Το νέο ουκρανικό drone που αιφνιδίασε τη Μόσχα

Γιατί το Pelican και ο «πόλεμος των drones» αφορούν άμεσα την Ελλάδα

Ένα μέχρι σήμερα σχεδόν άγνωστο ουκρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος εμφανίστηκε στη μεγάλη επίθεση κατά της Μόσχας. Το αποτέλεσμα ήταν πολύ μεγαλύτερο από ένα ακόμη στρατιωτικό επεισόδιο: ένα από τα σημαντικότερα ρωσικά διυλιστήρια σταμάτησε την επεξεργασία αργού, ενώ η υπόθεση δείχνει με τον πιο καθαρό τρόπο γιατί η Ελλάδα επενδύει πλέον σε αντιαεροπορική και anti-drone προστασία.

Ονομάζεται Pelican και μέσα σε λίγες ώρες βρέθηκε στο επίκεντρο του πολέμου στην Ουκρανία. Όχι επειδή παρουσιάστηκε επίσημα σε κάποια αμυντική έκθεση, αλλά επειδή το όνομά του συμπεριλήφθηκε από τον ίδιο τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στα όπλα μεγάλου βεληνεκούς που χρησιμοποιήθηκαν στη μαζική ουκρανική επίθεση της 20ής Σεπτεμβρίου 2026 στην περιοχή της Μόσχας.

Η πρώτη εντύπωση ήταν ότι επρόκειτο για έναν νέο ουκρανικό βαλλιστικό πύραυλο. Τα νεότερα στοιχεία, όμως, δείχνουν προς διαφορετική κατεύθυνση: το Pelican φέρεται να είναι μη επανδρωμένο αεροσκάφος μεγάλου βεληνεκούς, τύπου aircraft, δηλαδή ένα drone με αεροδυναμική διαμόρφωση αεροσκάφους και όχι βαλλιστικό όπλο. Η ουκρανική RBC-Ukraine, επικαλούμενη πηγές της, ήταν η πρώτη που έκανε αυτή τη διάκριση, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν δημοσιοποιηθεί πλήρη τεχνικά χαρακτηριστικά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Εορτολόγιο: Ποια σπάνια ονόματα γιορτάζουν σήμερα 22 Σεπτεμβρίου

Και το σημαντικότερο είναι ότι το νέο όπλο εμφανίζεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα ουκρανικά πλήγματα δεν περιορίζονται πλέον στην πρώτη γραμμή του πολέμου. Στοχεύουν εκατοντάδες ή ακόμη και περισσότερα από 1.000 χιλιόμετρα βαθιά μέσα στη Ρωσία, με ιδιαίτερη έμφαση στις ενεργειακές εγκαταστάσεις, στα διυλιστήρια και στις υποδομές logistics.

Τι είναι το Pelican και τι συνέβη στο διυλιστήριο της Μόσχας

Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι στην επίθεση χρησιμοποιήθηκαν μεταξύ άλλων τα συστήματα FP-1, RZ-100, MICH-2000, Palianytsia, Vendetta, Liutyi, Bars, Flamingo, Sichen και Pelican. Η ουκρανική πλευρά υποστήριξε ότι επλήγη σημαντική εγκατάσταση της ρωσικής πετρελαϊκής βιομηχανίας και υποδομή logistics.

Αρχικά το Pelican συνδέθηκε με τον υπό ανάπτυξη βαλλιστικό πύραυλο FP-7 της ουκρανικής Fire Point. Η σύνδεση δεν ήταν τυχαία. Η ίδια εταιρεία, που βρίσκεται πίσω από τον πύραυλο cruise FP-5 Flamingo και από ουκρανικά drones, είχε ήδη καταθέσει μέσα στο 2026 αίτηση κατοχύρωσης της εμπορικής ονομασίας Pelican.

Όμως μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί επίσημη ταύτιση του Pelican με τον FP-7. Αντίθετα, οι νεότερες ουκρανικές πληροφορίες το περιγράφουν ως drone. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το Κίεβο φαίνεται να διαθέτει ακόμη έναν τύπο εγχώριου, μεγάλου βεληνεκούς μη επανδρωμένου συστήματος, για τον οποίο κρατά κλειστά τα περισσότερα τεχνικά στοιχεία.

Η πραγματική διάσταση του χτυπήματος έγινε περισσότερο εμφανής τις επόμενες ώρες.

