Αναταράξεις στις πτήσεις: Η κλιματική κρίση κάνει τα αεροπορικά ταξίδια πιο επικίνδυνα – Τι δείχνουν οι έρευνες

Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των αεροπορικών αναταράξεων, ιδιαίτερα όσων δεν ανιχνεύονται από τα ραντάρ. Αεροπορικές εταιρείες επενδύουν σε τεχνολογία και αυστηρότερα πρωτόκολλα για την προστασία επιβατών και πληρωμάτων στις πτήσεις

Έναν ολοένα δυσκολότερο παράγοντα καλείται να διαχειριστεί η παγκόσμια αεροπορική βιομηχανία, καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη επηρεάζει τις συνθήκες πτήσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο έντονων ατμοσφαιρικών αναταράξεων. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τις αεροπορικές εταιρείες, τόσο στην εκπαίδευση των πληρωμάτων όσο και στην αξιοποίηση τεχνολογιών πρόγνωσης.

Το πρόβλημα δεν αφορά τόσο τη δυνατότητα των σύγχρονων αεροσκαφών να αντέχουν τις καταπονήσεις, όσο την ασφάλεια των επιβατών και των εργαζομένων μέσα στην καμπίνα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι λεγόμενες αναταράξεις καθαρού αέρα, οι οποίες μπορούν να εμφανιστούν χωρίς ορατά σύννεφα ή άλλα προειδοποιητικά σημάδια και δεν εντοπίζονται άμεσα από τα συμβατικά μετεωρολογικά ραντάρ.

Αύξηση 55% στις ισχυρές αναταράξεις
Η μεταβολή των ατμοσφαιρικών συνθηκών έχει ήδη αφήσει μετρήσιμο αποτύπωμα στις αερομεταφορές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

e-ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ: Λεφτά από σήμερα σε 4,37 εκατ. δικαιούχους – Ποιοι πληρώνονται μέχρι την Παρασκευή

Ανάλυση δεδομένων της περιόδου 1979-2020 έδειξε ότι οι έντονες αναταράξεις καθαρού αέρα αυξήθηκαν κατά 55%, ενώ οι μέτριες ενισχύθηκαν κατά 37% και οι ελαφρές κατά 17%.

Οι εκτιμήσεις για τις επόμενες δεκαετίες δείχνουν ότι το φαινόμενο θα συνεχιστεί.

Σε ένα σενάριο αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου, οι αναταράξεις εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 27%. Εάν η υπερθέρμανση φτάσει τους 2,75 βαθμούς, η αντίστοιχη αύξηση μπορεί να αγγίξει το 56%.

Οι αναταράξεις καθαρού αέρα συνδέονται συχνά με τους αεροχειμάρρους, δηλαδή ισχυρά ρεύματα ανέμων στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.

Όταν η ταχύτητα ή η κατεύθυνση του ανέμου μεταβάλλεται απότομα σε μικρή απόσταση, δημιουργούνται συνθήκες που μπορούν να προκαλέσουν αιφνίδιες αναταράξεις στο ύψος πλεύσης των αεροσκαφών.

Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει αυτές τις ατμοσφαιρικές ισορροπίες, καθιστώντας ορισμένες περιοχές περισσότερο επιρρεπείς στο φαινόμενο.

Το περιστατικό που άλλαξε την αντιμετώπιση του κινδύνου
Η σοβαρότητα των αναταράξεων αποτυπώθηκε με δραματικό τρόπο στην πτήση SQ321 της Singapore Airlines, στις 21 Μαΐου 2024.

Το Boeing 777 ταξίδευε από το Λονδίνο προς τη Σιγκαπούρη, μεταφέροντας 210 επιβάτες, όταν συνάντησε ισχυρές ατμοσφαιρικές αναταράξεις πάνω από τη Μιανμάρ.

Η περιοχή επηρεαζόταν από έντονη καταιγιδοφόρο δραστηριότητα, με νέφη που έφταναν σε ύψος μεγαλύτερο των 10.500 μέτρων.

Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, επιβάτες που δεν φορούσαν ζώνες ασφαλείας εκτοξεύτηκαν προς την οροφή και στη συνέχεια έπεσαν απότομα.

Το περιστατικό είχε ως αποτέλεσμα έναν νεκρό και 79 σοβαρά τραυματίες, αναδεικνύοντας πόσο επικίνδυνες μπορούν να γίνουν οι απότομες μεταβολές της κίνησης του αεροσκάφους.

Ανάλογοι κίνδυνοι εμφανίστηκαν και σε πτήση της Qantas κοντά στο Μπρίσμπεϊν, όπου τρία μέλη του πληρώματος τραυματίστηκαν εξαιτίας ισχυρών αναταράξεων.

Η συγκεκριμένη υπόθεση ανέδειξε επιπλέον τη σημασία της ιατρικής αξιολόγησης των εργαζομένων, καθώς μέλος του πληρώματος επέστρεψε στα καθήκοντά του με αδιάγνωστη διάσειση.

Γιατί οι καταιγίδες γίνονται πιο επικίνδυνες
Η αύξηση της θερμοκρασίας επηρεάζει την ποσότητα υγρασίας που μπορεί να συγκρατήσει η ατμόσφαιρα.

Για κάθε έναν βαθμό Κελσίου επιπλέον, ο αέρας μπορεί να συγκρατεί περίπου 7% περισσότερους υδρατμούς.

Η αυξημένη υγρασία τροφοδοτεί την ανάπτυξη ισχυρότερων καταιγίδων, μέσα στις οποίες δημιουργούνται έντονα ανοδικά και καθοδικά ρεύματα.

Οι αναταράξεις αυτές μπορούν να επεκτείνονται αρκετά χιλιόμετρα πέρα από τα ορατά όρια των νεφών.

Πρόσθετες δυσκολίες προκαλούν οι μικροριπές καταιγίδων, που αναπτύσσονται γρήγορα και είναι δύσκολο να προβλεφθούν.

Οι ορεινές περιοχές αποτελούν επίσης σημαντικές ζώνες αναταράξεων. Οι δέκα αεροπορικές διαδρομές με τις περισσότερες αναταράξεις παγκοσμίως βρίσκονται πάνω από τις Άνδεις ή τα Ιμαλάια.

Τεχνητή νοημοσύνη και νέοι κανόνες ασφαλείας
Η αεροπορική βιομηχανία στρέφεται πλέον σε προηγμένα συστήματα συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων, επιδιώκοντας να εντοπίζει επικίνδυνες συνθήκες νωρίτερα.

Από το 2018, περίπου 30 αεροπορικές εταιρείες, με στόλο που ξεπερνά τα 3.700 αεροσκάφη, συμμετέχουν σε πρόγραμμα ανταλλαγής πληροφοριών για τις αναταράξεις.

Αισθητήρες των αεροσκαφών καταγράφουν ατμοσφαιρικά δεδομένα, τα οποία κοινοποιούνται σχεδόν άμεσα και αναλύονται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση τεχνολογιών όπως το Lidar, που χρησιμοποιεί ακτίνες λέιζερ για την ανίχνευση ατμοσφαιρικών χαρακτηριστικών μπροστά από το αεροσκάφος.

Στην πρόγνωση συμβάλλουν και εξειδικευμένες διαδικτυακές υπηρεσίες, όπως το Turbli, το οποίο διαθέτει περίπου 300.000 μηνιαίους χρήστες.

Οι προβλέψεις, πάντως, δεν μπορούν να εξαλείψουν την αβεβαιότητα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ταχέως αναπτυσσόμενες καταιγίδες.

Μετά το περιστατικό της SQ321, η Singapore Airlines υιοθέτησε αυστηρότερα πρωτόκολλα, προβλέποντας διακοπή του σερβιρίσματος και παραμονή του πληρώματος στις θέσεις του όταν αναμένονται αναταράξεις.

Παρά τη σοβαρότητα των τραυματισμών που μπορούν να προκαλέσουν, τα σύγχρονα επιβατικά αεροσκάφη είναι κατασκευασμένα ώστε να αντέχουν σημαντικές καταπονήσεις.

Η σημαντικότερη πρακτική προστασίας παραμένει επομένως απλή: η χρήση της ζώνης ασφαλείας όσο ο επιβάτης κάθεται, ακόμη και όταν η σχετική φωτεινή ένδειξη είναι σβηστή.

Καθώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει σταδιακά τις συνθήκες πτήσης, η αποτελεσματικότερη πρόγνωση και η πρόληψη τραυματισμών αναδεικνύονται σε βασικές προτεραιότητες για το μέλλον των αερομεταφορών.