Στο περιθώριο της συνόδου της APEC στη Σεντζέν η σπάνια τριμερής συνάντηση κορυφής – Οι επιδιώξεις ΗΠΑ, Ρωσίας και Πεκίνου και οι ανησυχίες για Ουκρανία και Ταϊβάν

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει μια συμφωνία που θα μπορούσε να αφήσει το αποτύπωμά του στην Ιστορία. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν βλέπει μια ευκαιρία να εξασφαλίσει τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία με όρους ευνοϊκούς για τη Μόσχα. Ο Σι Τζινπίνγκ, αντίθετα, αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα μια συνάντηση που ενέχει περισσότερους κινδύνους παρά βεβαιότητες για το Πεκίνο.

Οι ηγέτες των τριών ισχυρότερων κρατών του κόσμου αναμένεται να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα στη Σεντζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), με μια σειρά κρίσιμων διεθνών ζητημάτων να βρίσκονται δυνητικά στο τραπέζι: από τους πολέμους στην Ουκρανία και το Ιράν μέχρι τα πυρηνικά όπλα και την τεχνητή νοημοσύνη.

Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, οι πιθανότητες να προκύψει μια μεγάλη συμφωνία από αυτή τη σπάνια τριμερή συνάντηση παραμένουν περιορισμένες.

Παρά τις εντατικές διαπραγματεύσεις, δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί ούτε η ατζέντα ούτε η μορφή των συνομιλιών, όπως αναφέρουν δύο πηγές με γνώση των προετοιμασιών.

Τρεις ηγέτες, τρεις διαφορετικές επιδιώξεις

Για τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος έχει δεχθεί πολιτικό πλήγμα από τις πρόσφατες εκλογικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών, η συνάντηση αποτελεί ευκαιρία για μια διπλωματική επιτυχία με ιστορικό χαρακτήρα. Ενας από τους βασικούς στόχους του είναι να ανοίξει ο δρόμος για μια τριμερή συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών. Για τη Μόσχα, αντίθετα, προτεραιότητα αποτελεί η Ουκρανία.

Το Πεκίνο, όμως, δεν συμμερίζεται αυτές τις επιδιώξεις. Η απρόβλεπτη διπλωματική προσέγγιση του Τραμπ έρχεται σε αντίθεση με τον αυστηρά σχεδιασμένο τρόπο με τον οποίο ο Σι διαχειρίζεται τις συναντήσεις υψηλού επιπέδου. Επιπλέον, η Κίνα δεν επιθυμεί να συμμετάσχει σε συνομιλίες πυρηνικού αφοπλισμού με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.

«Αυτό είναι κάτι που οι Κινέζοι απεχθάνονται», εξηγεί στο Reuters ο Εντγκαρντ Κέιγκαν, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επί Τζο Μπάιντεν για θέματα Ανατολικής Ασίας και νυν στέλεχος του Center for Strategic and International Studies. Οπως επισημαίνει, το Πεκίνο δεν θέλει να αποδεχθεί ένα πλαίσιο διαπραγματεύσεων που θα το αντιμετωπίζει ως μεγάλη πυρηνική δύναμη, υποχρεωμένη να υπόκειται σε περιορισμούς αντίστοιχους με εκείνους των ΗΠΑ και της Ρωσίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Reuters, Ουάσιγκτον και Μόσχα διαθέτουν καθεμία περισσότερες από 5.000 πυρηνικές κεφαλές, ενώ η Κίνα περίπου 500, παρότι επεκτείνει με ταχείς ρυθμούς το οπλοστάσιό της.

Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ αναγνώρισε ότι δεν αναμένεται κάποια συμφωνία για τα πυρηνικά, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι έχει έρθει η ώρα να συμμετάσχει και η Κίνα σε σχετικές συζητήσεις.

Ο φόβος μιας νέας «Γιάλτας»

Η προοπτική της συνάντησης έχει αναζωπυρώσει τις συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, όταν οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ενωσης διαμόρφωσαν το πλαίσιο της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων. Η Γιάλτα κατέληξε να συμβολίζει τις συμφωνίες μεταξύ μεγάλων δυνάμεων που καθορίζουν σφαίρες επιρροής, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των μικρότερων κρατών.

Για τους Ρώσους εθνικιστές, μια σύγχρονη εκδοχή της αποτελεί ελκυστική προοπτική. Θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια συμφωνία τερματισμού του τετραετούς πολέμου στην Ουκρανία με όρους που θα εξυπηρετούσαν τη Μόσχα. Παράλληλα, η συμμετοχή του Πούτιν σε μια τέτοια συνάντηση θεωρείται από τους ίδιους αναγνώριση της Ρωσίας ως υπερδύναμης, ισότιμης με τις ΗΠΑ και την Κίνα.

«Δείχνει ποιοι είναι σημαντικοί στον κόσμο: Εμείς, η Κίνα και η Δύση», δήλωσε αυτή την εβδομάδα στο Radio Sputnik ο Ρώσος εθνικιστής ιδεολόγος Αλεξάντρ Ντούγκιν. «Είναι βαθιά συμβολικό – αποτελεί επιβεβαίωση ενός πολυπολικού κόσμου, τον οποίο η Δύση αρνείται», πρόσθεσε.

Ωστόσο, η ίδια προοπτική προκαλεί έντονη ανησυχία σε άλλες πρωτεύουσες, από το Κίεβο μέχρι το Τόκιο, σύμφωνα με πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις αντιδράσεις των κυβερνήσεων. «Πραγματικά δεν θέλουμε αυτό να μετατραπεί σε “Γιάλτα 2, 3, 4“, με μια αναδιανομή της επιρροής», είχε προειδοποιήσει τον περασμένο μήνα ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ανάλογη ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα οι μεγάλες δυνάμεις να καταλήξουν σε ιδιωτικές συμφωνίες χωρίς τη συμμετοχή κρατών που επηρεάζονται άμεσα από αυτές, όπως η Ουκρανία και η Ταϊβάν.

Η δύσκολη θέση του Πεκίνου

Για την Κίνα, η σύγκριση με τη Γιάλτα δημιουργεί μια πρόσθετη διπλωματική δυσκολία. Το Πεκίνο δεν είχε προσκληθεί στη διάσκεψη του 1945 και σήμερα επιδιώκει να εμφανίζεται ως υπερασπιστής των μικρότερων κρατών.

Παρά τη στενότερη συνεργασία Κίνας και Ρωσίας τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και της στρατιωτικής τεχνογνωσίας, οι δύο χώρες προσεγγίζουν διαφορετικά την επικείμενη συνάντηση.

Η Μόσχα επιθυμεί να συζητηθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, ενώ το Πεκίνο αντιστέκεται στην ένταξη του συγκεκριμένου ζητήματος στην ατζέντα, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις προετοιμασίες και Ευρωπαίο διπλωμάτη.

Από την αμερικανική πλευρά, αξιωματούχος δήλωσε την Παρασκευή (13/11) ότι ο Τραμπ δεν είναι πιθανό να θέσει το ουκρανικό ζήτημα, καθώς οι τριμερείς συνομιλίες δεν θεωρούνται το κατάλληλο πλαίσιο για τη συζήτησή του.

«Ανταλλάσσονται προτάσεις σχετικά με μια πιθανή ατζέντα», δήλωσε τη Δευτέρα (09/11) ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ. «Σε κάθε περίπτωση, η συνάντηση θα είναι σίγουρα ενδιαφέρουσα. Και, φυσικά, θα προσελκύσει την προσοχή ανθρώπων σε όλο τον κόσμο», πρόσθεσε.

Από την πλευρά της, η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον επιβεβαίωσε ότι το Πεκίνο βρίσκεται σε επικοινωνία με τα ενδιαφερόμενα μέρη για τη συνάντηση των τριών ηγετών, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Το διπλωματικό στοίχημα του Τραμπ

Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η συνάντηση εντάσσεται σε μια σειρά υψηλού προφίλ διπλωματικών πρωτοβουλιών, όπως οι προηγούμενες επαφές του με τον Πούτιν και τον Βορειοκορεάτη ηγέτη Κιμ Γιονγκ Ουν, οι οποίες, πάντως, δεν οδήγησαν σε κάποια σημαντική πρόοδο.

Με το Κογκρέσο να περνά στον έλεγχο των Δημοκρατικών την επόμενη χρονιά, ο Τραμπ ενδέχεται να αναζητά επιτυχίες στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Μια συμφωνία για τους εξοπλισμούς ή κάποια συμβολή στον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική του παρακαταθήκη.

«Ο πρόεδρος αναμφίβολα θα επιδιώξει να χρησιμοποιήσει αυτό το ταξίδι για να επαναβεβαιώσει την ηγεσία και την ισχύ του, να επιδείξει τις ικανότητές του ως πολιτικού ηγέτη και, ουσιαστικά, να προβάλει τον εαυτό του στη διεθνή σκηνή», εκτιμά ο Κερτ Τονγκ, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την Ανατολική Ασία και σήμερα στέλεχος της συμβουλευτικής εταιρείας Asia Group.

Πηγή: kathimerini.gr