Ξενάκης: «Η Τουρκία δημιουργεί τετελεσμένα στην Κρήτη» – Ο κίνδυνος από το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης στο CretaOne 102,3 προειδοποιεί για τον κίνδυνο δημιουργίας τετελεσμένων νότια της Κρήτης, τη σύνδεση των μεταναστευτικών ροών με τις τουρκικές διεκδικήσεις και τις επιπτώσεις στις ενεργειακές έρευνες – «Αντιδράσαμε παθητικά και φοβικά»

«Αν στην πράξη το αποδεχτούμε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, θα έχουμε χάσει ένα κομμάτι της Ελλάδας», ανέφερε ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Δημήτρης Ξενάκης, περιγράφοντας στο CretaOne 102,3 και την Αντιγόνη Ανδρεάκη τον κίνδυνο που συνδέεται με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου και τους χειρισμούς της ελληνικής πλευράς.

Ο κ. Ξενάκης χαρακτηρίζει το μνημόνιο νομικά έωλο, επισημαίνει όμως ότι η Τουρκία δεν περιορίζεται στη νομική διάσταση. Επιδιώκει να δημιουργήσει δεδομένα στην πράξη, να αμφισβητήσει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και να δυσκολέψει την υλοποίηση ενεργειακών έργων και ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Δεν ενδιαφέρει την Τουρκία αν θα το καταδικάσει η Ευρωπαϊκή Ένωση ή ο ΟΗΕ. Την ενδιαφέρει ότι μπορεί να το χρησιμοποιήσει προκειμένου να μας δυσκολέψει εμάς, είτε να ποντίσουμε καλώδια είτε να φέρουμε επενδυτές», σημειώνει χαρακτηριστικά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ηράκλειο: Στο νοσοκομείο άνδρας μετά από άγριο ξυλοδαρμό – Συναγερμός στο ΕΚΑΒ

Όπως εξηγεί, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις ενεργειακές έρευνες δεν θέλουν να αναλαμβάνουν γεωπολιτικό ρίσκο. Έτσι, ακόμη και χωρίς να αναγνωρίζεται νομικά το μνημόνιο, η ύπαρξή του μπορεί να επηρεάσει επενδυτικές αποφάσεις και να δημιουργήσει εμπόδια σε ελληνικά σχέδια.

«Αντιδράσαμε παθητικά και φοβικά» – Σκληρή κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας

Ο καθηγητής θέτει ευθέως ζήτημα προετοιμασίας και αξιολόγησης των εξελίξεων από την ελληνική πλευρά. Όπως επισημαίνει, η επικύρωση του μνημονίου δεν προέκυψε χωρίς προειδοποιητικά σημάδια, ενώ επικρίνει την προσέγγιση που ακολούθησε η Αθήνα απέναντι στις κινήσεις της Λιβύης και της Τουρκίας.

«Το ζήτημα είναι πώς αντιδράς. Και νομίζω ότι αντιδράσαμε όπως συνήθως αντιδρούν οι περισσότερες ελληνικές κυβερνήσεις: παθητικά και φοβικά, από τον φόβο της κλιμάκωσης, τον οποίο βάζει πάνω στο τραπέζι αυτός ο περίεργος γείτονας που έχουμε», αναφέρει.

Κατά τον ίδιο, η επιδίωξη να μην υπάρξει ένταση και να διατηρηθούν τα «ήρεμα νερά» δεν μπορεί να υπερισχύει της ανάγκης να προστατεύονται τα ελληνικά συμφέροντα. Η αποφυγή αντιδράσεων, όπως υποστηρίζει, δεν αποτρέπει κατ’ ανάγκη τις τουρκικές κινήσεις, αλλά μπορεί να αφήσει χώρο για την παγίωση νέων δεδομένων.

«Το γεγονός ότι είναι παράνομο αυτό το μνημόνιο δεν σημαίνει αυτόματα αποτροπή. Θα πρέπει να έχεις δυνάμεις αποτροπής στο πεδίο», τονίζει.

Στην ίδια κατεύθυνση, επισημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να μπορεί να υπερασπίζεται έμπρακτα τις θέσεις της και να μη στηρίζεται μόνο σε νομικές επιχειρηματολογίες και διεθνείς καταδίκες.

«Επενδύσαμε στον Χαφτάρ και μας διέψευσε»

«Το ερωτηματικό είναι γιατί επενδύσαμε τελικώς μόνο στον κύριο Χαφτάρ, περιμένοντας ότι ο κύριος Χαφτάρ θα κάνει τον καβγά για εμάς και θα παραμείνει για πάντα ένας σύμμαχός μας, ο οποίος θα μπλοκάρει την Τουρκία», σημειώνει.

Ο καθηγητής εκτιμά ότι η Αθήνα δεν αξιολόγησε επαρκώς ούτε τις προθέσεις ούτε τις δυνατότητες του Λίβυου στρατηγού. Όπως αναφέρει, η συνεργασία Τουρκίας και Λιβύης εξελίχθηκε σε διαφορετικό επίπεδο, ενώ η Ελλάδα εξακολούθησε να στηρίζει τις προσδοκίες της σε έναν παράγοντα που τελικά δεν λειτούργησε όπως αναμενόταν.

«Συνεχίσαμε να επενδύουμε με λάθος τρόπο τις προσδοκίες μας σε έναν ηγέτη ο οποίος μας διέψευσε και ήταν εξαιρετικά φερέγγυος από την αρχή», αναφέρει, με τη συγκεκριμένη αναφορά του να εντάσσεται στην κριτική του για την επιλογή του Χαφτάρ ως βασικού συνομιλητή.

Το καλώδιο, οι έρευνες και οι τουρκικές κινήσεις στη θάλασσα

Οι συνέπειες του μνημονίου, σύμφωνα με τον καθηγητή, δεν περιορίζονται στο διπλωματικό πεδίο. Η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει να αξιοποιήσει τις προβλέψεις του για να αμφισβητήσει δραστηριότητες που σχεδιάζει ή υλοποιεί η Ελλάδα στην περιοχή.

Ο κ. Ξενάκης αναφέρεται στις κινήσεις της Άγκυρας για τη δέσμευση θαλάσσιων περιοχών, οι οποίες, όπως επισημαίνει, μπορεί να επηρεάσουν τις έρευνες και την πορεία ενεργειακών διασυνδέσεων.

«Η τουρκική επιθυμία δεν είναι να γίνουν μάχες. Είναι να παίρνουν την άδειά της. Θέλει να αναγνωρίσουν ότι έχει κυριαρχικά δικαιώματα», εξηγεί.

Όπως περιγράφει, η Τουρκία επιδιώκει να εμφανίζεται ως παράγοντας που πρέπει να δίνει τη συγκατάθεσή του για δραστηριότητες στην περιοχή. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να ενισχύσει τις διεκδικήσεις της, ακόμη κι αν αυτές δεν στηρίζονται νομικά.

«Νομικά προφανώς δεν στέκει, στέκει όμως στο πεδίο», τονίζει, επισημαίνοντας ότι εκεί βρίσκεται το κρίσιμο σημείο της αντιπαράθεσης.

Η Κρήτη, οι μεταναστευτικές ροές και ο κίνδυνος νέων τετελεσμένων

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο καθηγητής στην Κρήτη, συνδέοντας τη γεωγραφική θέση του νησιού με τις ευρύτερες εξελίξεις στη Λιβύη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο ίδιος προειδοποιεί ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί αύξηση των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη προς τα νότια παράλια της Κρήτης, εκτιμώντας ότι η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποκτήσει και γεωπολιτική διάσταση.

«Δεν θα πρέπει να μας φανεί παράξενο να δούμε ένταση των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη προς την Κρήτη», αναφέρει, συνδέοντας το ενδεχόμενο με την παρουσία τουρκικών σκαφών στην περιοχή και τις πιθανές επιχειρήσεις διάσωσης.

Το ερώτημα που θέτει αφορά τις συνέπειες μιας τέτοιας παρουσίας σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις. Όπως εξηγεί, εάν τουρκικό σκάφος αναλάβει επιχείρηση διάσωσης σε περιοχή που εντάσσεται στις αμφισβητήσεις της Άγκυρας, η κίνηση αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία νέων τετελεσμένων.

«Η Κρήτη, για να την κάνουμε αδιαμφισβήτητη και δεδομένη απέναντι στις απειλήσεις της Τουρκίας, θα πρέπει πρώτα στρατιωτικά να καταστεί αξιόπιστη», σημειώνει, αναφερόμενος στην ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας και της δυνατότητας προστασίας του νησιού.

Όπως εξηγεί, οι εξοπλισμοί από μόνοι τους δεν αρκούν, εάν δεν εντάσσονται σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποτροπής. Η στρατιωτική παρουσία και η προστασία των κρίσιμων υποδομών πρέπει να λειτουργούν συνδυαστικά, ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα της Τουρκίας να δημιουργεί νέα δεδομένα στην περιοχή.

«Δεν αρκεί να καταδικάζουμε» – Ζητά κυρώσεις για Τουρκία και Λιβύη

«Είναι λίγο συμπαθητικά αυτά τα χτυπήματα στην πλάτη, αλλά δεν παράγουν τίποτα στην ουσία. Δεν άκουσα τίποτα για κυρώσεις, δεν άκουσα για σκληρή αιρεσιμότητα στους πόρους που θα διατίθενται εφεξής στη Λιβύη», αναφέρει.

Όπως υποστηρίζει, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έπρεπε να είχε εξετάσει από το 2019, όταν εμφανίστηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, συγκεκριμένα μέτρα για τη χρηματοδότηση και τη στήριξη της Λιβύης, παράλληλα με πίεση προς την Τουρκία.

«Δεν αρκεί να καταδικάζουμε απλώς. Πρέπει να κάνουμε κάτι πολύ ουσιαστικό», επισημαίνει, ζητώντας πιο ενεργητική διπλωματική στάση τόσο από την Ελλάδα όσο και από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Στην κριτική του εντάσσει και το casus belli, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα έχει προσαρμοστεί επί χρόνια σε μια απειλή που θεωρεί παράνομη, χωρίς να προχωρά σε όλες τις ενέργειες που, κατά την άποψή του, δικαιούται βάσει του διεθνούς δικαίου.

«Δυστυχώς, πρέπει να είμαστε πολύ περισσότερο ενεργητικοί και λιγότερο φοβικοί, ακόμη και στις σχέσεις μας με τους Ευρωπαίους», τονίζει.

«Το δόγμα της φοβικότητας μάς έχει υποβαθμίσει»

Κλείνοντας την παρέμβασή του στο CretaOne 102,3, ο Δημήτρης Ξενάκης επανέρχεται στην ανάγκη αλλαγής του στρατηγικού δόγματος της χώρας. Όπως υποστηρίζει, η Ελλάδα δεν μπορεί να διατηρεί ισχυρή αμυντική παρουσία και ταυτόχρονα να διστάζει να ασκήσει τα δικαιώματά της υπό τον φόβο της αντίδρασης της Τουρκίας.

«Το δόγμα της φοβικότητας μάς έχει συστηματικά, διαχρονικά υποβαθμίσει ως παράγοντα ασφάλειας στην περιοχή μας», αναφέρει.

Και προειδοποιεί ότι η συνέχιση της ίδιας πολιτικής μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω παγίωση των τουρκικών διεκδικήσεων.

«Αν συνεχίσουμε την ίδια τακτική, να μην προκαλέσουμε την Τουρκία για να συνεχίσουμε να έχουμε ήρεμα νερά, θα αποδεχθούμε στην ουσία αυτή την παράνομη ρύθμιση μεταξύ των δύο αυτών χωρών. Αυτό είναι ένα ολέθριο στρατηγικό σφάλμα και δημιουργεί ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο», τονίζει.