Σύμφωνα με πηγές της πετρελαϊκής βιομηχανίας που επικαλείται το Reuters, το διυλιστήριο της Μόσχας της Gazprom Neft διέκοψε την επεξεργασία αργού πετρελαίου μετά τις πυρκαγιές που προκλήθηκαν στις βασικές εγκαταστάσεις του από την επίθεση της 20ής Σεπτεμβρίου.

Οι ζημιές αφορούν τις δύο βασικές μονάδες πρωτογενούς επεξεργασίας.

Η μονάδα AVT-6 έχει δυναμικότητα περίπου 21.400 τόνων ημερησίως και αντιπροσωπεύει πάνω από το μισό της δυναμικότητας επεξεργασίας του διυλιστηρίου. Η μονάδα EURO+ μπορεί να επεξεργάζεται περίπου 18.800 τόνους την ημέρα.

Οι δύο μονάδες επηρεάστηκαν από τις πυρκαγιές και, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, για την πλήρη αποκατάσταση της λειτουργίας τους ενδέχεται να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες. Από τις 21 Σεπτεμβρίου καύσιμα του συγκεκριμένου διυλιστηρίου δεν προσφέρονταν προς πώληση στο χρηματιστήριο εμπορευμάτων της Αγίας Πετρούπολης.

Το μέγεθος της εγκατάστασης δείχνει και τη σημασία του πλήγματος. Το 2024 το διυλιστήριο επεξεργάστηκε περίπου 11,6 εκατομμύρια τόνους αργού, ή περίπου 230.000 βαρέλια ημερησίως. Από αυτή την παραγωγική διαδικασία προέκυψαν περίπου 2,9 εκατ. τόνοι βενζίνης, 3,2 εκατ. τόνοι diesel και 1,3 εκατ. τόνοι ασφάλτου.

Η επίθεση ήταν τμήμα μιας εξαιρετικά μεγάλης αεροπορικής επιχείρησης κατά ρωσικού εδάφους. Οι ρωσικές αρχές ανέφεραν εκατοντάδες drones γύρω από τη Μόσχα και μεγάλο αριθμό καταρρίψεων. Παρά την έκταση της ρωσικής αεράμυνας, ορισμένα από τα ουκρανικά μέσα κατάφεραν να φτάσουν σε κρίσιμες εγκαταστάσεις.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στρατιωτικό δίδαγμα της συγκεκριμένης επίθεσης. Στη σύγχρονη μορφή του πολέμου δεν απαιτείται απαραίτητα ένας πανάκριβος πύραυλος για να προκληθεί σοβαρό οικονομικό αποτέλεσμα. Μεγάλοι αριθμοί σχετικά μικρών, διαφορετικών και συχνά φθηνότερων συστημάτων μπορούν να πιέσουν την αεράμυνα, αναγκάζοντάς την να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα απειλές διαφορετικών ταχυτήτων, υψών και διαδρομών.

Και η Ουκρανία φαίνεται να επενδύει ακριβώς σε αυτή τη φιλοσοφία: πολλοί διαφορετικοί τύποι drones και πυραύλων στην ίδια επιχείρηση, ώστε η άμυνα να μην έχει να αντιμετωπίσει ένα μόνο όπλο με ένα προβλέψιμο προφίλ.

Γιατί το Pelican και ο «πόλεμος των drones» αφορούν άμεσα την Ελλάδα

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, όχι επειδή συνδέεται το συγκεκριμένο ουκρανικό όπλο με κάποια ελληνική απειλή, αλλά επειδή περιγράφει με ακρίβεια το περιβάλλον για το οποίο αλλάζει σήμερα ολόκληρη η ελληνική αεράμυνα.

Στις 31 Αυγούστου 2026 υπογράφηκε η διακρατική συμφωνία Ελλάδας και Ισραήλ για την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του νέου πολυεπίπεδου ελληνικού θόλου που θα είναι ταυτόχρονα αντιαεροπορικός, αντιβαλλιστικός και anti-drone και θα λειτουργεί μέσω ενοποιημένου συστήματος διοίκησης και ελέγχου. Η συμφωνία προβλέπει άμεση έναρξη υλοποίησης του προγράμματος.

Η φιλοσοφία είναι ακριβώς αυτή που επιβεβαιώνει καθημερινά ο πόλεμος στην Ουκρανία: μία χώρα δεν χρειάζεται πλέον μόνο συστήματα που θα αναχαιτίζουν μαχητικά αεροσκάφη ή βαλλιστικούς πυραύλους. Πρέπει να μπορεί ταυτόχρονα να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει μικρά drones, μεγάλου βεληνεκούς UAV, περιφερόμενα πυρομαχικά και πυραύλους cruise.

Στην ίδια κατεύθυνση βρίσκεται το ελληνικό ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ, το εγχώριο anti-drone σύστημα το οποίο, σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες στην Ερυθρά Θάλασσα και βρίσκεται σε παραγωγή. Ο ελληνικός σχεδιασμός προβλέπει την τοποθέτησή του στις φρεγάτες, αλλά και την εξέλιξη χερσαίων εκδόσεων και μικρότερων συστημάτων, όπως τα Orion και Telemachus.

Παράλληλα, τον Ιούνιο τέθηκε στη Μαλακάσα ο θεμέλιος λίθος για το νέο 309ο Εργοστάσιο Κατασκευής Drones των Ενόπλων Δυνάμεων, στοιχείο που δείχνει ότι η ελληνική προσέγγιση δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση UAV αλλά επεκτείνεται και στην εγχώρια παραγωγή τους.

Η προστασία των κρίσιμων υποδομών αποκτά επίσης διαφορετική διάσταση. Διυλιστήρια, ενεργειακές εγκαταστάσεις, λιμάνια, αεροδρόμια και κέντρα logistics αποτελούν πλέον στρατηγικούς στόχους ακόμη και πολύ μακριά από μία γραμμή αντιπαράθεσης. Η δυνατότητα ενός drone να διανύσει εκατοντάδες χιλιόμετρα μετατρέπει την απόσταση από μόνη της σε πολύ μικρότερη εγγύηση ασφάλειας απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Υπάρχει όμως και μία δεύτερη, καθαρά οικονομική σύνδεση με την Ελλάδα: τα καύσιμα. Οι συνεχείς επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν συμβάλει στον περιορισμό της διαθέσιμης παραγωγής πετρελαϊκών προϊόντων, ενώ η διεθνής αγορά diesel βρίσκεται ήδη υπό μεγάλη πίεση λόγω των ταυτόχρονων γεωπολιτικών αναταράξεων σε Ρωσία, Ουκρανία και Μέση Ανατολή. Το Reuters καταγράφει ιστορικά υψηλά στις διεθνείς τιμές diesel, με την αγορά διυλισμένων προϊόντων να διαθέτει πολύ μικρότερα περιθώρια απορρόφησης νέων διακοπών παραγωγής.

Στην Ελλάδα η εικόνα έχει ήδη περάσει στα πρατήρια. Τα τελευταία διαθέσιμα πανελλαδικά στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων δείχνουν ότι στις 21 Σεπτεμβρίου η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης 95 οκτανίων είχε φτάσει τα 2,196 ευρώ το λίτρο, από 2,079 ευρώ στις 4 Σεπτεμβρίου.

Στο diesel κίνησης η μέση τιμή έφτασε αντίστοιχα τα 2,227 ευρώ το λίτρο, από 2,039 ευρώ στις 4 Σεπτεμβρίου.

Δεν πρόκειται φυσικά για κίνηση των τιμών που οφείλεται αποκλειστικά στο πλήγμα της Μόσχας. Δείχνει όμως πόσο ευάλωτη έχει γίνει η παγκόσμια αγορά διύλισης όταν μεγάλα παραγωγικά κέντρα τίθενται εκτός λειτουργίας ενώ ήδη υπάρχουν πιέσεις στην προσφορά.

Και εκεί βρίσκεται ίσως η πραγματική σημασία του Pelican. Το καινούργιο ουκρανικό drone παραμένει ακόμη ένα όπλο με ελάχιστα γνωστά τεχνικά χαρακτηριστικά. Όμως η επίθεση στην οποία χρησιμοποιήθηκε απέδειξε κάτι πολύ μεγαλύτερο: ότι ένα σύστημα χωρίς το κόστος και την πολυπλοκότητα ενός παραδοσιακού βαλλιστικού πυραύλου μπορεί, όταν ενταχθεί σε μία μαζική και συνδυασμένη επιχείρηση, να φτάσει μέχρι την καρδιά μιας μεγάλης χώρας και να επηρεάσει μία εγκατάσταση αξίας δισεκατομμυρίων.

Ο πόλεμος των drones έχει περάσει πλέον από τα χαρακώματα στις ενεργειακές υποδομές και από το στρατιωτικό πεδίο στις τιμές της διεθνούς αγοράς.

Και αυτό είναι ένα μάθημα που η Ευρώπη —και μαζί της η Ελλάδα— αντιμετωπίζει πλέον ως ζήτημα άμυνας, οικονομίας και προστασίας κρίσιμων υποδομών.

newsauto.gr