Κατερίνα Σπυριδάκη: Πού πήγαν και τι απέδωσαν οι πόροι για την πυροπροστασία;

Στη Βουλή ο απολογισμός από το 2019 έως σήμερα 

Εκτενή Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων (ΑΚΕ) προς τους Υπουργούς Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών κατέθεσε η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, την οποία συνυπογράφει και η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού, Κατερίνα Σπυριδάκη, ζητώντας πλήρη απολογισμό της αξιοποίησης και, κυρίως, της αποτελεσματικότητας των δημόσιων πόρων που έχουν διατεθεί για την πυροπροστασία από το 2019 μέχρι σήμερα.

Η παρέμβαση έρχεται εν μέσω της όγδοης αντιπυρικής περιόδου εφαρμογής της κυβερνητικής πολιτικής και θέτει ένα θεμελιώδες ζήτημα δημόσιας λογοδοσίας: δεν αρκεί η Κυβέρνηση να ανακοινώνει δισεκατομμύρια ευρώ χρηματοδοτήσεων, προγράμματα, συμβάσεις και προμήθειες. Οφείλει να αποδείξει τι από όλα αυτά υλοποιήθηκε, τι παραδόθηκε, τι βρίσκεται σήμερα σε πραγματική επιχειρησιακή λειτουργία και ποιο ήταν το μετρήσιμο αποτέλεσμα για την πρόληψη και αντιμετώπιση των πυρκαγιών.

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται στην Ερώτηση: «Η προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας των πολιτών και του φυσικού περιβάλλοντος από τις δασικές πυρκαγιές αποτελεί ύψιστη συνταγματική και πολιτειακή υποχρέωση.»

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ελαιόλαδο: Ανησυχία στην ελληνική αγορά – Έρχεται νέα άνοδος των τιμών

Η κλιματική κρίση και η διαρκής επιδείνωση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών καθιστούν ακόμη πιο αναγκαία την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού, επαρκώς στελεχωμένου και διαρκώς αξιολογούμενου μηχανισμού πρόληψης, ετοιμότητας και αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών.

Από το 2019 μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί σημαντικότατοι εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι. Δημιουργήθηκε το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, δρομολογήθηκε το Εθνικό Πρόγραμμα Πολιτικής Προστασίας «ΑΙΓΙΣ», υλοποιήθηκαν τα προγράμματα AntiNero, πραγματοποιήθηκαν προμήθειες εξοπλισμού και οχημάτων, μισθώσεις εναέριων μέσων, δράσεις πρόληψης και διαχείρισης της δασικής καύσιμης ύλης και χρηματοδοτήσεις προς δασικές υπηρεσίες και Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

2,16 δισ. ευρώ για το «ΑΙΓΙΣ» – Τι έχει πραγματικά παραδοθεί;

Στο επίκεντρο του κοινοβουλευτικού ελέγχου βρίσκεται το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ», συνολικού προγραμματικού προϋπολογισμού περίπου 2,16 δισ. ευρώ, το οποίο έχει παρουσιαστεί επισήμως ως η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα επένδυση εκσυγχρονισμού της Πολιτικής Προστασίας στην Ελλάδα.

Το ΠΑΣΟΚ ζητά πλέον να αποτυπωθεί με σαφήνεια όχι πόσα έργα ανακοινώθηκαν ή συμβασιοποιήθηκαν, αλλά πόσο από το φυσικό αντικείμενο έχει ολοκληρωθεί, πόσο έχει παραληφθεί, τι έχει ενταχθεί σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία, τι παραμένει σε εξέλιξη και ποιο είναι το πραγματικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των εκκρεμοτήτων.

Διότι, όπως υπογραμμίζεται στην Ερώτηση: «Η ανακοίνωση του ύψους των χρηματοδοτήσεων, η ένταξη έργων ή η υπογραφή συμβάσεων δεν αρκούν από μόνες τους για να τεκμηριώσουν την αποτελεσματικότητα μιας δημόσιας πολιτικής.»

Και συνεχίζει: «Η Βουλή οφείλει να μπορεί να ελέγχει με σαφήνεια ποιοι πόροι διατέθηκαν, ποιο μέρος αυτών αξιοποιήθηκε, ποια έργα και μέσα παραδόθηκαν και τέθηκαν σε επιχειρησιακή λειτουργία, και ποια ήταν η πραγματική συμβολή τους στην ενίσχυση της εθνικής ικανότητας πρόληψης και αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών.»

AntiNero III: πάνω από 521 εκατ. ευρώ και ερωτήματα για την ολοκλήρωση

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο πρόγραμμα AntiNero III, η συνολική δημόσια δαπάνη του οποίου διαμορφώθηκε στα 521.018.652,09 ευρώ.

Σύμφωνα με τη δεύτερη τροποποίηση της Απόφασης Ένταξης, η ημερομηνία λήξης του έργου ορίστηκε στις 30 Ιουνίου 2026. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ, η δημόσια σελίδα παρουσίασης του έργου στο «Ελλάδα 2.0» εξακολουθούσε να εμφανίζει ως ημερομηνία λήξης την 31η Ιουλίου 2026, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα τόσο για το πραγματικό χρονοδιάγραμμα όσο και για την ακρίβεια της δημόσιας πληροφόρησης.

Η Κυβέρνηση καλείται, επομένως, να απαντήσει εάν το εγκεκριμένο φυσικό και οικονομικό αντικείμενο του AntiNero III ολοκληρώθηκε πράγματι έως τις 30 Ιουνίου. Εφόσον όχι, ζητείται να αποσαφηνιστούν οι εργασίες και οι συμβάσεις που παραμένουν εκκρεμείς, οι αιτίες των αποκλίσεων, οι τυχόν παρατάσεις και τα μέτρα που έχουν ληφθεί ώστε οι καθυστερήσεις να μην επηρεάσουν το επίπεδο πρόληψης.

Από τις πιστώσεις στα πραγματικά αποτελέσματα

Κεντρικό ζήτημα της Ερώτησης είναι η απουσία ενός ενιαίου, ολοκληρωμένου και διαχρονικά συγκρίσιμου απολογισμού για τους πόρους που έχουν διατεθεί στην πυροπροστασία.

Παρά τις πολυάριθμες ανακοινώσεις των αρμόδιων Υπουργείων, δεν προκύπτει, σύμφωνα με την Ερώτηση, ένας δημόσιος απολογισμός που να επιτρέπει στον πολίτη και στη Βουλή να γνωρίζουν με σαφήνεια τη διαδρομή κάθε δημόσιου ευρώ: από τη χρηματοδότηση και τη σύμβαση μέχρι την παράδοση και την επιχειρησιακή αξιοποίηση.

Ειδικότερα: «Τα υφιστάμενα δημόσια στοιχεία δεν επιτρέπουν πάντοτε να αντιστοιχιστούν με σαφήνεια: κάθε σύμβαση με τις πραγματοποιηθείσες πληρωμές, οι πληρωμές με τα συγκεκριμένα παραδοτέα, τα παραδοτέα με τις οριστικές παραλαβές, οι παραλαβές με την ημερομηνία επιχειρησιακής ένταξης, και οι δαπάνες με προκαθορισμένους δείκτες αποτελεσματικότητας.»

Ακριβώς αυτή η αλυσίδα λογοδοσίας βρίσκεται στον πυρήνα της κοινοβουλευτικής παρέμβασης.

Μετά από επτά ολοκληρωμένες αντιπυρικές περιόδους, από το 2019 έως το 2025, και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η όγδοη, του 2026, δεν αρκεί πλέον η παρουσίαση του ύψους των διαθέσιμων κονδυλίων. Απαιτείται αξιολόγηση του αποτελέσματος.

Όπως τονίζεται: «Η αξιολόγηση μιας δημόσιας επένδυσης δεν μπορεί να περιορίζεται στο ύψος των δεσμευμένων πιστώσεων ή στον αριθμό των ανακοινωθέντων έργων, αλλά οφείλει να βασίζεται σε αντικειμενικά στοιχεία για την ολοκλήρωση, τη λειτουργία και την αποτελεσματικότητά τους.»

Προσωπικό, οχήματα και εναέρια μέσα στο μικροσκόπιο

Η Ερώτηση δεν περιορίζεται στα μεγάλα χρηματοδοτικά προγράμματα, αλλά επεκτείνει τον έλεγχο στην πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα του μηχανισμού.

