Αρχαίο ναυάγιο 4.700 ετών: Η Κρήτη στο επίκεντρο των εμπορικών διαδρομών της Εποχής του Χαλκού

Από την κοιλάδα του Ιορδάνη προς την Κρήτη ή την Τροία;

Ένα ναυάγιο που χρονολογείται έως και 4.700 χρόνια πριν από σήμερα, στην Εποχή του Πρώιμου Χαλκού, εντόπισαν αρχαιολόγοι στα ανοιχτά του νησιού Κέκοβα, στην επαρχία της Αττάλειας, στη νότια Τουρκία. Αν και το ξύλινο σκαρί του πλοίου δεν έχει διασωθεί, το φορτίο του προσφέρει σημαντικά στοιχεία για το εμπόριο στη Μεσόγειο πριν από σχεδόν πέντε χιλιετίες.

Στον βυθό, σε βάθος περίπου 30 μέτρων, βρέθηκαν περισσότερα από 30 κεραμικά αγγεία, μεταξύ των οποίων αμφορείς, καθώς και τρεις πέτρινες άγκυρες. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι πρόκειται για το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο ποντοπόρου πλοίου, αν και η χρονολόγηση και η ερμηνεία των ευρημάτων βασίζονται κυρίως στη μελέτη των κεραμικών και όχι σε ξύλινα τμήματα του σκάφους.

Τα υπολείμματα μέσα στους αμφορείς που εντυπωσίασαν τους αρχαιολόγους

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα υπολείμματα που διατηρούνται στο εσωτερικό ορισμένων αγγείων. Η αρχαιολόγος Karin Sowada, από το Πανεπιστήμιο Macquarie της Αυστραλίας, εξέτασε τα ευρήματα και εξέφρασε την έκπληξή της για την ποσότητα του υλικού που είχε διατηρηθεί. «Κοίταξα μέσα και παραλίγο να λιποθυμήσω», ανέφερε, σύμφωνα με το BBC, περιγράφοντας την εικόνα που αντίκρισε. Όπως εξήγησε, τα υπολείμματα δεν περιορίζονταν σε μεμονωμένες κηλίδες, αλλά ήταν ορατά σε πολύ μεγαλύτερη έκταση από ό,τι περίμενε.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΔΕΔΔΗΕ: Που θα κοπεί το ρεύμα σήμερα Σάββατο

Οι ερευνητές εξετάζουν τώρα τη σύσταση του υλικού, προκειμένου να διαπιστώσουν αν πρόκειται για ελαιόλαδο, κρασί, ρητίνη δέντρων ή κάποια άλλη ουσία. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, τα αγγεία να είχαν χρησιμοποιηθεί περισσότερες από μία φορές, επομένως τα υπολείμματα να μην προέρχονται αποκλειστικά από το αρχικό τους περιεχόμενο. Η ανάλυση μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα για τα προϊόντα που μεταφέρονταν με τα πλοία της εποχής, αλλά και για τις εμπορικές διαδρομές που συνέδεαν τις κοινότητες της ανατολικής Μεσογείου.

Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζει ένας αμφορέας που φέρει εννέα διαφορετικά σημάδια και δύο οπές στο σώμα του. Σύμφωνα με τον υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, οι αρχικές εκτιμήσεις αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο το αγγείο να χρησιμοποιούνταν ως αναδευτήρας για την παρασκευή βουτύρου ή τυριού. Αν η ερμηνεία αυτή επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να προσφέρει μια διαφορετική εικόνα για την καθημερινότητα των ναυτικών πριν από περίπου 4.500 με 4.700 χρόνια.

Θα σήμαινε ότι, πέρα από τη μεταφορά εμπορευμάτων, τα πληρώματα ενδεχομένως επεξεργάζονταν τρόφιμα κατά τη διάρκεια των θαλάσσιων ταξιδιών τους. Ωστόσο, η χρήση του συγκεκριμένου αγγείου δεν έχει αποδειχθεί οριστικά. Απαιτείται περαιτέρω εξέταση για να διαπιστωθεί ποιος ήταν ο πραγματικός σκοπός του.

Από την κοιλάδα του Ιορδάνη προς την Κρήτη ή την Τροία;

Η μορφή και η διακόσμηση των αμφορέων προσφέρουν σημαντικές ενδείξεις για την προέλευσή τους. Σύμφωνα με τις αναλύσεις του πηλού, ορισμένα αγγεία πιθανότατα κατασκευάστηκαν σε εργαστήρια της κοιλάδας του Ιορδάνη, στην περιοχή της αρχαίας Εγγύς Ανατολής. Παρόμοια κεραμικά αγγεία έχουν εντοπιστεί στην Αίγυπτο, στην Τροία και στην Κρήτη. Οι ομοιότητες ενισχύουν την εκτίμηση ότι υπήρχαν εμπορικές και πολιτισμικές επαφές μεταξύ διαφορετικών περιοχών της ανατολικής Μεσογείου ήδη από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό το πλοίο να είχε ξεκινήσει από κάποιο λιμάνι των ακτών της ανατολικής Μεσογείου, με κατεύθυνση προς την Τροία ή την Κρήτη. Η διαδρομή, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Το ξύλινο σκαρί έχει αποσυντεθεί, με αποτέλεσμα οι αρχαιολόγοι να μην μπορούν να χρησιμοποιήσουν ξύλινα δείγματα για ραδιοχρονολόγηση. Η ηλικία του ναυαγίου εκτιμήθηκε κυρίως από τη σύγκριση του σχήματος, της κατασκευής και της διακόσμησης των κεραμικών με αντίστοιχα ευρήματα γνωστής χρονολόγησης. Τα αγγεία και οι πέτρινες άγκυρες τοποθετούν το ναυάγιο περίπου μεταξύ του 2600 και του 2400 π.Χ., χρονική περίοδο που συμπίπτει με την εποχή κατά την οποία κατασκευαζόταν η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας.

Οι τρεις πέτρινες άγκυρες και όσα μένει να αποκαλυφθούν

Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν επίσης τρεις πέτρινες άγκυρες σε διαφορετικά σημεία γύρω από την περιοχή του ναυαγίου. Δύο διαθέτουν τρεις οπές και μία μία οπή, ενώ η μορφή τους παρουσιάζει ομοιότητες με άγκυρες που έχουν βρεθεί σε αρχαιολογικές θέσεις της Εποχής του Χαλκού στην Ανατολία, την Κύπρο και την ανατολική Μεσόγειο. Προς το παρόν, ωστόσο, δεν έχει εξακριβωθεί αν κάποια από τις τρεις άγκυρες ανήκε πράγματι στο συγκεκριμένο πλοίο.

Η έρευνα στην περιοχή συνεχίζεται, με τους επιστήμονες να αναζητούν περισσότερα στοιχεία για το φορτίο, την προέλευση και το τελευταίο ταξίδι του σκάφους. Τα ευρήματα αναμένεται να συμβάλουν στην κατανόηση των πρώιμων θαλάσσιων εμπορικών δικτύων και των συνθηκών ζωής των ανθρώπων που ταξίδευαν στη Μεσόγειο πριν από σχεδόν 5.000 χρόνια

gazzetta.gr