Ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου: Το όφελος στους καταναλωτές και η επίδραση στους λογαριασμούς

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου μπορεί να περιορίσει το ενεργειακό κόστος, με μεγαλύτερο όφελος στην κυπριακή αγορά

Η δυνατότητα πρόσβασης σε φθηνότερη ηλεκτροπαραγωγή, η αξιοποίηση περισσότερης πράσινης ενέργειας και η ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού συνθέτουν το προσδοκώμενο όφελος της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Για τους καταναλωτές, το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο μπορεί να περιοριστεί η ενεργειακή δαπάνη και πώς κατανέμεται η εξοικονόμηση μεταξύ των δύο αγορών.

Οι προσομοιώσεις λειτουργίας των ηλεκτρικών συστημάτων με ορίζοντα το 2035 δείχνουν ετήσια ωφέλεια έως 138,1 εκατ. ευρώ, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά την Κύπρο. Πρόκειται για εκτιμήσεις υπό συγκεκριμένες παραδοχές, που αποτυπώνουν τις δυνατότητες του έργου και δεν συνιστούν προκαθορισμένη έκπτωση στους μελλοντικούς λογαριασμούς.

Το έργο προβλέπει αρχική μεταφορική ικανότητα 1.000 MW, με δυνατότητα αμφίδρομης ροής ηλεκτρικής ενέργειας. Η Κύπρος, το τελευταίο κράτος της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική σύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο, θα αποκτήσει πρόσβαση σε μια ευρύτερη αγορά παραγωγής και προμήθειας.

Η Κύπρος συγκεντρώνει το μεγαλύτερο οικονομικό όφελος
Η εξοικονόμηση προκύπτει κυρίως από τη δυνατότητα αντικατάστασης ακριβότερης εγχώριας παραγωγής με ανταγωνιστικότερες εισαγωγές. Σήμερα, η κυπριακή ηλεκτροπαραγωγή στηρίζεται στο πετρέλαιο, γεγονός που αυξάνει την έκθεσή της στις διεθνείς ανατιμήσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Σοβαρό ατύχημα στο Ρέθυμνο: Ακρωτηριάστηκε 42χρονος σε ξυλουργείο

Στο εξεταζόμενο σενάριο διασύνδεσης 500 MW, η ετήσια ωφέλεια για την κυπριακή αγορά υπολογίζεται στα 123,7 εκατ. ευρώ, περίπου στο 90% του συνολικού ποσού. Το μέσο κόστος προμήθειας υποχωρεί από 120,49 σε 99,14 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δηλαδή σχεδόν κατά 18%.

Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται επιβαρύνσεις για απώλειες και εφεδρείες του συστήματος. Ωστόσο, η μεταβολή αυτή δεν ταυτίζεται αυτομάτως με ισόποση μείωση της τελικής λιανικής χρέωσης, καθώς ο λογαριασμός περιλαμβάνει περισσότερες συνιστώσες.

Για την Ελλάδα, η επίδραση στο μέσο κόστος είναι αισθητά μικρότερη: ανάλογα με το σενάριο, κυμαίνεται μεταξύ μείωσης 0,2% και αύξησης 0,1%. Η εικόνα υπογραμμίζει ότι η κατανομή του οφέλους δεν είναι συμμετρική, ενώ οι υπολογισμοί του ΑΔΜΗΕ εμφανίζονται περισσότερο αισιόδοξοι για τους Έλληνες καταναλωτές.

Γιατί η μεγαλύτερη ισχύς δεν σημαίνει ανάλογη εξοικονόμηση
Ένα ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι σημαντικό μέρος της οικονομικής αξίας εξασφαλίζεται ήδη με τα πρώτα 500 MW. Η ενίσχυση της μεταφορικής ικανότητας βελτιώνει την επικοινωνία των αγορών, χωρίς να αυξάνει αναλογικά την εξοικονόμηση.

Στην Κύπρο, η ετήσια ωφέλεια φτάνει στα 126,6 εκατ. ευρώ στα 750 MW, αλλά διαμορφώνεται στα 123,6 εκατ. ευρώ στα 1.000 MW. Η σχέση μεταξύ δυναμικότητας και κόστους εξαρτάται από τον τρόπο λειτουργίας των μονάδων και τις διαθέσιμες επιλογές ηλεκτροπαραγωγής.

Αντίστοιχα, με σύνδεση 500 MW οι χονδρεμπορικές τιμές συγκλίνουν για περίπου 93% των ωρών του έτους. Το ποσοστό αυξάνεται στο 99,6% στα 750 MW και στο 100% στα 1.000 MW.

Η σύγκλιση αυτή περιορίζει την απομόνωση της κυπριακής αγοράς. Οι καθαρές εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας εκτιμώνται σε 1,53–1,60 τεραβατώρες ετησίως, καλύπτοντας περίπου το ένα τέταρτο της ζήτησης.

Περισσότερη πράσινη παραγωγή φτάνει στην κατανάλωση
Το δεύτερο μεγάλο κέρδος αφορά την ενέργεια από ΑΠΕ που σήμερα δεν μπορεί πάντοτε να απορροφηθεί. Όταν η διαθέσιμη παραγωγή ξεπερνά τις δυνατότητες του συστήματος, επιβάλλονται περικοπές και μέρος της παραγόμενης ενέργειας χάνεται.

Με τη διασύνδεση, οι περικοπές στην Κύπρο εκτιμάται ότι περιορίζονται από 11,8% σε περίπου 4,5%. Στην Ελλάδα, η αντίστοιχη μεταβολή είναι μικρότερη, από 3,1% σε περίπου 2,9%.

Οι διαφορετικές καιρικές συνθήκες και τα προφίλ παραγωγής δημιουργούν περιθώρια ανταλλαγών. Έτσι, η περίσσεια ενέργειας του ενός συστήματος μπορεί να αξιοποιείται στο άλλο, αντί να απορρίπτεται.

Παράλληλα, η δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ενισχύει τις εναλλακτικές τροφοδοσίας. Η αξία της δεν περιορίζεται στην καθημερινή διαμόρφωση των τιμών, αλλά συνδέεται και με την ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού συστήματος.

Το φυσικό αέριο αλλάζει τους υπολογισμούς
Καθοριστική μεταβλητή παραμένει το κόστος του φυσικού αερίου. Στο βασικό μοντέλο υπολογίζεται περίπου στα 28 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Εάν η Κύπρος αποκτήσει πρόσβαση σε αέριο των 18 ευρώ, ενώ η ελληνική τιμή παραμείνει σταθερή, οι κυπριακές μονάδες γίνονται ανταγωνιστικότερες.

Οι καθαρές εισαγωγές περιορίζονται τότε περίπου στο μισό και η πρόσθετη ετήσια εξοικονόμηση από τη διασύνδεση υποχωρεί στα 40–50 εκατ. ευρώ. Από αυτά, 16–23 εκατ. αντιστοιχούν στην Ελλάδα και 23–27 εκατ. στην Κύπρο.

Το μικρότερο όφελος δεν σημαίνει ακριβότερη κυπριακή ηλεκτροδότηση: το κόστος προμήθειας παραμένει περίπου στα 98–99 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επειδή μέρος της εξοικονόμησης εξασφαλίζεται πλέον από το φθηνότερο καύσιμο.

Για την τελική αξιολόγηση, συνεπώς, χρειάζεται να συνεξετάζονται η λειτουργική εξοικονόμηση, το επενδυτικό κόστος και ο τρόπος ανάκτησής του. Η διασύνδεση δημιουργεί δυνατότητες χαμηλότερου κόστους και καλύτερης αξιοποίησης των ΑΠΕ· το καθαρό καταναλωτικό αποτέλεσμα θα κριθεί από τον συνδυασμό αυτών των παραμέτρων.