Γιατί η Κρήτη συνεχίζει να πληρώνει βαρύ φόρο αίματος στην άσφαλτο;

Το ζήτημα των τροχαίων δυστυχημάτων στην Ελλάδα και ειδικότερα στην Κρήτη έχει εδώ και χρόνια υποχωρήσει από την πρώτη γραμμή της δημόσιας συζήτησης, παρά το γεγονός ότι εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σοβαρότερες αιτίες απώλειας ανθρώπινων ζωών, κυρίως νέων ανθρώπων.

Αυτήν ακριβώς τη σιωπή και την επικίνδυνη εξοικείωση της κοινωνίας με τον τροχαίο θάνατο ανέδειξε ο Πρόεδρος του Εθελοντικού Συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΕΣΥΠΡΟΤΑ), κ. Γιάννης Λιονάκης, μιλώντας στο στούντιο του CRETAONE 102.3.

Ο κ. Λιονάκης μιλώντας στην εκπομπή Newsroom και στον Γιάννη Ραψομανίκη, yπενθύμισε ότι τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 τα τροχαία δυστυχήματα κυριαρχούσαν στα πρωτοσέλιδα, με δεκάδες νεκρούς να καταγράφονται σε κάθε μεγάλη έξοδο. Σήμερα, αντίθετα, ο τροχαίος θάνατος αντιμετωπίζεται σχεδόν ως μια συνηθισμένη, παρεμπίπτουσα είδηση, παρότι πρόκειται για έναν από τους πιο άδικους και πρόωρους θανάτους.

Ο Πρόεδρος του ΕΣΥΠΡΟΤΑ αναφέρθηκε σε χώρες της Ευρώπης, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, οι οποίες αντιμετώπισαν παρόμοια τραγικά φαινόμενα από τη δεκαετία του ’70, όταν αυξήθηκε ραγδαία η χρήση του αυτοκινήτου. Με τη βοήθεια των τότε μέσων ενημέρωσης, πολιτικών παρεμβάσεων και συστηματικής ενημέρωσης των πολιτών, οι χώρες αυτές κατάφεραν να μειώσουν θεαματικά τους θανάτους στους δρόμους.

Σήμερα, όπως τόνισε, χώρες της Βόρειας Ευρώπης καταγράφουν 18 έως 23 νεκρούς ανά εκατομμύριο κατοίκων, ενώ η Ελλάδα εξακολουθεί να κινείται σε πολλαπλάσια επίπεδα, παρά τη σχετική βελτίωση των τελευταίων ετών.

Μείωση θανάτων το 2025 – Συγκυρία ή πραγματική αλλαγή;

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα στατιστικά στοιχεία της Κρήτης. Ο κ. Λιονάκης υπενθύμισε ότι το 2003 το νησί είχε καταγράψει 119 νεκρούς από τροχαία, ενώ το 2024 χαρακτηρίστηκε τραγική χρονιά με 64 θανάτους. Το 2025, ωστόσο, καταγράφηκε σημαντική μείωση, με 38 νεκρούς, γεγονός που αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 68%, μία από τις μεγαλύτερες που έχουν σημειωθεί ποτέ.

Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, ο ίδιος εξέφρασε έντονο προβληματισμό. Όπως ανέφερε, ενώ οι θάνατοι μειώθηκαν θεαματικά, ο αριθμός των τροχαίων ατυχημάτων μειώθηκε μόλις κατά 19-20%, γεγονός που δείχνει ότι οι επικίνδυνες συμπεριφορές παραμένουν και ότι η μείωση των θανάτων ενδέχεται να οφείλεται σε συγκυριακούς παράγοντες.

Η επιθετική οδήγηση ως κρητικό χαρακτηριστικό

Ο κ. Λιονάκης στάθηκε ιδιαίτερα στο φαινόμενο της επιθετικής οδήγησης, το οποίο χαρακτήρισε βασικό γνώρισμα των τροχαίων δυστυχημάτων στην Κρήτη. Αναφέρθηκε σε έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, στην οποία συμμετείχε, σύμφωνα με την οποία ο τροχαίος θάνατος στο νησί φέρει τα χαρακτηριστικά μιας επιθετικής κοινωνικής συμπεριφοράς που μεταφέρεται στον δρόμο.

Επιθετικός οδηγός, όπως εξήγησε, είναι εκείνος που παραβιάζει την προτεραιότητα του άλλου και αγνοεί το STOP. Τα στοιχεία από ασφαλιστικές εταιρείες δείχνουν ότι μόνο στον νομό Ηρακλείου καταγράφονται δεκάδες συγκρούσεις κάθε χρόνο λόγω παραβίασης προτεραιότητας, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος.

«Ο καλός οδηγός είναι και καλός άνθρωπος»

Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΕΣΥΠΡΟΤΑ, η οδήγηση αποτελεί καθρέφτη της προσωπικότητας και της κοινωνικής μας συμπεριφοράς. Ο οδηγός που παραχωρεί προτεραιότητα, δείχνει υπομονή και σέβεται τον άλλον, είναι και στην καθημερινότητά του ένας άνθρωπος με σεβασμό και ενσυναίσθηση. Αντίθετα, η επιθετικότητα στον δρόμο αντικατοπτρίζει βαθύτερες κοινωνικές και προσωπικές παθογένειες.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η ίδια «μαγκιά» που οδηγεί κάποιον να παραβιάζει τη σειρά του στην καθημερινότητα, είναι εκείνη που στον δρόμο μπορεί να οδηγήσει σε θανατηφόρες συγκρούσεις.

