Το νέο τοπίο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση – Τι αλλάζει στις εκλογές

Πώς η «εναλλακτική ψήφος» και η ψηφιακή κάλπη αλλάζουν τον τρόπο που θα εκλέγουμε δημάρχους και περιφερειάρχες

Η είσοδος του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ολομέλεια της Βουλής προς ψήφιση σηματοδοτεί μια βαθιά αναδιάρθρωση στον τρόπο λειτουργίας των Δήμων και των Περιφερειών της χώρας.

Μέσα από την έρευνα και την ανάλυση των νέων διατάξεων του Υπουργείου Εσωτερικών, γίνεται σαφές ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια εκλογική μεταρρύθμιση που, αν και έχει ήδη πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις στους κόλπους των νυν δημάρχων, αναμένεται να αλλάξει ριζικά τα δεδομένα για τους πολίτες ενόψει των αναμετρήσεων του Νοεμβρίου του 2028. Παρά τις αρχικές επιφυλάξεις για το αν το νέο σύστημα είναι περίπλοκο, η πραγματικότητα δείχνει ότι η διαδικασία πίσω από το παραβάν θα αποδειχθεί στην πράξη πολύ πιο απλή και άμεση.

Το τέλος της δεύτερης Κυριακής και το μοντέλο του 42%

Η μεγαλύτερη ανατροπή που φέρνει το νέο σύστημα εστιάζει στην κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών. Οι αυτοδιοικητικές αρχές θα αναδεικνύονται πλέον αποκλειστικά σε μία μόνο Κυριακή, γεγονός που αναδιαμορφώνει πλήρως τη στρατηγική των παρατάξεων. Σύμφωνα με τον νέο σχεδιασμό, νικητής της εκλογικής αναμέτρησης ανακηρύσσεται ο συνδυασμός που θα καταφέρει να συγκεντρώσει ποσοστό τουλάχιστον 42% συν μία ψήφο επί των έγκυρων ψηφοδελτίων.

Σε αυτή την περίπτωση, ο δήμαρχος ή ο περιφερειάρχης εκλέγεται άμεσα, εξασφαλίζοντας αυτόματα τα τρία πέμπτα των εδρών του συμβουλίου για την επόμενη πενταετία, καθώς η πενταετής θητεία παραμένει σταθερή. Αν όμως κανένας συνδυασμός δεν πιάσει αυτό το όριο από την πρώτη καταμέτρηση, τότε ενεργοποιείται ο μηχανισμός της εναλλακτικής ψήφου, ο οποίος αποτελεί και την καρδιά της φετινής μεταρρύθμισης.

Πώς λειτουργεί η εναλλακτική ψήφος στην πράξη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κρήτη: Με το σταγονόμετρο μετράνε τα σταφύλια οι παραγωγοί φέτος – Η ποιοτική σταφίδα «πληρώνει» ακριβά το τίμημα του χαλαζιού

Η εισαγωγή της εναλλακτικής ψήφου ουσιαστικά μεταφέρει τη διαδικασία του δεύτερου γύρου μέσα στο ίδιο, ενιαίο ψηφοδέλτιο. Ο ψηφοφόρος θα δίνει κανονικά τον σταυρό προτίμησής του στον συνδυασμό της πρώτης του επιλογής, αλλά παράλληλα θα έχει το δικαίωμα μίας και μόνο συμπληρωματικής επιλογής από μια ειδική ζώνη στο κάτω μέρος του χαρτιού, όπου θα αναγράφονται οι υπόλοιποι συνδυασμοί.

Αν χρειαστεί να γίνει δεύτερη καταμέτρηση επειδή κανείς δεν έφτασε το 42%, το σύστημα θα απομονώνει τους δύο πρώτους συνδυασμούς σε ψήφους. Στη συνέχεια, οι δεύτερες επιλογές (οι εναλλακτικές ψήφοι) των πολιτών που ψήφισαν τον τρίτο, τον τέταρτο ή τον πέμπτο συνδυασμό θα προσμετρώνται και θα προστίθενται στους δύο επικρατέστερους. Με αυτόν τον μαθηματικό τρόπο, νικητής θα αναδεικνύεται όποιος συγκεντρώσει το μεγαλύτερο τελικό άθροισμα βασικών και εναλλακτικών ψήφων, εξασφαλίζοντας τη λαϊκή νομιμοποίηση χωρίς να χρειαστεί να στηθούν ξανά κάλπες την επόμενη εβδομάδα.

Η νέα αρχιτεκτονική του ψηφοδελτίου

Αυτή η δομική αλλαγή αποτυπώνεται καθαρά και στη μορφή που θα έχουν τα νέα ψηφοδέλτια. Στο ανώτερο τμήμα τους θα δεσπόζει το όνομα και το έμβλημα του συνδυασμού, ακολουθούμενο από το όνομα του υποψήφιου δημάρχου ή περιφερειάρχη.

Αμέσως μετά, στις περιπτώσεις που υπάρχουν υποψήφιοι χωρίς σταυρό προτίμησης, θα τοποθετούνται αυτοί, ενώ στη συνέχεια θα παρατίθενται με αυστηρή αλφαβητική σειρά οι υποψήφιοι δημοτικοί ή περιφερειακοί σύμβουλοι. Ειδικά για τους δήμους που διαιρούνται σε κοινότητες, οι υποψήφιοι των κοινοτήτων θα έπονται των κεντρικών συμβούλων. Η διαδικασία κλείνει στο χαμηλότερο σημείο του εντύπου, όπου θα βρίσκονται συγκεντρωμένα τα ονόματα των λοιπών συνδυασμών και των επικεφαλής τους, έτοιμα να δεχτούν την εναλλακτική ψήφο του εκλογέα.

Ψηφιακή κάλπη για τους ετεροδημότες

Μια εξίσου σημαντική καινοτομία του νέου Κώδικα είναι η θεσμοθέτηση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, η οποία έρχεται να λύσει το διαχρονικό πρόβλημα των μετακινήσεων των ετεροδημοτών. Οι πολίτες θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να ψηφίζουν για τον Δήμο της εκλογικής τους ανάλογης από τον τόπο στον οποίο διαμένουν, αρκεί να είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους και να υποβάλουν έγκαιρα μια σχετική ηλεκτρονική αίτηση συμμετοχής.

Για την υλοποίηση αυτού του εγχειρήματος, σχεδιάζεται η δημιουργία περίπου 400 ειδικών εκλογικών τμημάτων σε ολόκληρη την επικράτεια. Εκεί, υπό την επίβλεψη δικαστικού αντιπροσώπου που θα πραγματοποιεί την ταυτοποίηση, ο ψηφοφόρος θα αποσύρεται στο παραβάν και θα χρησιμοποιεί μια ειδική ψηφιακή συσκευή για να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα, εκσυγχρονίζοντας έτσι μια για πάντα την εκλογική διαδικασία της χώρας.