Μεταξύ στρατιωτικής κλιμάκωσης και διπλωματικών ισορροπιών – Τα κρίσιμα διλήμματα που διαμορφώνουν τις εξελίξεις στην περιοχή

Με τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας να αυξάνονται και τα ποσοστά αποδοχής των πεπραγμένων του να μειώνονται, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ καλείται να αντιμετωπίσει έναν δυσεπίλυτο γρίφο μετά από σχεδόν έναν μήνα πολέμου κατά του Ιράν: να συνάψει μια ενδεχομένως ελαττωματική συμφωνία και να αποχωρήσει ή να κλιμακώσει στρατιωτικά την κατάσταση και να διακινδυνεύσει μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα μπορούσε να καταναλώσει ολόκληρη την προεδρία του.

Παρά την έντονη διπλωματική δραστηριότητα, ολοκληρώνεται άλλη μια εβδομάδα κοινών αμερικανο-ισραηλινών επιδρομών, με τον Τραμπ να αγωνίζεται να περιορίσει την επέκταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, καθώς το Ιράν διατηρεί τον έλεγχο των διελεύσεων φορτίων πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα Στενά του Ορμούζ και συνεχίζει τις επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε όλη την περιοχή.

Το κεντρικό ερώτημα τώρα, λένε οι αναλυτές, είναι αν ο Τραμπ είναι έτοιμος να χαλαρώσει ή να εντείνει αυτό που οι επικριτές έχουν χαρακτηρίσει ως «πόλεμο επιλογής», έναν πόλεμο που έχει πυροδοτήσει το χειρότερο παγκόσμιο σοκ ενεργειακού εφοδιασμού στην ιστορία και έχει εξαπλωθεί πολύ πέρα από την περιοχή.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θέλει να αποφύγει έναν «ατέλειωτο πόλεμο» και επιδιώκει την εξεύρεση διαπραγματευτικής διεξόδου, όμως ταυτόχρονα έχει απειλήσει με μεγάλη στρατιωτική κλιμάκωση εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.

Τα διπλωματικά ανοίγματα του Τραμπ προς το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης μιας ειρηνευτικής πρότασης 15 σημείων που στάλθηκε παρασκηνιακά μέσω Πακιστάν, φαίνεται να καταδεικνύουν μια ολοένα και πιο επείγουσα αναζήτηση μιας εξόδου από την κρίση. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν υπάρχουν επί του παρόντος ρεαλιστικές προοπτικές για καρποφόρες διαπραγματεύσεις.

«Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ελάχιστες επιλογές για να τερματίσει τον πόλεμο», δήλωσε ο Τζόναθαν Πανίκοφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματικός των εθνικών μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή. «Μέρος της πρόκλησης είναι η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το ποιο θα ήταν ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα».

Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επέμεινε ότι η εκστρατεία στο Ιράν «θα ολοκληρωθεί όταν ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων κρίνει ότι οι στόχοι μας έχουν επιτευχθεί» και ότι ο Τραμπ είχε θέσει σαφείς στόχους.

Ανάπτυξη ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων

Προετοιμάζοντας το έδαφος για την τελική επιλογή του, ο Τραμπ αναπτύσσει χιλιάδες επιπλέον αμερικανικά στρατεύματα στην περιοχή και προειδοποιεί το Ιράν για μια εντατική επίθεση, αν δεν αποδεχτεί τις απαιτήσεις του.

Αναλυτές λένε ότι μια τέτοια επίδειξη δύναμης στοχεύει στη δημιουργία μοχλού πίεσης για παραχωρήσεις από την Τεχεράνη, όμως κινδυνεύει να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε μια πιο παρατεταμένη σύγκρουση, με οποιαδήποτε δέσμευση στρατιωτών σε ιρανικό έδαφος να είναι πιθανό να εξοργίσει πολλούς Αμερικανούς ψηφοφόρους.

Ένα άλλο πιθανό σενάριο, λένε οι ειδικοί, θα ήταν οι ΗΠΑ να εξαπολύσουν μια τελευταία μεγάλη αεροπορική επίθεση για να υποβαθμίσουν περαιτέρω τις στρατιωτικές δυνατότητες και τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, μετά την οποία ο Τραμπ θα ανακοίνωνε ότι νίκησε και θα αποχωρούσε, λέγοντας ότι οι πολεμικοί στόχοι είχαν επιτευχθεί.

Αλλά ένας τέτοιος ισχυρισμός θα ήταν κενός περιεχομένου, εκτός αν το ζωτικής σημασίας Στενό του Ορμούζ επαναλειτουργήσει πλήρως, κάτι που το Ιράν μέχρι στιγμής αρνείται να επιτρέψει.

Τα λάθη στους υπολογισμούς

Η έλλειψη σαφούς στρατηγικής εξόδου εγκυμονεί κινδύνους τόσο για την προεδρική υστεροφημία του Τραμπ, όσο και για τις προοπτικές των Ρεπουμπλικάνων να υπερασπιστούν την εύθραυστη πλειοψηφία τους στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο.

Το μεγαλύτερο λάθος υπολογισμού του Λευκοί Οίκου ήταν η έκταση των αντιποίνων της Τεχεράνης, η οποία έχει χρησιμοποιήσει τους πυραύλους και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη του οπλοστασίου της όχι μόνο για να χτυπήσει το Ισραήλ και τις γειτονικές χώρες του Κόλπου, αλλά και να κλείσει τα στρατηγικά Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διακινείται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.

Τέσσερις εβδομάδες πολέμου στη Μέση Ανατολή: Οι δύσκολες επιλογές του Τραμπ

«Το στοίχημα της ιρανικής κυβέρνησης είναι ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο πόνο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τους αντιπάλους της, και ίσως να έχει δίκιο», δήλωσε ο Τζον Άλτερμαν, ερευνητής του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον.

Όμως η πιο ξεκάθαρη ένδειξη της αυξανόμενης ανησυχίας του Τραμπ για τον πόλεμο ήρθε αυτήν την εβδομάδα, όταν υποχώρησε από την απειλή να καταστρέψει το ηλεκτρικό δίκτυο του Ιράν αν δεν επέτρεπε την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.

Κήρυξε αρχικά πενθήμερη παύση στην εφαρμογή της απειλής του, προκειμένου να δώσει όπως είπε μια ευκαιρία στη διπλωματία. Στη συνέχεια, την παρέτεινε για άλλες 10 ημέρες. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε ότι αποσκοπούσε να ηρεμήσει τις αγορές.

Ταυτόχρονα, η πίεση αυξάνεται δραματικά και στο εσωτερικό μέτωπο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος είναι συντριπτικά αντιδημοφιλής στους Αμερικανούς, και ενώ το κίνημα MAGA του Τραμπ τον έχει ως επί το πλείστον υποστηρίξει , η επιρροή του στην πολιτική του βάση θα μπορούσε να αποδυναμωθεί αν οι οικονομικές επιπτώσεις συνεχιστούν.

Το συνολικό ποσοστό αποδοχής του Τραμπ έχει μειωθεί στο 36%, το χαμηλότερο από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos που ολοκληρώθηκε την περασμένη Δευτέρα.

Η διπλωματική προσπάθεια

Προς το παρόν, η διπλωματική οδός δεν έχει προσφέρει λύσεις. Το σχέδιο 15 σημείων που παρουσίασε ο Τραμπ είναι παρόμοιο με αυτό που το Ιράν είχε απορρίψει στο μεγαλύτερο μέρος του στις διαπραγματεύσεις πριν τον πόλεμο και περιλαμβάνει στοιχεία που δύσκολα θα δεχόταν η Τεχεράνη να εφαρμόσει. Οι απαιτήσεις κυμαίνονται από την αποξήλωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και τον περιορισμό του πυραυλικού του οπλοστασίου έως την διακοπή των σχέσεων με φιλικές οργανώσεις στην ευρύτερη περιοχή και την ουσιαστική παράδοση του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ.

Το Ιράν χαρακτήρισε την προσφορά των ΗΠΑ άδικη και μη ρεαλιστική, αν και δεν απέκλεισε περαιτέρω έμμεσες επαφές.

Ενώ ο Τραμπ επέμεινε την Πέμπτη ότι το Ιράν «παρακαλούσε» να επιτευχθεί συμφωνία, οι ηγέτες της χώρας φαίνεται να μην βιάζονται να διαπραγματευτούν έναν τερματισμό της σύγκρουσης, καθώς πιστεύουν ότι θα είναι σε θέση να διακηρύξουν τη νίκη τους, αν απλώς μόνο επιβιώσουν.

Αυτό που περιπλέκει κάθε διπλωματική προσπάθεια είναι η αντικατάσταση των ηγετών που σκοτώθηκαν στις αεροπορικές επιδρομές από ακόμη πιο σκληροπυρηνικούς διαδόχους, λένε οι αναλυτές. Η ιρανική ηγεσία έχει καταστήσει σαφή την δυσπιστία της προς τον Τραμπ, ο οποίος δύο φορές τον τελευταίο χρόνο εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές ενώ οι δύο πλευρές εξακολουθούσαν να διαπραγματεύονται.

Την ίδια ώρα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν την ανησυχία ότι ο Τραμπ ενδέχεται να κάνει παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να τους δέσουν τα χέρια για περαιτέρω πλήγματα κατά του Ιράν.

Οι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον στον Κόλπο μπορεί επίσης να δυσανασχετήσουν με μια βιαστική αποχώρηση των ΗΠΑ , δεδομένου ότι θα μείνουν με έναν τραυματισμένο μεν, αλλά εχθρικό γείτονα.

Αντικρουόμενες ενδείξεις

Αν ο Τραμπ είναι πράγματι διατεθειμένος να αναπτύξει χερσαίες δυνάμεις, θα μπορούσε να καταλάβει τον πετρελαϊκό κόμβο του Ιράν στο νησί Χαργκ ή σε άλλα στρατηγικά νησιά, να εξαπολύσει επιχειρήσεις κατά μήκος των ακτών του ή να στείλει ειδικές δυνάμεις για μια πολύπλοκη προσπάθεια κατάσχεσης του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που βρίσκεται μάλλον θαμμένο σε εγκαταστάσεις ασφαλείας.

Τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια ευρύτερη σύγκρουση και θα διακινδύνευαν να αυξήσουν τις αμερικανικές απώλειες, εγείροντας εκ νέου ερωτήματα σχετικά με τους στόχους των αμερικανικών αποστολών.

Πάντως, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο προειδοποίησαν την κυβέρνηση Τραμπ να μην αναπτύξει αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράν, λέγοντας ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει περισσότερα αντίποινα από την Τεχεράνη, πιθανώς κατά των ενεργειακών και πολιτικών υποδομών τους.

Προς το παρόν, ο Τραμπ κρατά τον κόσμο σε αγωνία, τη μία στιγμή κάνοντας δηλώσεις για να καθησυχάσει τις ασταθείς αγορές και την επόμενη εκστομίζει απειλές που πυροδοτούν την εκτόξευση των τιμών ενέργειας.

πηγή: ertnews.gr