Η εκπαίδευση ξεκινά από το μαιευτήριο

Ο κ. Λιονάκης εξέφρασε έντονη ανησυχία για τη συμπεριφορά των νέων οδηγών, επισημαίνοντας ότι τα πρότυπα που δίνονται στη νεολαία είναι συχνά λανθασμένα. Η ταχύτητα, η αδρεναλίνη και η έλλειψη αυτοελέγχου κυριαρχούν σε πολλά σοβαρά τροχαία, ενώ στις μεγαλύτερες ηλικίες κυρίαρχο ρόλο παίζει το αλκοόλ.

Όπως σημείωσε, σημαντικό ποσοστό των θανατηφόρων τροχαίων στην Κρήτη φέρει την «υπογραφή» της κατανάλωσης αλκοόλ, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή επιτήρηση και την αλλαγή νοοτροπίας.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ανάγκη εκπαίδευσης από πολύ μικρή ηλικία. Ο κ. Λιονάκης υπογράμμισε ότι η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να ξεκινά στα 18 με την απόκτηση διπλώματος, αλλά από τη βρεφική ηλικία και το οικογενειακό περιβάλλον.

Έφερε ως παράδειγμα χώρες του Βορρά, όπου οι γονείς δεν μπορούν να φύγουν από το μαιευτήριο χωρίς ειδικό παιδικό κάθισμα και χωρίς να έχουν εκπαιδευτεί στη σωστή μεταφορά του βρέφους. Αντίθετα, στην Ελλάδα, όπως είπε, δείχνουμε υπερβολικό φόβο για μικρούς κινδύνους στο σπίτι, αλλά αδιαφορούμε για την ταχύτητα, το κράνος και τη ζώνη ασφαλείας.

Κριτική στον ΚΟΚ και στη λογική της τιμωρίας

Ο Πρόεδρος του ΕΣΥΠΡΟΤΑ άσκησε κριτική στον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, χαρακτηρίζοντάς τον «κώδικα της υποτροπής», καθώς βασίζεται κυρίως στην επιβολή προστίμων. Όπως τόνισε, τα πρόστιμα από μόνα τους δεν αλλάζουν νοοτροπίες και δεν δημιουργούν ασφαλείς κοινωνίες.

Η ουσιαστική λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκεται στην παιδεία, στη συστηματική εκπαίδευση και στην ένταξη της οδικής ασφάλειας στο σχολικό πρόγραμμα ως βασικό μάθημα.

Παράλληλα, αναγνώρισε τον ρόλο της αυστηρής αστυνόμευσης στη μείωση των τροχαίων, επισημαίνοντας ότι η παρουσία της Τροχαίας λειτουργεί αποτρεπτικά. Τα πλαστικά κολωνάκια στον ΒΟΑΚ, όπως ανέφερε, αποτελούν ένα ψυχολογικό μέτρο που βοηθά, αλλά δεν μπορεί να σταματήσει τον μεθυσμένο ή ακραία επιθετικό οδηγό.

Ένα ολόκληρο κεφαλοχώρι έχει χαθεί στην άσφαλτο την τελευταία δεκαετία

Κλείνοντας, ο κ. Λιονάκης απηύθυνε έκκληση στους πολίτες να ξεκινήσουν από τα απλά και αυτονόητα. Δηλαδή να σταματούν πριν τη διάβαση πεζών, να παραχωρούν προτεραιότητα και να αποφεύγουν την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Όπως τόνισε, μικρές καθημερινές πράξεις μπορούν να σώσουν ζωές.

Υπενθύμισε τέλος ότι την τελευταία δεκαετία στην Κρήτη έχουν χαθεί πάνω από 580 άνθρωποι στην άσφαλτο, ένας αριθμός που αντιστοιχεί σε ολόκληρα χωριά και που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως φυσιολογικός. «Ένα ολόκληρο κεφαλοχώρι έχει χαθεί στην άσφαλτο την τελευταία δεκαετία» και πρόσθεσε ότι η οδική ασφάλεια είναι καθρέφτης της κοινωνίας μας και του σεβασμού μας προς τη ζωή.

Δείτε τη συνέντευξη:

Σύνοψη άρθρου

Η Κρήτη έχει υποστεί σημαντικές απώλειες από τροχαία δυστυχήματα την τελευταία δεκαετία, με πάνω από 580 θανάτους, γεγονός που αντιστοιχεί σε ολόκληρα χωριά.
Η επιθετική οδήγηση, παραβίαση προτεραιότητας και κατανάλωση αλκοόλ είναι κύριες αιτίες των τροχαίων δυστυχημάτων στην περιοχή.
Η μείωση των θανάτων το 2025 μπορεί να οφείλεται σε συγκυριακούς παράγοντες, καθώς οι επικίνδυνες συμπεριφορές παραμένουν.
Η εκπαίδευση στην οδική ασφάλεια πρέπει να ξεκινά από μικρή ηλικία για να αλλάξουν οι νοοτροπίες και να μειωθούν τα τροχαία δυστυχήματα.