Η «μετεγγραφική βόμβα» που αναζητούν χιλιάδες φοιτητές

Για χιλιάδες φοιτητές, η χαρά της εισαγωγής στο πανεπιστήμιο συνοδεύεται σχεδόν αμέσως από μια δεύτερη αγωνία: το κόστος της φοιτητικής ζωής σε μια διαφορετική πόλη

Η διαδικασία των μετεγγραφών και των μετακινήσεων αποτελεί κάθε χρόνο μια ιδιαίτερα σημαντική περίοδο για χιλιάδες φοιτητές και τις οικογένειές τους.

Πίσω, όμως, από κάθε αίτηση δεν υπάρχει απλώς μια επιθυμία αλλαγής πανεπιστημίου ή πόλης. Υπάρχει ένας νέος άνθρωπος που περιμένει να μάθει εάν θα μπορέσει τελικά να σπουδάσει πιο κοντά στην οικογένειά του και μια οικογένεια που προσπαθεί να υπολογίσει αν μπορεί να αντέξει το κόστος ακόμη ενός σπιτιού.

Για χιλιάδες φοιτητές, η χαρά της εισαγωγής στο πανεπιστήμιο συνοδεύεται σχεδόν αμέσως από μια δεύτερη αγωνία: το ενοίκιο, οι λογαριασμοί, η μετακίνηση, η διατροφή και συνολικά το κόστος της φοιτητικής ζωής σε μια διαφορετική πόλη.

Πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα εάν κάθε νέος μπορούσε να σπουδάσει αυτό που πραγματικά επιθυμεί, στην πόλη που επέλεξε, χωρίς η τελική απόφαση να καθορίζεται από την οικονομική δυνατότητα της οικογένειάς του; Σήμερα, όμως, για αρκετούς φοιτητές η μετεγγραφή δεν αποτελεί απλώς μια δεύτερη επιλογή. Αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για να μπορέσουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θλίψη στη Μεσαρά: Έφυγε από τη ζωή πρόωρα ο Γιάννης Ψωμαδάκης σε ηλικία μόλις 40 ετών

Οι αιτήσεις αφορούν φοιτητές που διεκδικούν μετεγγραφή με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια, αδέλφια προπτυχιακούς φοιτητές, καθώς και άλλες ειδικές κατηγορίες. Όλοι τους εισέρχονται σε μια διαδικασία αναμονής, προσδοκώντας ότι η αλλαγή τόπου φοίτησης θα καταστήσει τις σπουδές τους οικονομικά και πρακτικά εφικτές.

Περισσότερες από 9.000 αιτήσεις μέσα σε έναν χρόνο

Τα στοιχεία της προηγούμενης ακαδημαϊκής χρονιάς αποτυπώνουν το μέγεθος της ανάγκης. Για το 2025–2026 υποβλήθηκαν συνολικά 9.054 αιτήσεις μετεγγραφής, εκ των οποίων, ενδεικτικά, 6.389 αφορούσαν οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια, 2.138 αδέλφια προπτυχιακούς φοιτητές και 437 φοιτητές ειδικών κατηγοριών.

Από τις αιτήσεις αυτές προέκυψαν, μεταξύ άλλων, 4.328 μετεγγραφές με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια, 2.121 μετεγγραφές αδελφών προπτυχιακών φοιτητών και 437 μετεγγραφές φοιτητών ειδικών κατηγοριών.

Συνολικά εγκρίθηκαν 6.886 μετεγγραφές, ενώ πραγματοποιήθηκαν και 154 μετακινήσεις σε Τμήματα του ίδιου επιστημονικού πεδίου. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό νέων που χρειάστηκε να αλλάξουν Τμήμα ή τόπο φοίτησης, προκειμένου να μπορέσουν να συνεχίσουν την ακαδημαϊκή τους διαδρομή με περισσότερο βιώσιμους όρους.

Είναι σήμερα δικαιότερο το σύστημα;

Το πλαίσιο των μετεγγραφών είναι πλέον περισσότερο οργανωμένο και διαθέτει συγκεκριμένες δικλίδες. Η αντιστοιχία των Τμημάτων και η βάση μετεγγραφής λειτουργούν ως βασικές ακαδημαϊκές προϋποθέσεις, ενώ τα οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια επιχειρούν να κατευθύνουν τη στήριξη σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Υπό αυτή την έννοια, το σύστημα είναι δικαιότερο και περισσότερο αντικειμενικό σε σχέση με το παρελθόν. Δεν μπορεί οποιοσδήποτε φοιτητής να μετακινηθεί σε οποιοδήποτε Τμήμα, χωρίς να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ωστόσο, η δικαιοσύνη ενός συστήματος δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο από το πόσο σωστά κατανέμει τις μετεγγραφές.

Η φοιτητική στέγη ως καθοριστικός παράγοντας

Η Πολιτεία έχει ενισχύσει τα τελευταία χρόνια το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα. Η χρηματοδότηση για τη χορήγησή του έφτασε το 2025 τα 87,76 εκατ. ευρώ, ενώ για το 2026 προβλέπονται 90 εκατ. ευρώ, με το τελικό ποσό να διαμορφώνεται ανάλογα με τον αριθμό των αιτήσεων και των δικαιούχων.

Παράλληλα, έχουν ανακοινωθεί παρεμβάσεις για την ανακαίνιση των υφιστάμενων φοιτητικών εστιών και τη δημιουργία περίπου 8.600 νέων κλινών σε ολόκληρη τη χώρα. Οι πρωτοβουλίες αυτές κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Είναι, όμως, αρκετές;

Ο μεγάλος αριθμός αιτήσεων μετεγγραφής δείχνει ότι το πρόβλημα παραμένει. Η οικονομική ενίσχυση δύσκολα μπορεί να καλύψει το πραγματικό κόστος ενοικίου και διαβίωσης σε πολλές φοιτητικές πόλεις. Την ίδια στιγμή, η δημιουργία νέων εστιών αποτελεί μια αναγκαία αλλά μεσοπρόθεσμη λύση, ενώ οι οικογένειες καλούνται να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα σήμερα.

Οι 400 φοιτητές που δεν έφτασαν ποτέ στο αμφιθέατρο

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Πατρών. Σύμφωνα με τον πρύτανη του Ιδρύματος, περίπου 400 επιτυχόντες δεν ολοκλήρωσαν φέτος την εγγραφή τους. Ανάμεσά τους βρίσκονται ακόμη και εννέα επιτυχόντες στην Ιατρική Σχολή, καθώς και φοιτητές δημοφιλών πολυτεχνικών Τμημάτων.

Οι οικονομικές δυσκολίες των οικογενειών, το υψηλό κόστος στέγασης και μετακίνησης, αλλά και η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων αναφέρθηκαν ως παράγοντες που συνδέονται με το φαινόμενο.

Δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι και οι 400 νέοι δεν εγγράφηκαν αποκλειστικά για οικονομικούς λόγους. Ορισμένοι μπορεί να επέλεξαν διαφορετικό αντικείμενο, να κατευθύνθηκαν σε άλλη εκπαιδευτική διαδρομή ή να επανεξέτασαν συνολικά την απόφασή τους.

Το στοιχείο, όμως, παραμένει ανησυχητικό. Όταν ακόμη και επιτυχόντες σε Τμήματα υψηλής ζήτησης δεν ολοκληρώνουν την εγγραφή τους, γίνεται σαφές ότι η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο δεν εγγυάται πλέον και τη δυνατότητα πραγματικής φοίτησης.

Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα, μια οικογένεια μπορεί να επιλέξει την ιδιωτική εκπαίδευση στον τόπο κατοικίας της, όχι επειδή αποτελεί αναγκαστικά την πρώτη της επιλογή, αλλά επειδή το συνολικό κόστος εμφανίζεται περισσότερο προβλέψιμο από τη συντήρηση ενός δεύτερου νοικοκυριού σε άλλη πόλη.

Η επόμενη ημέρα απαιτεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο

Οι μετεγγραφές είναι απαραίτητες, αλλά δεν μπορούν να αποτελούν τη μόνιμη απάντηση στη στεγαστική και οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές. Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα φοιτητικής μέριμνας, το οποίο θα συνδυάζει την κατασκευή περισσότερων δημόσιων φοιτητικών εστιών με την ταχύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών και ένα στεγαστικό επίδομα προσαρμοσμένο στο πραγματικό ύψος των ενοικίων κάθε πόλης.

Παράλληλα, χρειάζεται ουσιαστικότερη στήριξη στη σίτιση και στις μετακινήσεις, αλλά και διερεύνηση της δυνατότητας παροχής φοιτητικών δανείων με ευνοϊκούς όρους, κρατικές εγγυήσεις και αποπληρωμή μετά την είσοδο του αποφοίτου στην αγορά εργασίας. Ένα τέτοιο μέτρο θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς δικλίδες προστασίας, ώστε να αποτελεί εργαλείο υποστήριξης και όχι αφετηρία υπερχρέωσης για τους νέους.

Εξίσου σημαντικό είναι η συστηματική καταγραφή των φοιτητών που δεν ολοκληρώνουν την εγγραφή τους ή εγκαταλείπουν τις σπουδές τους, ώστε να διερευνηθούν οι πραγματικές αιτίες του φαινομένου.

Τέλος, η ενίσχυση των περιφερειακών πανεπιστημίων πρέπει να συνοδευτεί από ουσιαστικές παρεμβάσεις και στις πόλεις που τα φιλοξενούν. Η φοίτηση στην περιφέρεια οφείλει να αποτελεί μια πραγματική εκπαιδευτική επιλογή και όχι ένα οικονομικό αδιέξοδο.

Η μετεγγραφή μπορεί να δώσει λύση σε χιλιάδες φοιτητές. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει μια ολοκληρωμένη πολιτική φοιτητικής στέγασης και μέριμνας. Γιατί το δικαίωμα ενός νέου να σπουδάσει δεν πρέπει να εξαρτάται από το αν η οικογένειά του μπορεί να συντηρεί δύο σπίτια. Και η επιτυχία στις Πανελλαδικές δεν πρέπει να είναι απλώς ένα εισιτήριο εισαγωγής, αλλά η πραγματική αρχή μιας διαδρομής γνώσης, εξέλιξης και δημιουργίας.