Αλεξάνδρα Τραγάκη: «Η δημογραφική συρρίκνωση είναι πλέον μια πραγματικότητα – Δεν έχουμε πολλούς γονείς»

Τι δείχνει η «αυθεντικότητα» της Κρήτης σύμφωνα με την καθηγήτρια Οικονομικής Δημογραφίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών

Τις σοβαρές διαστάσεις που έχει λάβει το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα ανέδειξε, μιλώντας στο CretaOne 102.3, και την εκπομπή «ΜΑΖΙ», με τη Μαρία Ορφανάκη και το Δημήτρη Κανάκη, η καθηγήτρια Οικονομικής Δημογραφίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών, κα. Αλεξάνδρα Τραγάκη.

Η κ. Τραγάκη εξήγησε ότι η εικόνα που καταγράφεται κάθε χρόνο στα σχολεία αποτελεί ουσιαστικά την αντανάκλαση των γεννήσεων προηγούμενων ετών. Τα λιγότερα παιδιά που εμφανίζονται σήμερα στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού είναι αποτέλεσμα της μείωσης των γεννήσεων περίπου έξι χρόνια νωρίτερα.

Όπως σημείωσε, οι μειωμένες γεννήσεις δεν αποτελούν απλώς έναν στατιστικό δείκτη. Πρόκειται για παιδιά που τα επόμενα χρόνια δεν θα βρίσκονται στα σχολεία, στα γυμνάσια και στα πανεπιστήμια, ενώ σε βάθος χρόνου η εξέλιξη αυτή επηρεάζει τη στρατολόγηση και το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό.

«Η δημογραφία είναι κάτι παραπάνω από τον αριθμό των γεννήσεων και τον αριθμό των θανάτων», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι δημογραφικές εξελίξεις αποτυπώνονται σταδιακά σε πολλές διαφορετικές φάσεις της ζωής και της καθημερινότητας.

Λιγότερα πρωτάκια τα επόμενα χρόνια

Η κα. Τραγάκη, υπογράμμισε ότι η περαιτέρω μείωση των μαθητών τα επόμενα χρόνια είναι δεδομένη, καθώς τα παιδιά αυτά απλώς δεν έχουν γεννηθεί.

«Του χρόνου τα πρωτάκια θα είναι ακόμα λιγότερα και το 2028 ακόμα λιγότερα», ανέφερε, τονίζοντας ότι το ζητούμενο πλέον είναι πώς θα διαχειριστεί η χώρα αυτή την έλλειψη παιδιών στα σχολεία, στη συνέχεια στα γυμνάσια και αργότερα στα πανεπιστήμια.

Σύμφωνα με την ίδια, η εξέλιξη αυτή ήταν σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμη, καθώς η μείωση των γεννήσεων καταγράφεται εδώ και χρόνια. Ως εκ τούτου, ο σχεδιασμός της πολιτείας για τον σχολικό χάρτη θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον αριθμό των μαθητών, αλλά και τις κοινωνικές επιπτώσεις από το κλείσιμο σχολικών μονάδων.

Όπως εξήγησε, διαφορετική είναι η επίδραση του κλεισίματος ενός σχολείου σε μια μεγάλη αστική περιοχή και διαφορετική σε ένα χωριό της Κρήτης. Σε μια μικρή περιοχή, το κλείσιμο του σχολείου μπορεί να ενισχύσει την ερημοποίηση και να καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την παραμονή των οικογενειών.

Η Κρήτη και οι περιοχές που εμφανίζουν ανθεκτικότητα

Σε εθνικό επίπεδο, η πτώση των γεννήσεων τα τελευταία χρόνια είναι ιδιαίτερα έντονη. Ωστόσο, η Κρήτη εμφανίζει σε ορισμένες περιοχές μεγαλύτερη δημογραφική ανθεκτικότητα.

Η κ. Τραγάκη διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για δημογραφική εξαίρεση, αλλά για περιοχές όπου η μείωση καταγράφεται με πιο αργό ρυθμό. Μάλιστα, όπως ανέφερε, μεταξύ των δύο τελευταίων απογραφών υπάρχουν περιοχές όπου ο πληθυσμός των μικρών ηλικιών αυξήθηκε.

Ενδεικτικά αναφέρθηκε στα Σφακιά και τον Κίσσαμο, όπου καταγράφεται αύξηση του πληθυσμού των παιδιών στις μικρές ηλικίες.

Η κα. Τραγάκη Αλεξάνδρα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κρήτη: Συνεχίζεται το θρίλερ με το ναυάγιο νότια της Γαύδου – 51 διασωθέντες και μία σορός

Η ακρίβεια δεν είναι η μοναδική αιτία

Στο ερώτημα για τις αιτίες της υπογεννητικότητας, η καθηγήτρια αναγνώρισε ότι η ακρίβεια και η οικονομική δυσκολία αποτελούν σημαντικούς παράγοντες.