Η Κυβέρνηση καλείται να παρουσιάσει στοιχεία για τη στελέχωση του Πυροσβεστικού Σώματος, την προβλεπόμενη και την πραγματική υπηρετούσα δύναμη, τις κενές οργανικές θέσεις, τη γεωγραφική κατανομή του προσωπικού σε σχέση με τον κίνδυνο κάθε περιοχής, αλλά και συγκεκριμένο σχέδιο κάλυψης των κενών.

Αντίστοιχα, ζητείται πλήρης εικόνα για την ηλικία και τη διαθεσιμότητα του επίγειου στόλου, τον χρόνο ακινησίας οχημάτων λόγω βλάβης ή συντήρησης, τις νέες προμήθειες, αλλά και τον πραγματικό βαθμό ανανέωσης του στόλου από το 2019 μέχρι σήμερα.

Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος επεκτείνεται και στα εναέρια μέσα, με αίτημα να κατατεθούν στοιχεία για αγορές και μισθώσεις, παραδόσεις, επιχειρησιακή ένταξη και διαθεσιμότητα ανά αντιπυρική περίοδο, με την αυτονόητη εξαίρεση πληροφοριών επιχειρησιακά διαβαθμισμένου χαρακτήρα.

Με ποια κριτήρια μοιράστηκαν οι πόροι;

Το ΠΑΣΟΚ θέτει παράλληλα το κρίσιμο ζήτημα της κατανομής των διαθέσιμων πόρων.

Ζητά από την Κυβέρνηση να εξηγήσει βάσει ποιων μελετών, επιχειρησιακών κριτηρίων και τεκμηρίωσης αποφασίστηκε πόσα χρήματα θα κατευθυνθούν στην πρόληψη, πόσα στη στελέχωση, πόσα στην ανανέωση και συντήρηση του επίγειου στόλου, πόσα στην αγορά ή μίσθωση εναέριων μέσων και πόσα στις υπόλοιπες δράσεις Πολιτικής Προστασίας.

Και κυρίως, εάν η κατανομή αυτή επανεξετάστηκε με βάση τα πραγματικά αποτελέσματα των αντιπυρικών περιόδων 2019-2025 και ποιες διορθωτικές αποφάσεις ελήφθησαν.

Η κλιματική κρίση δεν καταργεί την υποχρέωση λογοδοσίας

Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ αναγνωρίζει ρητά ότι η κλιματική κρίση έχει δημιουργήσει πολύ δυσμενέστερες συνθήκες και ότι η ένταση των πυρομετεωρολογικών φαινομένων πρέπει να συνεκτιμάται σε κάθε σοβαρή αξιολόγηση.

Ξεκαθαρίζει, όμως, ότι αυτό δεν μπορεί να λειτουργεί ως μόνιμη απάντηση για κάθε αστοχία ή καθυστέρηση:

«Η ένταση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης οφείλουν ασφαλώς να συνεκτιμώνται στην αξιολόγηση. Δεν μπορούν, όμως, να υποκαθιστούν τον έλεγχο του κατά πόσον οι διαθέσιμοι πόροι αξιοποιήθηκαν αποτελεσματικά, τα έργα και τα μέσα παραδόθηκαν εγκαίρως και εφαρμόστηκαν σαφείς δείκτες απόδοσης και λογοδοσίας.»

Πρόκειται, επομένως, για ένα απλό αλλά θεμελιώδες ερώτημα: ποια είναι η πραγματική σχέση ανάμεσα στα δισεκατομμύρια που έχουν ανακοινωθεί και στη βελτίωση της επιχειρησιακής ικανότητας της χώρας;

Ετήσιος δημόσιος απολογισμός για την πυροπροστασία

Ιδιαίτερη θεσμική διάσταση αποκτά η πρόταση για τη θέσπιση ετήσιου δημόσιου απολογισμού της εθνικής πολιτικής πυροπροστασίας.

Το ΠΑΣΟΚ ζητά ο απολογισμός αυτός να παρουσιάζει κάθε χρόνο, με ενιαία και διαχρονικά συγκρίσιμη μεθοδολογία, τους εγκεκριμένους και καταβληθέντες πόρους, τη φυσική και οικονομική πρόοδο των έργων, την επιχειρησιακή ένταξη και διαθεσιμότητα των μέσων, τη στελέχωση των υπηρεσιών, την ολοκλήρωση των έργων πρόληψης, τους βασικούς δείκτες αποτελεσματικότητας και την αποτίμηση των αποτελεσμάτων κάθε αντιπυρικής περιόδου.

Στη Βουλή όλα τα στοιχεία από το 2019 μέχρι σήμερα

Με την Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ δεν ζητά μόνο πολιτικές απαντήσεις αλλά πλήρη τεκμηρίωση.

Συγκεκριμένα, ζητείται να κατατεθούν στη Βουλή τα οικονομικά και φυσικά στοιχεία όλων των δράσεων πυροπροστασίας από την 1η Ιανουαρίου 2019 έως σήμερα, τα μητρώα έργων και συμβάσεων του «ΑΙΓΙΣ», οι εκθέσεις προόδου και τα πρωτόκολλα παραλαβής, τα στοιχεία των AntiNero I, II και III, οι χρηματοδοτήσεις προς Δήμους και Περιφέρειες και οι απολογισμοί χρήσης τους, τα στοιχεία στελέχωσης του Πυροσβεστικού Σώματος, τα μητρώα επίγειων και εναέριων μέσων, οι μελέτες κατανομής πόρων και κόστους-αποτελεσματικότητας, καθώς και οι ετήσιοι επιχειρησιακοί απολογισμοί των αντιπυρικών περιόδων 2019-2025 και η ενδιάμεση αποτίμηση του 2026.

«Στο Λασίθι έχουμε ζήσει επανειλημμένα, και πολύ σκληρά, τι σημαίνει να δοκιμάζεται ένας τόπος από τη φωτιά. Έχουμε δει οικισμούς να απειλούνται, ανθρώπους να απομακρύνονται από τα σπίτια τους, επιχειρήσεις και καλλιέργειες να κινδυνεύουν και τους ανθρώπους της Πυροσβεστικής, της Πολιτικής Προστασίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τους εθελοντές να δίνουν μάχη σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Γι’ αυτό και για εμάς η συζήτηση για την πυροπροστασία δεν είναι θεωρητική ούτε μπορεί να εξαντλείται σε ανακοινώσεις δισεκατομμυρίων και αριθμούς προγραμμάτων.

Κάθε ευρώ που διατίθεται για πρόληψη και πολιτική προστασία πρέπει να μπορεί να μεταφράζεται σε καθαρισμένα δάση, συντηρημένους δρόμους πρόσβασης, επαρκώς στελεχωμένες υπηρεσίες, σύγχρονα οχήματα και μέσα, έγκαιρη ανίχνευση και ταχύτερη επέμβαση. Αυτό πρέπει να γνωρίζει η Βουλή και αυτό δικαιούνται να γνωρίζουν και οι πολίτες. Δεν αρκεί να μας λέει η Κυβέρνηση πόσα χρήματα ενέταξε ή πόσες συμβάσεις υπέγραψε. Οφείλει να μας πει τι παραδόθηκε, τι λειτουργεί σήμερα και ποιο ήταν το πραγματικό αποτέλεσμα.

Και κάτι ακόμη: ο μεγαλύτερος σεβασμός προς τους ανθρώπους που κάθε καλοκαίρι μπαίνουν μέσα στις φλόγες δεν είναι τα μεγάλα λόγια μετά την καταστροφή. Είναι η πρόληψη τον χειμώνα, η προετοιμασία πριν ξεκινήσει η αντιπυρική περίοδος και η λογοδοσία για το αν οι πόροι αξιοποιήθηκαν εκεί όπου πραγματικά χρειάζονται. Το Λασίθι έχει πληρώσει βαρύ τίμημα από τις πυρκαγιές και δεν έχει την πολυτέλεια να ακούει για ακόμη μία φορά ότι “έγιναν όσα μπορούσαν”. Χρειάζεται να ξέρουμε αν έγιναν όσα έπρεπε και αν έγιναν εγκαίρως.», δήλωσε χαρακτηριστικά η Βουλευτής Λασιθίου, Κατερίνα Σπυριδάκη.