Το παράδοξο του ρεύματος: Γιατί το πουλάμε φθηνά το μεσημέρι και το αγοράζουμε ακριβά το βράδυ

Η Βουλγαρία επένδυσε σε φωτοβολταϊκά και συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες, αυξάνοντας την ηλιακή παραγωγή της από 4% σε 21% μεταξύ 2021 και 2026.

Σε νέα κατεύθυνση κινείται η ενεργειακή πολιτική της Βουλγαρίας, με τη χώρα να ενισχύει σημαντικά τις επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά πάρκα και συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Η στροφή αυτή αναδιαμορφώνει τον τρόπο παραγωγής και διαχείρισης του ηλεκτρικού ρεύματος στη γειτονική χώρα, επηρεάζοντας παράλληλα τις διασυνοριακές ροές ενέργειας και διαμορφώνοντας νέα δεδομένα για την ελληνική αγορά ηλεκτρισμού.

Όπως αναφέρει η «Καθημερινή», επικαλούμενη ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το βουλγαρικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η γειτονική χώρα έχει αναπτύξει υποδομές που της επιτρέπουν να αποθηκεύει την ηλεκτρική ενέργεια όταν υπάρχει αυξημένη παραγωγή και να τη διαθέτει στην αγορά σε ώρες μεγαλύτερης ζήτησης.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Αυγούστου του 2026: γύρω στο μεσημέρι, οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας της Βουλγαρίας από την Ελλάδα έφταναν έως τα 750 MW. Λίγες ώρες αργότερα, περίπου στις 20:00, οι εξαγωγές της προς την ελληνική αγορά άγγιζαν τα 700 MW, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών είχε πλέον περιοριστεί.

Η μεγάλη αύξηση των φωτοβολταϊκών και η ισχύς των μπαταριών

Η ενεργειακή εικόνα της Βουλγαρίας έχει αλλάξει σημαντικά μέσα σε λίγα χρόνια. Η εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς αυξήθηκε από 1,3 GW σε 7,2 GW, ενώ το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή ενισχύθηκε από περίπου 4% το 2021 σε 21% το 2026.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Υποψηφιότητα – έκπληξη για τον Τσίπρα στην Κρήτη που ταράζει τα πολιτικά και εκλογικά «νερά»

Καθοριστική ήταν η συμβολή του ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ο οποίος χρηματοδότησε σημαντικό μέρος της επέκτασης. Μέσω του προγράμματος υποστηρίχθηκε η ανάπτυξη έργων ανανεώσιμων πηγών συνολικής ισχύος 3,2 GW, μαζί με συστήματα αποθήκευσης που εγκαταστάθηκαν στον ίδιο χώρο.

Παράλληλα, εκσυγχρονίστηκε το δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να μπορεί να υποδεχθεί επιπλέον 5,4 GW νέας ισχύος από ανανεώσιμες πηγές. Την ίδια στιγμή, η χωρητικότητα των εγκαταστάσεων αποθήκευσης με μπαταρίες ξεπέρασε τις 16 GWh.

Η δυνατότητα αποθήκευσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία τις ώρες αιχμής, καθώς η αποφόρτιση των μπαταριών μπορεί, σύμφωνα με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να καλύψει έως και το 30% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.

Πώς οι μπαταρίες περιόρισαν τις διακυμάνσεις των τιμών

Η αύξηση της αποθηκευτικής ικανότητας επιτρέπει στη Βουλγαρία να αξιοποιεί την πλεονάζουσα ηλιακή παραγωγή των μεσημεριανών ωρών, αντί να εξαρτάται αποκλειστικά από την άμεση κατανάλωσή της. Η ενέργεια αποθηκεύεται και χρησιμοποιείται αργότερα, όταν η ζήτηση αυξάνεται και η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μειώνεται.

Αυτή η δυνατότητα έχει συμβάλει και στον περιορισμό των μεγάλων διαφορών στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ ημέρας και νύχτας. Τον Αύγουστο του 2024, οι τιμές κατά τις βραδινές ώρες ήταν έως και 150% υψηλότερες από τη μέση ημερήσια τιμή. Τον αντίστοιχο μήνα του 2026, η απόκλιση είχε περιοριστεί περίπου στο 40%.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει, μάλιστα, ένα ενδεικτικό υποθετικό σενάριο σύμφωνα με το οποίο, εάν οι ενδοημερήσιες διακυμάνσεις παρέμεναν στα επίπεδα του 2024, οι τιμές σε ορισμένες ώρες θα μπορούσαν να είναι έως και 150 ευρώ ανά MWh υψηλότερες. Η εκτίμηση αυτή λαμβάνει υπόψη ότι στο μεταξύ αυξήθηκε η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και ενισχύθηκαν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις.

Οι νέες ενεργειακές ροές με Ελλάδα και Ρουμανία

Η αλλαγή στο ενεργειακό μοντέλο της Βουλγαρίας αποτυπώνεται και στις εμπορικές ροές με τις γειτονικές χώρες. Ενώ τον Αύγουστο του 2024 η Βουλγαρία εξήγαγε προς την Ελλάδα έως και 800 MW κατά τις ημερήσιες ώρες, δύο χρόνια αργότερα η εικόνα είχε αντιστραφεί: εισήγαγε ηλεκτρική ενέργεια από την Ελλάδα το μεσημέρι και εξήγαγε προς αυτήν το βράδυ.

Η ίδια υποδομή αποθήκευσης προσφέρει στη Βουλγαρία μεγαλύτερη ευελιξία και στις συναλλαγές της με τη Ρουμανία. Σύμφωνα με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τον Αύγουστο του 2026, όταν περιορίστηκε η παραγωγή στον πυρηνικό σταθμό του Τσερναβοντά, η Βουλγαρία αύξησε τις εξαγωγές προς τη ρουμανική αγορά κατά περίπου 1 GW στις ώρες αιχμής, σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2024.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραμάτισαν και οι επενδύσεις στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, καθώς και η καλύτερη λειτουργία των αγορών μεταξύ Βουλγαρίας, Ελλάδας και Ρουμανίας. Επιπλέον, η απελευθέρωση της εγχώριας αγοράς έως το 2025 επέτρεψε στις μονάδες αποθήκευσης να συμμετέχουν στην παροχή υπηρεσιών που συμβάλλουν στην εξισορρόπηση του συστήματος.

Τα επόμενα βήματα για την αποθήκευση ενέργειας στην Ελλάδα

Την ίδια ώρα, εξελίξεις καταγράφονται και στην ελληνική αγορά, καθώς ολοκληρώνεται η αξιολόγηση των επενδυτικών προτάσεων για έργα αποθήκευσης που διεκδικούν όρους σύνδεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στο πλαίσιο της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος για έργα συνολικής ισχύος έως 4.700 MW κατατέθηκαν 831 αιτήσεις, οι οποίες αντιστοιχούν σε συνολική ισχύ 12.319 MW.

Η μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στην ισχύ των έργων που ζητούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα και στο διαθέσιμο όριο σύνδεσης αποτυπώνει το επενδυτικό ενδιαφέρον για την αποθήκευση ενέργειας. Η ανάπτυξη αντίστοιχων υποδομών θεωρείται κρίσιμη για την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, τον περιορισμό των περικοπών πράσινης ενέργειας και τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος.