Τι αλλάζει στις κληρονομιές μετά από 80 χρόνια – Ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν

Το ισχύον πλαίσιο θεωρείται από νομικούς κύκλους ξεπερασμένο σε αρκετά σημεία, καθώς είχε διαμορφωθεί σε μια κοινωνική πραγματικότητα πολύ διαφορετική από τη σημερινή

Σημαντικές παρεμβάσεις στο κληρονομικό δίκαιο φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, το οποίο αναμένεται να αλλάξει δεδομένα που παρέμεναν ουσιαστικά αμετάβλητα εδώ και σχεδόν οκτώ δεκαετίες. Οι νέες ρυθμίσεις δεν αφορούν μόνο τις διαθήκες και τη μεταβίβαση περιουσίας, αλλά επηρεάζουν άμεσα οικογένειες, επιχειρήσεις και χιλιάδες πολίτες που θα βρεθούν αντιμέτωποι με ζητήματα κληρονομιάς τα επόμενα χρόνια.

Στόχος της μεταρρύθμισης είναι να περιοριστούν τα «γκρίζα σημεία» που συχνά οδηγούσαν σε πολυετείς δικαστικές διαμάχες, αμφισβητήσεις διαθηκών και οικονομικές εκκρεμότητες μεταξύ συγγενών.

Γιατί αλλάζει τώρα το κληρονομικό δίκαιο

Το ισχύον πλαίσιο θεωρείται από νομικούς κύκλους ξεπερασμένο σε αρκετά σημεία, καθώς είχε διαμορφωθεί σε μια κοινωνική πραγματικότητα πολύ διαφορετική από τη σημερινή.

Η αύξηση των οικογενειών χωρίς γάμο, οι νέες μορφές συμβίωσης, η πολυπλοκότητα της ακίνητης περιουσίας αλλά και η ανάγκη μεγαλύτερης ασφάλειας στις διαθήκες έφεραν στην επιφάνεια κενά που, σύμφωνα με το υπουργείο, έπρεπε να καλυφθούν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ραγδαίες εξελίξεις στον Παναθηναϊκό – Ο Αταμάν υπέβαλε παραίτηση;

Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα όπως η προστασία του συντρόφου σε ελεύθερη ένωση, η καλύτερη διαχείριση της περιουσίας ανηλίκων, η αποφυγή κατακερματισμού των κληρονομιών αλλά και η μείωση των συγκρούσεων μεταξύ κληρονόμων.

Τι αλλάζει στις διαθήκες

Μία από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις αφορά τον τρόπο σύνταξης διαθηκών.

Το νέο σύστημα προβλέπει απλούστερες διαδικασίες για δημόσιες και μυστικές διαθήκες, με λιγότερους μάρτυρες και πιο σαφείς δικλίδες ασφαλείας, ώστε να περιοριστούν οι αμφισβητήσεις για το κατά πόσο μια τελευταία επιθυμία εκφράστηκε πραγματικά και χωρίς πιέσεις.

Παράλληλα, εισάγονται ειδικές πρόνοιες για ανθρώπους με σοβαρές δυσκολίες στην ομιλία ή άλλες αναπηρίες, προκειμένου να μπορούν να εκφράζουν με σαφήνεια τη βούλησή τους.

Νομικές πηγές εκτιμούν ότι αυτή η αλλαγή μπορεί να μειώσει σημαντικά τις προσφυγές στα δικαστήρια για διαμάχες γύρω από ιδιόγραφες διαθήκες.

Η μεγάλη αλλαγή για συντρόφους χωρίς γάμο

Για πρώτη φορά επιχειρείται να δοθεί σαφέστερη προστασία σε ανθρώπους που συμβιώνουν χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει, υπό προϋποθέσεις, δικαιώματα για πρόσωπα που βρίσκονταν σε μακροχρόνια ελεύθερη ένωση με τον θανόντα, αναγνωρίζοντας μια πραγματικότητα που μέχρι σήμερα βρισκόταν σε μεγάλο βαθμό εκτός του κληρονομικού χάρτη.

Πρόκειται για αλλαγή που αναμένεται να προκαλέσει συζητήσεις, καθώς επιχειρεί να καλύψει περιπτώσεις στις οποίες σύντροφοι έμεναν χωρίς καμία προστασία μετά τον θάνατο του ανθρώπου με τον οποίο ζούσαν για χρόνια.

Τι αλλάζει για σύζυγο, παιδιά και συγγενείς

Ανακαθορίζονται και οι κανόνες της εξ αδιαθέτου διαδοχής, δηλαδή τι συμβαίνει όταν δεν υπάρχει διαθήκη.

Μεταξύ άλλων, αυξάνεται το ποσοστό συμμετοχής του επιζώντος συζύγου σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ αλλάζει και η σειρά με την οποία καλούνται συγγενείς στην κληρονομική διαδοχή.

Παράλληλα, αφαιρούνται από ορισμένες τάξεις συγγένειας πιο μακρινοί συγγενείς, ενώ επανακαθορίζεται ο ρόλος παππούδων, γιαγιάδων και εγγονών.

Η λογική πίσω από τις αλλαγές είναι να αποφεύγεται η υπερβολική πολυδιάσπαση της περιουσίας και οι σύνθετες δικαστικές διαδικασίες που καθυστερούν επί χρόνια τη διανομή μιας κληρονομιάς.

Τέλος στην ευθύνη για χρέη με προσωπική περιουσία;

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι νέοι κανόνες γύρω από τα χρέη της κληρονομιάς.

Το νομοσχέδιο προβλέπει ρητά ότι ο κληρονόμος δεν θα κινδυνεύει αυτόματα με δέσμευση της προσωπικής του περιουσίας για υποχρεώσεις του θανόντος, εκτός εάν συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις ή επιλέξει ειδικό τρόπο διαχείρισης της κληρονομιάς.

Η αλλαγή αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς μέχρι σήμερα πολλοί πολίτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με οικονομικές εκκρεμότητες που αγνοούσαν ότι υπήρχαν.

Κληρονομική σύμβαση πριν από τον θάνατο

Μία ακόμη καινοτομία είναι η δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμφωνιών αιτία θανάτου.

Με απλά λόγια, δίνεται πλέον η δυνατότητα προγραμματισμού της μεταβίβασης περιουσίας μέσω συμβολαιογραφικών πράξεων, ώστε να αποφεύγονται μελλοντικές συγκρούσεις μεταξύ συγγενών.

Νομικοί επισημαίνουν ότι το μέτρο αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει ιδιαίτερα οικογένειες με επιχειρηματική δραστηριότητα ή σύνθετη ακίνητη περιουσία.

Τι σημαίνουν οι αλλαγές στην πράξη

Η μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο δικηγόρους και συμβολαιογράφους. Αφορά κάθε οικογένεια που διαθέτει περιουσία, ακίνητα ή αποταμιεύσεις.

Οι αλλαγές εκτιμάται ότι θα επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες οργανώνουν από νωρίς την περιουσία τους, καθώς αναμένεται να αυξηθεί το ενδιαφέρον για συμβολαιογραφικές πράξεις, έγκαιρο σχεδιασμό διαθήκης και νομική καθοδήγηση.

Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, θα είναι αν το νέο πλαίσιο καταφέρει πράγματι να μειώσει τις οικογενειακές συγκρούσεις και τις δικαστικές εκκρεμότητες που συνοδεύουν πολλές κληρονομικές υποθέσεις.