Ηράκλειο – «Επιστροφή στο παιδικό δωμάτιο»: Το οικονομικό αδιέξοδο της νέας γενιάς

Χαμηλοί μισθοί και ακρίβεια μεταθέτουν την ανεξαρτητοποίηση στα 31 έτη, πιέζοντας ολόκληρη την οικογένεια

«Επιστροφή στο παιδικό δωμάτιο» ο μεγαλύτερος φόβος κάθε νέου που ζει στην Ελλάδα της ακρίβειας και των καθηλωμένων μισθών.

Πόσο δύσκολο είναι να «κόψεις» τον ομφάλιο και να ξεφύγεις από το πατρικό σου σπίτι και το «μαξιλαράκι» των γονιών σου, όταν η οικονομική πραγματικότητα σε προσγειώνει απότομα;

Το κόστος ζωής, η ακρίβεια, τα ενοίκια στο Ηράκλειο αλλά και τα καθημερινά έξοδα δυστυχώς δεν ευνοούν τις συνθήκες προκειμένου τα νέα παιδιά να αποκτήσουν την οικονομική τους ανεξαρτησία και να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους. Έτσι οι νέοι στις μέρες μας είτε επιστρέφουν στο πατρικό τους σπίτι μετά τις σπουδές τους, είτε δεν καταφέρνουν να φύγουν ποτέ.

Στο πρώτο μέρος της έρευνας του Cretaone.gr, χαρτογραφούμε το αδιέξοδο της νέας γενιάς στο Ηράκλειο. Για την εικόνα στην αγορά εργασίας, την κρίση της στέγης και το κοινωνικό αποτύπωμα του φαινομένου μιλούν ο Πρόεδρος του Συλλόγου Logistics Ηρακλείου, Νεκτάριος Κανακαράκης, η μεσίτρια Άρτεμις Μαυράκη και ο Πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Μάνος Σαββάκης.

Η ψαλίδα μισθών και κόστους διαβίωσης 

Τα μαθηματικά για τους νέους φαίνεται πως δεν βγαίνουν όμως. Το πρόβλημα βρίσκεται στην τεράστια απόσταση που χωρίζει τις μηνιαίες απολαβές από τις πραγματικές υποχρεώσεις.

Όπως εξηγεί ο Πρόεδρος του Συλλόγου Logistics Ηρακλείου, Νεκτάριος Κανακαράκης: «Οι νέοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ανεξαρτητοποιηθούν. Λόγω της μεγάλης ακρίβειας και του κόστους διαβίωσης, οι νόμιμοι μηνιαίοι μισθοί δεν φτάνουν».

Παράλληλα, η πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό για στέγη παραμένει ανέφικτη, καθώς τα επιτόκια δεν ανταποκρίνονται στο ύψος των αμοιβών. Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, η μόνη οδός για τη νέα γενιά είναι η υπερεργασία. «Ο νέος αναγκάζεται να κάνει δεύτερη δουλειά, καθώς είναι ο μόνος τρόπος σήμερα για να αυξήσει το εισόδημά του», υπογραμμίζει ο κ. Κανακαράκης.

Την ίδια στιγμή, η ακρίβεια αγγίζει τις απολύτως βασικές ανάγκες, με τις περικοπές ακόμα και στο σούπερ μάρκετ να είναι πλέον ορατές. «Βλέπουμε τους καταναλωτές να περιορίζουν τις αγορές τους ακόμα και στα βασικά είδη πρώτης ανάγκης», αναφέρει ο Πρόεδρος των Logistics, συμπληρώνοντας: «Στην Κρήτη τα πράγματα είναι ίσως ελάχιστα καλύτερα σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα, όπου εκεί ο περιορισμός αγγίζει ακόμα και την επιλογή της μάρκας των προϊόντων. Οποιαδήποτε πρωτοβουλία συγκράτησης των τιμών βοηθάει, αλλά η αγοραστική δύναμη παραμένει πιεσμένη».

Στο Ηράκλειο, το βάρος για τους νέους είναι ακόμα μεγαλύτερο, καθώς η νησιωτικότητα συμπαρασύρει προς τα πάνω τις τιμές. Όπως εξηγεί ο κ. Κανακαράκης, «τα μεταφορικά αυξάνουν το τελικό κόστος των βασικών αγαθών που εισάγονται στην Κρήτη», με αποτέλεσμα η αύξηση αυτή να περνάει κατευθείαν στην κατανάλωση και να συμπιέζει ακόμα περισσότερο την τσέπη των νέων.

Το «σαφάρι» της στέγης

Πέρα όμως από τις καθημερινές δαπάνες, το μεγαλύτερο αδιέξοδο για τη νέα γενιά παραμένει η εύρεση κατοικίας. Στο Ηράκλειο, η άνθηση της βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb) έχει περιορίσει δραματικά τα διαθέσιμα ακίνητα, οδηγώντας τις τιμές των ενοικίων στα ύψη.

