Η Χανιόπορτα που ξέρουμε δεν είναι η παλιά πύλη του Ηρακλείου

Χιλιάδες Ηρακλειώτες περνούν καθημερινά από το σημείο

Η Χανιώπορτα είναι ένα από τα σημεία του Ηρακλείου που όλοι γνωρίζουν. Ένας καθημερινός κόμβος, από τον οποίο περνούν χιλιάδες αυτοκίνητα και πεζοί, συνδέοντας το κέντρο με τη δυτική πλευρά της πόλης.

Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που αρκετοί ίσως αγνοούν: το άνοιγμα που σήμερα αποκαλούμε Χανιώπορτα δεν είναι η αυθεντική ενετική πύλη του Ηρακλείου.

Η ιστορική είσοδος βρίσκεται ακριβώς δίπλα και είναι η Πύλη του Παντοκράτορα, ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα τμήματα των ενετικών οχυρώσεων της πόλης.

Η πύλη που οδηγούσε προς τη δυτική Κρήτη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Βαθιά θλίψη στο Ηράκλειο: «Έφυγε» στα 52 του χρόνια ο Νίκος Πασπαράκης

Η Πύλη του Παντοκράτορα κατασκευάστηκε το 1567, την περίοδο κατά την οποία οι Ενετοί ενίσχυαν το μεγάλο αμυντικό σύστημα του Χάνδακα.

Ήταν η βασική έξοδος της οχυρωμένης πόλης προς τη δυτική Κρήτη. Από εκεί περνούσαν άνθρωποι και εμπορεύματα που κατευθύνονταν προς τα δυτικά του νησιού, αλλά και όσοι έφταναν στον Χάνδακα από αυτή την κατεύθυνση.

Αυτή η λειτουργία είναι που συνέδεσε σταδιακά την περιοχή με την ονομασία «Χανιώπορτα».

Η επίσημη ονομασία της εισόδου, ωστόσο, ήταν Πύλη Παντοκράτορα και σχετιζόταν με μικρό ναό του Παντοκράτορα που βρισκόταν κοντά στην οχύρωση.

Μια πύλη με δύο διαφορετικούς διαδρόμους

Η κατασκευή της είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς στο εσωτερικό της υπήρχαν δύο διαφορετικοί θολοσκεπείς διάδρομοι.

Ο ένας χρησιμοποιούνταν από τους κατοίκους και τους ταξιδιώτες που έμπαιναν και έβγαιναν από την πόλη.

Ο δεύτερος είχε στρατιωτική χρήση και οδηγούσε προς τον προμαχώνα του Παντοκράτορα, εξυπηρετώντας τις ανάγκες της άμυνας των τειχών.

Η Πύλη Παντοκράτορα αποτελούσε μέρος του σύνθετου δικτύου από πύλες του οχυρωμένου Χάνδακα, μέσω των οποίων ελεγχόταν για αιώνες η πρόσβαση στην πόλη.

Πώς δημιουργήθηκε η Χανιώπορτα που βλέπουμε σήμερα

Με το πέρασμα των αιώνων το Ηράκλειο άρχισε να επεκτείνεται έξω από τα Τείχη και οι ανάγκες της κυκλοφορίας άλλαξαν δραστικά.

Οι στενές παλιές πύλες δεν μπορούσαν πλέον να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες μιας πόλης που μεγάλωνε.

Στις αρχές του 20ού αιώνα δημιουργήθηκε έτσι νέο άνοιγμα δίπλα στην Πύλη του Παντοκράτορα, προκειμένου να διευκολυνθεί η διέλευση πεζών και οχημάτων.

Το 1915 το νέο πέρασμα πήρε τη μορφή με την οποία ουσιαστικά το γνωρίζουμε μέχρι σήμερα, με τη δημιουργία του μεγάλου τοξωτού ανοίγματος.

Από κάτω του περνά πλέον ένας από τους πιο πολυσύχναστους δρόμους του Ηρακλείου.

Δύο διαφορετικές εποχές σε λίγα μέτρα

Αυτό είναι ίσως και το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της Χανιώπορτας.

Στο ίδιο σημείο μπορεί κανείς να δει δίπλα-δίπλα δύο εντελώς διαφορετικές περιόδους της ιστορίας της πόλης.

Από τη μία βρίσκεται η ενετική Πύλη Παντοκράτορα του 16ου αιώνα και από την άλλη το νεότερο άνοιγμα που δημιουργήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα για να εξυπηρετήσει τη σύγχρονη κυκλοφορία.

Τα Ενετικά Τείχη της Κρήτης αποτελούν μέχρι σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αποτυπώματα της μακράς ενετικής παρουσίας στο νησί.

Το σημείο που προσπερνάμε χωρίς να το παρατηρούμε

Η Χανιώπορτα είναι σήμερα τόσο δεμένη με την καθημερινότητα του Ηρακλείου, ώστε δύσκολα τη βλέπουμε πλέον ως ιστορικό σημείο.

Κι όμως, κάθε φορά που κάποιος περνά από εκεί, βρίσκεται μπροστά σε δύο διαφορετικές ιστορίες της ίδιας πόλης.

Την εποχή του οχυρωμένου Χάνδακα και την εποχή κατά την οποία το Ηράκλειο άρχισε να ξεπερνά τα όρια των τειχών του.

Και η πραγματική παλιά πύλη βρίσκεται ακόμη εκεί, λίγα μέτρα δίπλα από τον δρόμο που χιλιάδες άνθρωποι διασχίζουν κάθε ημέρα.