«Βόμβα» στο ΣτΕ για την εισφορά 2% στους δημοσίους υπαλλήλους – Έρχονται επιστροφές-μαμούθ;

Μια δικαστική εξέλιξη με ευρύτερο ενδιαφέρον για τους εργαζομένους στο Δημόσιο δημιουργεί νέα δεδομένα γύρω από την ειδική εισφορά 2% για την καταπολέμηση της ανεργίας

Το Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά, με την απόφαση Α771/2026, απευθύνει τρία προδικαστικά ερωτήματα στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας να αποσαφηνιστεί κατά πόσο είναι συνταγματικά ανεκτή η συνέχιση της συγκεκριμένης κράτησης στους εργαζόμενους του Δημοσίου και ποια δικαστική διαδικασία πρέπει να ακολουθείται για την αμφισβήτησή της.

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η εισφορά επιβλήθηκε το 2011, σε συνθήκες βαθιάς οικονομικής κρίσης, και εξακολουθεί να επιβαρύνει τις αποδοχές των εργαζομένων του δημόσιου τομέα.

Η δικαστική διερεύνηση δεν συνεπάγεται αυτομάτως κατάργηση της εισφοράς ή επιστροφή των ποσών που έχουν ήδη παρακρατηθεί. Ωστόσο, η κρίση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό σημείο αναφοράς για τη μελλοντική αντιμετώπιση ανάλογων αξιώσεων.

Η προσφυγή που άνοιξε τον δρόμο για το ΣτΕ

Αφετηρία της υπόθεσης αποτέλεσε η προσφυγή δικαστικού λειτουργού, ο οποίος αμφισβήτησε τη νομιμότητα της παρακράτησης της εισφοράς 2% από τη μισθοδοσία του Ιουνίου 2025.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ιεράπετρα: Συνελήφθη η γιαγιά μετά την εξαφάνιση του 3,5 ετών κοριτσιού – Αγνοούνταν για περίπου μια ώρα

Συγκεκριμένα, προσέβαλε τόσο τη σχετική υπηρεσιακή βεβαίωση του Τμήματος Μισθοδοσίας του υπουργείου Δικαιοσύνης όσο και το αντίστοιχο εκκαθαριστικό σημείωμα της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής, κατά το μέρος που αφορούσαν την επιβολή και τον υπολογισμό της εισφοράς.

Κατά την εξέταση της υπόθεσης, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά έκρινε ότι ανακύπτουν ζητήματα τα οποία απαιτούν την τοποθέτηση του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η συμβατότητα της επιβάρυνσης με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας, καθώς και με την προστασία της περιουσίας που κατοχυρώνεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Τα τρία κρίσιμα ερωτήματα

1. Το πρώτο ερώτημα αφορά τη δικαστική οδό που πρέπει να ακολουθήσει ένας εργαζόμενος προκειμένου να αμφισβητήσει την εισφορά και να διεκδικήσει χρήματα που θεωρεί ότι του παρακρατήθηκαν χωρίς νόμιμη αιτία.

Το ΣτΕ καλείται να διευκρινίσει εάν η σχετική αξίωση πρέπει να ασκηθεί με αγωγή ή με προσφυγή.

2. Το δεύτερο ερώτημα επικεντρώνεται στις διοικητικές και φορολογικές διαδικασίες. Εξετάζεται ποια πράξη μπορεί να προσβληθεί δικαστικά και εάν απαιτείται προηγουμένως η υποβολή τροποποιητικής φορολογικής δήλωσης ή δήλωσης με επιφύλαξη, ενδεχομένως σε συνδυασμό με ενδικοφανή προσφυγή.

3. Το τρίτο ερώτημα αφορά την ουσία της υπόθεσης: εάν η διατήρηση της εισφοράς 2% κατά τον Ιούνιο του 2025, με επιβάρυνση των εργαζομένων του δημόσιου τομέα, συμβιβάζεται με το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Η απάντηση σε αυτό το τελευταίο ερώτημα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς συνδέεται άμεσα με τη νομιμότητα της συνέχισης ενός μέτρου που θεσπίστηκε πριν από μιάμιση δεκαετία.

Γιατί έχει σημασία ο χαρακτηρισμός της εισφοράς ως φόρου

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της απόφασης είναι η προσέγγιση του νομικού χαρακτήρα της εισφοράς.

Το Διοικητικό Πρωτοδικείο επισημαίνει ότι πρόκειται για υποχρεωτική χρηματική επιβάρυνση, η οποία καταβάλλεται οριστικά στο κράτος χωρίς να συνοδεύεται από ειδικό αντάλλαγμα προς τον εργαζόμενο.

Με βάση τα χαρακτηριστικά αυτά, η εισφορά αντιμετωπίζεται ως φόρος.

Η συγκεκριμένη νομική προσέγγιση δεν είναι απλώς θεωρητική. Συνδέεται με το ποια διαδικασία πρέπει να εφαρμοστεί όταν ένας εργαζόμενος ζητεί να του επιστραφούν ποσά που θεωρεί ότι έχουν εισπραχθεί αχρεωστήτως.

Παράλληλα, επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της κατανομής των φορολογικών βαρών μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών εργαζομένων.

Πόσο κοστίζει η εισφορά στους δημοσίους υπαλλήλους

Η ειδική εισφορά προβλέπεται από το άρθρο 38 του νόμου 3986/2011 και υπολογίζεται με συντελεστή 2% επί των αποδοχών που υπάγονται στη σχετική νομοθετική ρύθμιση.

Για έναν εργαζόμενο με μηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ που υπόκεινται εξ ολοκλήρου στην εισφορά, η κράτηση αντιστοιχεί σε 30 ευρώ τον μήνα ή 360 ευρώ σε ετήσια βάση, με την παραδοχή δώδεκα μηνιαίων καταβολών.

Αντίστοιχα, για αποδοχές 2.000 ευρώ, η μηνιαία επιβάρυνση ανέρχεται σε 40 ευρώ, δηλαδή σε 480 ευρώ ετησίως.

Πρόκειται για ενδεικτικούς υπολογισμούς, καθώς το πραγματικό ποσό εξαρτάται από τις αποδοχές που υπάγονται στην εισφορά και τις επιμέρους μισθολογικές συνθήκες.

Η οικονομική διάσταση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη εάν ληφθεί υπόψη ότι η παρακράτηση εφαρμόζεται επί σειρά ετών.

Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι το σύνολο των ποσών που έχουν καταβληθεί από το 2011 μπορεί αυτομάτως να επιστραφεί. Οποιαδήποτε σχετική αξίωση θα εξαρτηθεί από τη δικαστική κρίση, τη διαδικασία που θα αναγνωριστεί ως κατάλληλη και τους εφαρμοστέους κανόνες παραγραφής.

Τι μπορεί να αλλάξει μετά την απόφαση του ΣτΕ

Το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον η απάντηση που θα δώσει το Συμβούλιο της Επικρατείας στα προδικαστικά ερωτήματα.

Εάν κριθεί ότι η συνέχιση της εισφοράς κατά τον επίμαχο χρόνο δεν συμβιβάζεται με το συνταγματικό ή το ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας των δικαιωμάτων, ενδέχεται να δημιουργηθούν νέα δεδομένα για τη δικαστική διεκδίκηση παρακρατηθέντων ποσών.

Μέχρι τότε, η εισφορά 2% εξακολουθεί να ισχύει και να παρακρατείται από τις αποδοχές των εργαζομένων που υπάγονται στο σχετικό καθεστώς.