Στενά του Ορμούζ: Στα όρια του ασφυκτικού «μπλακ άουτ» η ναυτιλία – Στόχος επίθεσης ελληνόκτητο τάνκερ

Παράλυση των διελεύσεων, νέες αμερικανικές κυρώσεις και δεκάδες εγκλωβισμένα τάνκερ συνθέτουν σκηνικό πολεμικής κρίσης στο στρατηγικό πέρασμα

Σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού βρίσκεται η διεθνής ναυτιλία στα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι κίνδυνοι κλιμακώνονται επικίνδυνα υπό το βάρος των στρατιωτικών επιθέσεων, των αυστηρών ιρανικών ελέγχων και του νέου γύρου αμερικανικών κυρώσεων.

Οι επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, το αυστηρότερο καθεστώς ελέγχου που επιχειρεί να επιβάλει η Τεχεράνη και η παράλληλη διεύρυνση των αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων δημιουργούν ένα εξαιρετικά σύνθετο περιβάλλον για πλοιοκτήτες και διαχειρίστριες εταιρείες.

Την ανησυχία ενίσχυσε το χθεσινό πλήγμα στο ελληνόκτητο δεξαμενόπλοιο «Metro Venetian». Σύμφωνα με πληροφορίες εταιρειών ναυτιλιακής ασφάλειας, το άφορτο τάνκερ κινούνταν σε εισερχόμενη πορεία προς τον Περσικό Κόλπο, μέσω του ομανικού διαδρόμου, όταν χτυπήθηκε κοντά στην ανατολική είσοδο των Στενών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θλίψη για τον θάνατο του πρώην αυτοδιοικητικού Γιάννη Χαλκιαδάκη

Το δεξαμενόπλοιο LR2 «Metro Venetian», χωρητικότητας 115.000 dwt και κατασκευής 2025, ανήκει στον στόλο της ελληνικής Metrostar Management.

Το πλοίο χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα κοντά στο μηχανοστάσιο χωρίς να αναφερθεί κάποιος τραυματισμός μεταξύ των μελών του πληρώματος, ενώ έπλεε περίπου εννέα ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Ας Σισάχ, ανοικτά του Ομάν, όπως αναφέρει το naftemporiki.gr.

Από το πλήγμα προκλήθηκαν ζημιές στο μηχανοστάσιο και απώλεια της δυνατότητας πρόωσης, με αποτέλεσμα το δεξαμενόπλοιο να παραμείνει για λίγες ώρες ακυβέρνητο. Στη συνέχεια ρυμουλκήθηκε και κατέπλευσε με ασφάλεια στη Φουτζάιρα. Από το συμβάν δεν αναφέρθηκε θαλάσσια ρύπανση.

Η βρετανική υπηρεσία UKMTO ανακοίνωσε ότι έλαβε αναφορά για το περιστατικό, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιβεβαιωθεί η προέλευση του βλήματος, ενώ δεν έχει υπάρξει ανάληψη ευθύνης για την επίθεση.

Πάντως, οι επιπτώσεις της κρίσης αποτυπώνονται πλέον και στις πετρελαϊκές ροές. Σύμφωνα με την AXS Marine, το ιρανικό αργό δεν μένει απούλητο, αλλά εγκλωβίζεται στην «ουρά» του Ορμούζ, πριν φτάσει στους αγοραστές της Ασίας. Το στρατηγικό πέρασμα μετατρέπεται έτσι ταυτόχρονα σε ζώνη υψηλού κινδύνου για τα πλοία και σε βασικό σημείο συμφόρησης για το ενεργειακό εμπόριο.

Αυστηρότεροι έλεγχοι

Το Ιράν έχει προωθήσει ήδη ένα αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου της ναυσιπλοΐας, προειδοποιώντας για πρόστιμα, κρατήσεις ή ακόμη και κατασχέσεις πλοίων, ενώ στον πυρήνα όλων αυτών είναι η έγκριση της διέλευσης και η συμμόρφωση με τη διαδρομή που καθορίζουν οι ιρανικές Αρχές, καθώς οποιαδήποτε απόκλιση από την εγκεκριμένη πορεία θεωρείται παράβαση.

Από την άλλη, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε περίπου 60 πρόσωπα, εταιρείες και πλοία, διευρύνοντας παράλληλα τον κίνδυνο δευτερογενών κυρώσεων για όσους συνεχίζουν τις συναλλαγές με το Ιράν.

Το πακέτο δεν συμπεριέλαβε, σε αυτή τη φάση, τις μεγάλες κινεζικές τράπεζες που φέρονται να διευκολύνουν το ιρανικό πετρελαϊκό εμπόριο. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε, ωστόσο, ότι καμία χώρα δεν εξαιρείται από την απειλή κυρώσεων. Το Γραφείο ελέγχου αλλοδαπών περιουσιακών στοιχείων (OFAC) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών ενέταξε στη λίστα κυρώσεων επίσης 6 ακόμη δεξαμενόπλοια στη λίστα κυρώσεων.

Τα πλοία

Πρόκειται για δύο πλοία μεταφοράς υγραερίου και τέσσερα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου. Κανένα δεν φέρει ιρανική σημαία, καθώς εμφανίζονται εγγεγραμμένα στο Καμερούν, στο Βανουάτου, στα Μπαρμπάντος και στην Γκάμπια. Σε μία περίπτωση, μάλιστα, το OFAC δεν χαρακτηρίζει ψευδή τη δηλωμένη σημαία της Μποτσουάνα. Ο κοινός παρονομαστής των έξι πλοίων δεν είναι η σημαία ούτε η επιβεβαιωμένη ιρανική ιδιοκτησία. Σύμφωνα με τις αμερικανικές Αρχές, συνδέονται εταιρικά ή εμπορικά με δίκτυα που εξυπηρετούν τις εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων της Τεχεράνης. Οι εμπλεκόμενες εταιρείες έχουν έδρα, μεταξύ άλλων, στο Χονγκ Κονγκ, στην ηπειρωτική Κίνα, στις Νήσους Μάρσαλ και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Μηδενικές διελεύσεις

Την ίδια ώρα σε κατάσταση αυξημένου συναγερμού παραμένει η εμπορική ναυτιλία στα Στενά του Ορμούζ, καθώς η κίνηση των πλοίων έχει περιοριστεί δραματικά, στον απόηχο του πλήγματος που ακινητοποίησε το ελληνόκτητο δεξαμενόπλοιο «Metro Venetian». Σημειώνεται ότι την Τρίτη 24 Αυγούστου καταγράφηκαν μόλις τέσσερις εισερχόμενες διελεύσεις -τρεις μέσω του ιρανικού και μία μέσω του ομανικού διαδρόμου-, ενώ δεν σημειώθηκε καμία εξερχόμενη διέλευση. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες έως χθες το μεσημέρι δεν είχε καταγραφεί νέα διέλευση πλοίου προς καμία κατεύθυνση.

Το ιρανικό πετρέλαιο

Δεν είναι η έλλειψη αγοραστών στην Ασία, αλλά η δυσκολία διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ που αποτελεί το βασικό εμπόδιο για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου. Τα φορτία που φτάνουν στην ασιατική αγορά συνεχίζουν να απορροφώνται, ενώ πολύ μεγαλύτερες ποσότητες παραμένουν συγκεντρωμένες γύρω από το στρατηγικό πέρασμα. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της AXS Marine, η ανάλυση της οποίας βασίζεται σε στοιχεία έως τις 15 Αυγούστου 2026. Η εικόνα που καταγράφει θυμίζει μια θαλάσσια «ουρά», η οποία ξεκινά μέσα στον Περσικό Κόλπο, περνά από το Ορμούζ και καταλήγει στις ασιατικές αγορές.

Συνολικά 76,9 εκατ. βαρέλια ιρανικού αργού βρίσκονται φορτωμένα σε 47 δεξαμενόπλοια στις δύο πλευρές του Στενού. Από αυτά, τα 37,1 εκατ. βαρέλια παραμένουν δυτικά του Ορμούζ, μέσα στον Περσικό Κόλπο, περιμένοντας ουσιαστικά την έξοδο. Άλλα 39,8 εκατ. βαρέλια έχουν περάσει ανατολικά και βρίσκονται στον Κόλπο του Ομάν. Στα ασιατικά ύδατα καταγράφονται 40,9 εκατ. βαρέλια. Επομένως, η ποσότητα που βρίσκεται γύρω από το Ορμούζ είναι σχεδόν διπλάσια από εκείνη που έχει φτάσει στην Ασία.

Τα μεγάλα φορτία διασπώνται

Περίπου επτά στα δέκα από τα 47 πλοία που βρίσκονται εγκλωβισμένα στα Στενά του Ορμούζ είναι VLCC, δηλαδή πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια που μπορούν να μεταφέρουν περίπου 2 εκατ. βαρέλια το καθένα. Δυτικά του Ορμούζ βρίσκονται 21 φορτωμένα πλοία, από τα οποία τα 17 είναι VLCC. Το μέσο φορτίο τους ανέρχεται σε 1,77 εκατ. βαρέλια. Ανατολικά των Στενών βρίσκονται 26 πλοία, με το μέσο φορτίο να μειώνεται σε 1,53 εκατ. βαρέλια.

Η τάση να μετατρέπονται τα πλοία σε πλωτές «αποθήκες» γίνεται ακόμη πιο εμφανής στην Ασία, όπου ο αριθμός των σταθμευμένων – φορτωμένων πλοίων αυξήθηκε από 18 σε 34, τα οποία πλευρίζουν μικρότερα δεξαμενόπλοια προκειμένου να μεταφορτώσουν πετρελαϊκά προϊόντα.

Με απλά λόγια, το πετρέλαιο φαίνεται να ξεκινά μέσα στον Περσικό Κόλπο σε μεγάλες παρτίδες πάνω σε VLCCs και στη συνέχεια να διαμοιράζεται σε μικρότερα πλοία.

Κατά συνέπεια, οι μεταφορές πετρελαίου προς την Ασία παραμένουν ενεργές. Το πρόβλημα εντοπίζεται στην αρχή της διαδρομής, καθώς τα μεγάλα φορτία δυσκολεύονται να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο.