Η καθηγήτρια Φιλοσοφίας και διευθύντρια του Εργαστηρίου Βιοηθικής Σταυρούλα Τσινόρεμα μιλά στο CretaOne 102,3 για την πορεία του πρωτοποριακού προγράμματος, τις νέες δυνατότητες των ανθρωπιστικών επιστημών, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Φιλοσοφική στο Ρέθυμνο και την αυριανή αναγόρευσή της ως ομότιμης καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Κρήτης

Είκοσι τρία χρόνια μετά την ίδρυση του πρώτου μεταπτυχιακού προγράμματος Βιοηθικής στην Ελλάδα, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, η Σταυρούλα Τσινόρεμα μιλά για μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2003 και εξακολουθεί να συγκεντρώνει υψηλή ζήτηση.

Η καθηγήτρια Φιλοσοφίας και διευθύντρια του Εργαστηρίου Βιοηθικής μίλησε στο CretaOne 102,3 και την Αντιγόνη Ανδρεάκη, με αφορμή την αυριανή αναγόρευσή της σε ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης.

23 χρόνια από το πρώτο μεταπτυχιακό Βιοηθικής στην Ελλάδα

Το 2003, η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος έφερε στο προσκήνιο νέα επιστημονικά δεδομένα και μαζί τους ερωτήματα για το πώς οι εξελίξεις στη Βιολογία και την Ιατρική θα ενταχθούν στην ανθρώπινη ζωή. Στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, επιστήμονες από τη Βιολογία, την Ιατρική, την Κοινωνιολογία και τη Φιλοσοφία αποφάσισαν να δημιουργήσουν το πρώτο μεταπτυχιακό Βιοηθικής στον ελληνικό χώρο.

«Αποφασίσαμε να ιδρύσουμε το πρώτο μεταπτυχιακό Βιοηθικής στον ελληνικό χώρο. Ήταν το πρώτο και παραμένει το μοναδικό ως προς την πληρότητα και τη συστηματικότητα των επιστημών που συμμετέχουν», αναφέρει η κ. Τσινόρεμα.

Η ίδια υπογραμμίζει ότι η ίδρυση του προγράμματος αποτέλεσε συλλογική προσπάθεια και ότι η πρώτη μεγάλη πρόκληση ήταν να δημιουργηθεί κοινή γλώσσα μεταξύ διαφορετικών επιστημονικών πεδίων.

«Η πρώτη πρόκληση που αντιμετωπίσαμε ήταν η κοινή γλώσσα, να συνομιλήσουν οι βιολόγοι, οι γιατροί, οι κοινωνιολόγοι και οι φιλόσοφοι πάνω στα ζητήματα της κοινωνικής ένταξης και της αξιοποίησης των μεγάλων επιτευγμάτων της Βιολογίας και της Ιατρικής», σημειώνει.

Σήμερα, το πρόγραμμα εξακολουθεί να έχει υψηλή ζήτηση. Κάθε χρόνο κατατίθενται περίπου 80 έως 100 αιτήσεις για μόλις 24 θέσεις, με υποψηφίους από την Ιατρική, τις επιστήμες υγείας, τη Νομική, τις κοινωνικές επιστήμες, τη Φιλοσοφία και τις παιδαγωγικές επιστήμες.

Η Σταυρούλα Τσινόρεμα διετέλεσε ιδρυτική διευθύντρια του προγράμματος από το 2003 έως το 2025. Σήμερα τη διεύθυνση έχει ο καθηγητής Κώστας Κουκουζέλης.

«Οι ανθρωπιστικές επιστήμες δεν είναι αναχρονισμός ούτε πολυτέλεια»

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η θέση των ανθρωπιστικών επιστημών σε ένα πανεπιστημιακό περιβάλλον που αλλάζει, αλλά και σε μια αγορά εργασίας που ζητά νέες δεξιότητες.

Η κ. Τσινόρεμα απορρίπτει την αντίληψη ότι η Φιλοσοφία και γενικότερα οι ανθρωπιστικές επιστήμες δεν μπορούν να οδηγήσουν σε σύγχρονες επαγγελματικές διεξόδους.

«Οι ανθρωπιστικές επιστήμες δεν είναι αναχρονισμός, δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αποτελούν το απαραίτητο πολιτιστικό αντίβαρο, καθώς μας μαθαίνουν πώς να αξιοποιούμε και να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία χωρίς να χάσουμε τον προσανατολισμό μας ως πολίτες που ζούμε σε δημοκρατική κοινωνία», τονίζει.

Όπως εξηγεί, οι πτυχιούχοι των ανθρωπιστικών επιστημών μπορούν να αξιοποιήσουν δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη, η ανάλυση και η ικανότητα κρίσης σε νέους επαγγελματικούς τομείς.

«Όλο και περισσότερο πτυχιούχοι των ανθρωπιστικών επιστημών και πτυχιούχοι της φιλοσοφίας προσλαμβάνονται σε εταιρείες και σε επιχειρηματικούς τομείς που απαιτούν κριτική σκέψη και αυτό που ονομάζουμε μεταβιβάσιμες δεξιότητες», αναφέρει.

Η ίδια κάνει ιδιαίτερη αναφορά στις νέες επιστημονικές και επαγγελματικές δυνατότητες που δημιουργούνται μέσα από τη σύνδεση της Φιλοσοφίας με την τεχνολογία, όπως η υπολογιστική γνωσιολογία, η μηχανική μετάφραση, οι ψηφιακές εφαρμογές στην αρχαιολογία και η παραγωγή ψηφιακού περιεχομένου.

Οι δυνατότητες της Φιλοσοφικής και ο κίνδυνος για το Τμήμα

Παρά την εξέλιξη των γνωστικών αντικειμένων, η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης αντιμετωπίζει προβλήματα που επηρεάζουν την προσέλκυση νέων φοιτητών. Η κ. Τσινόρεμα αναφέρεται στο δημογραφικό, αλλά και στο στεγαστικό πρόβλημα του Ρεθύμνου.

«Οι φοιτητές μας και κάθε οικογένεια που θα στείλει τα παιδιά τους σε μια πόλη θέλει να μπορούν να βρουν σπίτι, θέλει το ενοίκιο να είναι υποφερτό, να μπορούν τα παιδιά να ζήσουν μια αξιοπρεπή ζωή», σημειώνει.

Όπως επισημαίνει, το πρόβλημα δεν αφορά αποκλειστικά τα πανεπιστήμια. Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού αναμένεται να επηρεάσει συνολικά τον αριθμό των νέων που θα εισέρχονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ στο Ρέθυμνο η πίεση από την τουριστική ανάπτυξη έχει επιβαρύνει σημαντικά τη στεγαστική κατάσταση.

Παράλληλα, το Πανεπιστήμιο Κρήτης σχεδιάζει νέες φοιτητικές εστίες, οι οποίες, σύμφωνα με την καθηγήτρια, αναμένεται να δημιουργηθούν σε ορίζοντα δύο έως τριών ετών.

Ωστόσο, η ίδια θεωρεί ότι υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα: η εικόνα που έχει διαμορφωθεί για τις επαγγελματικές προοπτικές των αποφοίτων της Φιλοσοφικής.

«Όλες οι ανθρωπιστικές επιστήμες που καλλιεργούνται στις φιλοσοφικές σχολές της χώρας είχαν συνδεθεί πρωτίστως και σχεδόν αποκλειστικά, θα έλεγα, για δεκαετίες με την ιδιότητα του καθηγητή της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης», εξηγεί.

Η απάντηση, σύμφωνα με την ίδια, βρίσκεται και στην αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών. Το Τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κρήτης έχει ήδη δημιουργήσει νέο πρόγραμμα που συνδέει τη Φιλοσοφία με τη διακυβέρνηση και τις νέες τεχνολογίες.

«Ένας φοιτητής νεοεισαγόμενος, μια φοιτήτρια, μπορεί να ακολουθήσει ή το κλασικό πρόγραμμα σπουδών Φιλοσοφίας ή το καινούργιο πρόγραμμα που είναι διεπιστημονικό», αναφέρει.

Η ίδια υποστηρίζει ότι η Φιλοσοφική Σχολή δεν έχει μείνει πίσω από τις εξελίξεις, αλλά προσαρμόζει την εκπαίδευση και την έρευνά της στις νέες απαιτήσεις.

«Η έρευνα που γίνεται στις ανθρωπιστικές επιστήμες, η εκπαίδευση που δίνουμε στις ανθρωπιστικές επιστήμες στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, είναι πρωτοπόρα», σημειώνει, προσθέτοντας: «Το ερευνητικό έργο το οποίο διεξάγεται ποτέ δεν ήταν καλύτερο. Ποτέ δεν ήταν περισσότερο αναγνωρίσιμο».

Αύριο η αναγόρευση σε ομότιμη καθηγήτρια

Η συζήτηση με τη Σταυρούλα Τσινόρεμα ολοκληρώθηκε με την αυριανή αναγόρευσή της σε ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Η τελετή έρχεται μετά από μια ακαδημαϊκή πορεία που συνδέθηκε επί σειρά ετών με τη Φιλοσοφία, τη Βιοηθική και τη λειτουργία του πρώτου μεταπτυχιακού προγράμματος Βιοηθικής στην Ελλάδα.

Είκοσι τρία χρόνια μετά την ίδρυσή του, το πρόγραμμα εξακολουθεί να προσελκύει δεκάδες υποψηφίους κάθε χρόνο, ενώ την ίδια στιγμή η συζήτηση για το μέλλον των ανθρωπιστικών επιστημών και της Φιλοσοφικής Σχολής παραμένει ανοιχτή.