής για τους μαθητές, ώστε να μειωθεί το κόστος κτήσης για τους γονείς, καθώς και η ανάθεση των σχολικών δεκατιανών ή συσσιτίων απευθείας στα κυλικεία των σχολείων. Ζητήθηκε επίσης η μεταβατική ανοχή (deadline) για τη φετινή δύσκολη σχολική χρονιά, ανάλογη με τα μέτρα που είχαν ληφθεί κατά την περίοδο της πανδημίας.

Επιπλέον, τονίστηκε η ανάγκη να διεξαχθούν ενημερωτικές ημερίδες για γονείς, εκπαιδευτικούς και μαθητές, ενώ ζητήθηκε να επεκταθούν οι έλεγχοι και στα καταστήματα εκτός σχολείων αλλά και στις υπηρεσίες delivery που προμηθεύουν τους μαθητές.

Κλείνοντας, τόσο η εκπρόσωπος των επαγγελματιών όσο και ο εκπρόσωπος της Δημόσιας Υγείας συμφώνησαν ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να λυθεί μόνο με ένα νομοθέτημα. Απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια ολόκληρης της σχολικής κοινότητας -εκπαιδευτικών, γονέων, πολιτείας και υγειονομικών αρχών- ώστε να διαμορφωθεί μια νέα κουλτούρα υγιεινής διατροφής, διασφαλίζοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα των ανθρώπων που βιοπορίζονται από τα σχολικά κυλικεία.