Ο κ. Νεκτάριος Κανακαράκης περιγράφει την εικόνα της αγοράς: «Πολλά σπίτια πλέον ανακαινίζονται και μετατρέπονται σε Airbnb επειδή προσφέρουν μεγαλύτερο κέρδος στους ιδιοκτήτες. Γι’ αυτό ακριβώς υπάρχει αυτή η στεγαστική κρίση. Παράλληλα, όπως συμβαίνει σε όλες τις τουριστικές περιοχές παγκοσμίως, ο τουρισμός παρασύρει προς τα πάνω τις τιμές σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών.»

Τη σκληρή πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην αναζήτηση κατοικίας επιβεβαιώνει με συγκεκριμένα στοιχεία στο Cretaone.gr η μεσίτρια Άρτεμις Μαυράκη. Όπως τονίζει, το κύμα επιστροφής στο πατρικό σπίτι δεν αφορά πλέον μόνο όσους τελειώνουν τις σπουδές τους, αλλά και νέους που νοίκιαζαν ήδη για χρόνια: «Πολύ δύσκολα σήμερα αποφασίζει ένα παιδί να φύγει από το πατρικό του. Αλλά βλέπουμε ακόμα και το φαινόμενο αρκετοί εργαζόμενοι που ήδη είχαν φύγει και νοίκιαζαν, να εγκαταλείπουν τα διαμερίσματά τους και να επιστρέφουν στα πατρικά τους».

pexels

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θλίψη στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο, έφυγε από τη ζωή ο εμβληματικός Φράνκο Μπαρέζι…

Τα νούμερα της καθημερινότητας εξηγούν το γιατί. «Με τους μισθούς των 850 ή των 900 ευρώ, όταν το μίσθωμα κυμαίνεται περίπου στα 400 ευρώ, καταλαβαίνετε ότι δεν μπορεί κανείς να επιβιώσει μαζί με όλες τις λειτουργικές δαπάνες», εξηγεί η κ. Μαυράκη.

Δίνοντας την ακτινογραφία των τιμών στην αγορά του Ηρακλείου, η μεσίτρια σημειώνει πως για ένα συμβατικό διαμέρισμα 40 τ.μ. περιφερειακά του κέντρου το κόστος κυμαίνεται από 350 έως 450 ευρώ (με μέσο όρο τα 400 ευρώ). Στην περίπτωση όμως που το ακίνητο είναι ανακαινισμένο, νεόδμητο ή βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, η τιμή του ξεπερνά τα 550 ευρώ.

Απαγορευτική η αγορά στέγης – Στα ύψη οικοδομή και οικόπεδα

Την ίδια στιγμή, η προοπτική απόκτησης ιδιόκτητης κατοικίας φαντάζει μακρινό όνειρο, καθώς η μείωση της ιδιοκατοίκησης πιέζει περαιτέρω την αγορά. «Δεν έχουν έτοιμο σπίτι και είναι πολύ δύσκολο σήμερα ένας εργαζόμενος να αποκτήσει, γιατί τα δάνεια είναι συγκεκριμένα και οι τράπεζες έχουν σφίξει τις στρόφιγγες», αναφέρει η κ. Μαυράκη, συμπληρώνοντας πως αν ένας νέος δεν διαθέτει αποταμιεύσεις ή άλλη ακίνητη περιουσία, η δανειοδότηση απαιτεί αυστηρές προϋποθέσεις, όπως τη σταθερότητα ενός δημοσίου υπαλλήλου.

Ακόμα όμως και το παραδοσιακό «μαξιλαράκι» της ελληνικής οικογένειας δοκιμάζεται σκληρά: «Οι γονείς που διαχρονικά προσπαθούσαν να φτιάξουν ή να αγοράσουν ένα σπίτι για να προστατεύσουν τα παιδιά τους, τώρα δυσκολεύονται πάρα πολύ. Όσοι έφτιαξαν, έφτιαξαν. Από εδώ και πέρα θα είναι πάρα πολύ δύσκολο λόγω των αυξημένων τιμών κατασκευής και της αύξησης των οικοδομικών υλικών».

Το κόστος για να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι οι νέοι στο Ηράκλειο αποτυπώνεται σε σκληρούς αριθμούς. Το κόστος δόμησης φτάνει τουλάχιστον τα 2.200 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο μαζί με τις οικοδομικές άδειες. Παράλληλα, η τιμή ενός οικοπέδου εξαρτάται από τον συντελεστή δόμησης: ένα οικόπεδο σε καλή περιοχή με συντελεστή 1,2 κοστίζει περίπου 200.000 ευρώ (δηλαδή 1.000€/τ.μ.), ενώ με συντελεστή 0,8 η τιμή κυμαίνεται από 600 έως 800 ευρώ το τετραγωνικό. «Οπότε το κόστος ξεφεύγει πάρα πολύ», υπογραμμίζει η κ. Μαυράκη.

Το «ελληνικό μοντέλο» συγκατοίκησης

Μπροστά σε αυτό το οικονομικό αδιέξοδο, η συγκατοίκηση προκύπτει τα τελευταία 2-3 χρόνια ως αναγκαία λύση επιβίωσης, υιοθετώντας όμως τα δικά της ελληνικά χαρακτηριστικά.

«Η συγκατοίκηση ήταν ένα πολύ διαδεδομένο γεγονός στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα ακόμα δεν έχουμε φτάσει στο σημείο να βάζουν αγγελίες για να βρουν άγνωστο συγκάτοικο», ξεκαθαρίζει η μεσίτρια. «Έχει αυξηθεί το φαινόμενο τα τελευταία χρόνια για να ανταπεξέλθουν στο κόστος, όμως η συγκατοίκηση γίνεται μεταξύ γνωστών – είτε φοιτητών από την ίδια σχολή και πόλη, είτε εργαζομένων που είναι φίλοι».

Η μετάθεση της ενηλικίωσης στα 31 έτη και οι συμβιβασμοί στη διασκέδαση

Για την κοινωνιολογική ματιά του θέματος, τους λόγους που οι νέοι διστάζουν να συγκατοικήσουν, αλλά και το οικονομικό και ψυχολογικό βάρος που σηκώνουν οι γονείς, μιλά στο Cretaone.gr ο Πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Μάνος Σαββάκης.

Η ακρίβεια και οι χαμηλοί μισθοί άλλαξαν τελείως τους κανόνες του παιχνιδιού. Όπως εξηγεί ο κ. Σαββάκης, ο μέσος όρος ηλικίας που οι νέοι στην Ελλάδα φεύγουν πλέον από το πατρικό τους έχει πάει στα 31 χρόνια. Δηλαδή, η ανεξαρτητοποίηση έχει πάει πίσω σχεδόν κατά μία δεκαετία!

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι οι νέοι σταμάτησαν να βγαίνουν ή να ζουν. Απλώς έμαθαν να υπολογίζουν και το τελευταίο ευρώ. «Βλέπουμε μια τάση τα ζευγάρια και οι παρέες να μοιράζονται το κόστος στις εξόδους, στα ταξίδια και στα εισιτήρια, καταφέρνοντας έτσι να περιορίσουν τη συνολική δαπάνη κατά 15% με 20%», σημειώνει ο καθηγητής.

Γιατί δεν συγκατοικούμε με αγνώστους όπως στο εξωτερικό;

Στην υπόλοιπη Ευρώπη, το να συγκατοικήσεις με κάποιον άγνωστο μέσω αγγελίας για να μοιραστείς το ενοίκιο συμβαίνει πάρα πολύ συχνά. Στην Ελλάδα όμως αυτό δεν φαίνεται να λειτουργεί.

Ο κ. Σαββάκης εξηγεί πως στη χώρα μας δεν υπάρχει η κουλτούρα της «κοινωνικής εμπιστοσύνης» για να μείνεις με κάποιον άγνωστο στο ίδιο σπίτι. Παράλληλα, η συγκατοίκηση θέλει προϋποθέσεις: να βρεις το κατάλληλο σπίτι, να έχεις μεταφορικό μέσο αν είναι μακριά από τη δουλειά σου και να βρεις ανθρώπους που ταιριάζεις. Έτσι, οι νέοι και οι οικογένειές τους προτιμούν την «ασφάλεια» του πατρικού, όπου υπάρχει εξασφαλισμένο φαγητό και στέγη χωρίς επιπλέον ρίσκο.

Το διπλό βάρος στους γονείς και το αδιέξοδο των «spare money»

Όμως, η παραμονή στο παιδικό δωμάτιο μετά τα 25 ή τα 30 δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση και κρύβει σημαντικούς κινδύνους για την ψυχική ισορροπία της οικογένειας. Όπως τονίζει ο κ. Σαββάκης, ένας νέος 25 ή 30 ετών δεν είναι πλέον έφηβος. Έχει διαφορετικές ανάγκες, επιζητά την προσωπική του ολοκλήρωση και την αυτονομία του, με αποτέλεσμα η συνύπαρξη με τους γονείς να δημιουργεί αναπόφευκτα τριβές και εντάσεις.

Την ίδια στιγμή, το οικονομικό βάρος μετατοπίζεται στους γονείς. Δεν πρόκειται για ένα χαρτζιλίκι, αλλά για μια διαρκή οικονομική υποστήριξη που στερεί από τους γονείς τη δυνατότητα να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες.  «Στο τέλος δεν είναι κανείς ευχαριστημένος. Ούτε τα παιδιά, ούτε οι γονείς», υπογραμμίζει ο κ. Σαββάκης.

Όπως καταλήγει ο καθηγητής, όταν ένας νέος καλείται να διαθέσει το μισό του εισόδημα μόνο για το ενοίκιο, γνωρίζει ότι δεν θα του απομείνουν ούτε 300 με 400 ευρώ ως διαθέσιμο εισόδημα («spare money») για την προσωπική του ζωή. Έτσι, η επιστροφή ή η παραμονή στο παιδικό δωμάτιο μετατρέπεται σε μια αναγκαία, αλλά επώδυνη επιλογή επιβίωσης.