Ωστόσο, όπως τόνισε, το δημογραφικό πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο και δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην οικονομική κατάσταση των ζευγαριών.

Η ίδια έκανε λόγο για ένα ευρύτερο ζήτημα που συνδέεται με τη διαχείριση του χρόνου, των επιθυμιών και των προσωπικών επιδιώξεων. Παράλληλα, σημείωσε ότι υπάρχει σημαντική έλλειψη προσδοκίας και ελπίδας για το μέλλον.

Όπως ανέφερε, ακόμη και αν κάποιος είχε μεγαλύτερη οικονομική άνεση, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα επέλεγε να αποκτήσει παιδιά.

Η πίεση της σύγχρονης ζωής και τα social media

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κ. Τραγάκη στον τρόπο ζωής του σύγχρονου δυτικού ανθρώπου και στην πίεση που δημιουργούν τα πρότυπα τα οποία προβάλλονται καθημερινά.

Τα social media, όπως εξήγησε, δημιουργούν συνεχώς νέες επιθυμίες και προσδοκίες. Τα ταξίδια, τα καταναλωτικά αγαθά και η ανάγκη για διαρκή βελτίωση του τρόπου ζωής μπορούν να δημιουργήσουν ένα πρόσθετο άγχος.

Η ίδια ξεκαθάρισε ότι οι επιθυμίες δεν είναι από μόνες τους αρνητικές. Το πρόβλημα, όπως είπε, βρίσκεται στην αδυναμία ιεράρχησης των προτεραιοτήτων.

«Το κακό είναι να θεωρούμε ότι πρέπει να κάνουμε και το ταξίδι, και το iPhone, και την καθημερινή έξοδο», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι μέσα σε αυτή τη συνθήκη η απόκτηση παιδιών δεν βρίσκεται πλέον στις πρώτες προτεραιότητες πολλών ανθρώπων.

«Δεν έχουμε πλέον πολλούς γονείς»

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συζήτησης αφορούσε τη δυνατότητα αναστροφής της δημογραφικής συρρίκνωσης.

Η κ. Τραγάκη εξήγησε ότι το πρόβλημα έχει πλέον γίνει ακόμη πιο σύνθετο, καθώς μετά από δεκαετίες χαμηλών γεννήσεων έχει μειωθεί και ο αριθμός των ανθρώπων που βρίσκονται σήμερα στις ηλικίες τεκνοποίησης.

Συγκεκριμένα, όπως ανέφερε, οι άνθρωποι ηλικίας περίπου 25 έως 39-40 ετών είναι πλέον πολύ λιγότεροι σε σχέση με το 2000.

«Άρα και να θέλουμε να αποκτήσουμε πολλές γεννήσεις, δεν έχουμε πια πολλούς γονείς», τόνισε.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια σημαντική αύξηση της γονιμότητας δεν θα μπορούσε να οδηγήσει άμεσα σε αντίστοιχη αύξηση των γεννήσεων.

Η καθηγήτρια υπογράμμισε πάντως ότι αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να υπάρξουν μέτρα στήριξης των οικογενειών και των ανθρώπων που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά. Αντίθετα, όπως ανέφερε, είναι σημαντικό κάθε ζευγάρι να μπορεί να αποκτήσει τον αριθμό των παιδιών που επιθυμεί.

2,6 παιδιά για να μην μειώνεται ο πληθυσμός

Μιλώντας για τους αριθμούς, η κ. Τραγάκη ανέφερε ότι σήμερα θα απαιτούνταν περίπου 2,6 παιδιά ανά γυναίκα προκειμένου να μην υπάρχει μείωση του πληθυσμού, ενώ ο πραγματικός δείκτης βρίσκεται περίπου στο 1,3 παιδιά ανά γυναίκα.

Η διαφορά αυτή, όπως εξήγησε, δείχνει το μέγεθος της δημογραφικής πρόκλησης που αντιμετωπίζει η χώρα.

Η αναστροφή της τάσης, επομένως, δεν αποτελεί υπόθεση λίγων ετών. Ακόμη και αν εφαρμοστούν αποτελεσματικές πολιτικές και αυξηθεί η γονιμότητα, θα χρειαστεί σημαντικό χρονικό διάστημα μέχρι να αποτυπωθούν οι επιπτώσεις στους συνολικούς αριθμούς του πληθυσμού.

Η κα. Αλεξάνδρα Τραγάκη κατέληξε ουσιαστικά στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα δημογραφική πραγματικότητα, η οποία δεν αφορά μόνο το σήμερα, αλλά θα επηρεάσει διαδοχικά το σχολείο, την εκπαίδευση, την αγορά εργασίας και συνολικά την κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας.