«Κραυγή» αγωνίας από τους τυφλούς της Κρήτης για την προσβασιμότητα: «Τα εμπόδια είναι ανυπέρβλητα – Ζούμε σε κανονική φυλακή»

«Τα άτομα με αναπηρία να νιώθουν ξεχασμένα από την πολιτεία – Μόνη ελπίδα αυτή τη στιγμή ο θεσμός του «Προσωπικού Βοηθού»

Η καθημερινότητα για ένα άτομο με πρόβλημα όρασης στην Κρήτη δεν είναι απλά δύσκολη, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη, εξομολογήθηκε στο ραδιόφωνο του Cretaone 102.3 και την εκπομπή «Μαζί» με τη Μαρία Ορφανάκη και τον Δημήτρη Κανάκη, ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Κρήτης, Μενέλαος Μαρκοδημητράκης.

Όπως τόνισε ο κ. Μαρκοδημητράκης, τα εμπόδια που συναντούν οι πολίτες -ακόμη και γονείς που προσπαθούν να μετακινήσουν ένα μωρό με το καρότσι- είναι ανυπέρβλητα και διαδοχικά. Παρά το γεγονός ότι η πολιτεία έχει θεσπίσει τη δημιουργία πεζοδρομίων για την ασφαλή κυκλοφορία των πεζών, στην πράξη αυτά καταργούνται, καθώς μετατρέπονται σε χώρους τοποθέτησης αστικού εξοπλισμού, έλλειψης πρασίνου ή παράνομης στάθμευσης.

Το νομοθετικό κενό και το «ψάρι που βρωμάει από το κεφάλι»

Ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Κρήτης υπογράμμισε ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στον Δήμο Ηρακλείου, αλλά αφορά όλους τους δήμους της χώρας. Παράλληλα, έστρεψε τα βέλη του κατά της υφιστάμενης νομοθεσίας, σημειώνοντας πως αντί να επιλύει το ζήτημα, το επιδεινώνει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο «μύθος» του μεγαλογιατρού του Γιώργου Μαζωνάκη – Τα custom made κοστούμια και το ρολόι των 200.000 ευρώ

Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στην υπουργική απόφαση που ορίζει τις προδιαγραφές των πεζοδρομίων, η οποία όμως εφαρμόζεται μόνο για όσα μελετώνται και κατασκευάζονται από το 2022 και μετά. Αυτό σημαίνει ότι για όλα τα προϋπάρχοντα πεζοδρόμια δεν προβλέπεται καμία υποχρέωση ή ευθύνη των δήμων ώστε να τα μετατρέψουν σε προσβάσιμα. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι τα άτομα με αναπηρία να νιώθουν ξεχασμένα από την πολιτεία, η οποία θέτει άλλες προτεραιότητες αντί για τους ίδιους τους πολίτες της.

Ενώ ένας βλέπων πολίτης θα προσπεράσει ένα εμπόδιο, ένα άτομο με οπτική αναπηρία είτε θα τραυματιστεί προσκρούοντας πάνω του είτε θα αποκλειστεί εντελώς από τη διαδρομή του.

Η απουσία ατομικής ευθύνης και τα αδιέξοδα της Δικαιοσύνης

Η προσβασιμότητα αποτελεί ένα ευρύ φάσμα ευθυνών που βαρύνει την κεντρική διοίκηση, την τοπική αυτοδιοίκηση αλλά και τους ίδιους τους πολίτες. Ο κ. Μαρκοδημητράκης επεσήμανε την παντελή έλλειψη στοιχειώδους υπευθυνότητας από μερίδα των κατοίκων, φέρνοντας ως παράδειγμα περιστατικό στη λεωφόρο Κνωσού, όπου οδηγός είχε παρκάρει το όχημά της πάνω στο πεζοδρόμιο κλείνοντας πλήρως τη διέλευση, απαντώντας αδιάφορα «το ξέρω» όταν της έγινε ευγενική σύσταση.

Σχετικά με το ενδεχόμενο δικαστικής προσφυγής εναντίον καταστημάτων ή δήμων που παρεμποδίζουν την προσβασιμότητα (π.χ. κολονάκια, λακκούβες ή εμπόδια πάνω στις οδηγούς τυφλών), εξήγησε ότι κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο. Η προσφυγή στη δικαιοσύνη απαιτεί τεράστιο χρόνο και οικονομικό κόστος, τη στιγμή που τα άτομα με αναπηρία ζουν οριακά με μια σύνταξη ή ένα μισθό, ενώ και τα σωματεία διαθέτουν ελάχιστους οικονομικούς πόρους.

Σύγκριση με το εξωτερικό: Το παράδειγμα του Ισραήλ και της Κωνσταντινούπολης

Αναφερόμενος στις εμπειρίες του από το εξωτερικό, ο κ. Μαρκοδημητράκης σημείωσε ότι στο Ισραήλ η κατάσταση δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα, καθώς υπάρχουν ειδικές διαγραμμίσεις στα κράσπεδα, ο αστικός εξοπλισμός είναι τοποθετημένος εκεί που πρέπει και οι κολώνες είναι διακριτές και όχι βαμμένες με χρώματα που συγχέονται με το περιβάλλον. Ακόμη και στην Κωνσταντινούπολη, η εικόνα ήταν αισθητά καλύτερη από την εγχώρια, με πεζοδρόμια απαλλαγμένα από εμπόδια, δέντρα ή πινακίδες σήμανσης.

Τα αριθμητικά δεδομένα της οπτικής αναπηρίας στην Κρήτη

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΟΠΕΚΑ (Ιανουάριος 2025), στην Κρήτη καταγράφονται 1.309 άτομα με οπτική αναπηρία και ποσοστό άνω του 80% που λαμβάνουν επίδομα. Τα εγγεγραμμένα μέλη στο σωματείο ανέρχονται σε περίπου 150. Σε πανελλαδικό επίπεδο, ο αριθμός των ατόμων με σοβαρά προβλήματα όρασης κυμαίνεται μεταξύ 17.000 και 18.000.

Πλήρης έλλειψη εκπαιδευτών κινητικότητας από το 2015

Ένα από τα πλέον δραματικά στοιχεία που αναδείχθηκαν είναι η απουσία εκπαίδευσης στη χρήση του λευκού μπαστουνού και στον προσανατολισμό. Από το 2015, όταν παραιτήθηκε η μοναδική εκπαιδεύτρια στην Κρήτη επειδή έμενε απλήρωτη, το νησί παραμένει χωρίς κανέναν εκπαιδευτή.

Χωρίς εκπαιδευτή, ένα τυφλό άτομο δεν μπορεί να μάθει τις τεχνικές αυτόνομης μετακίνησης, με αποτέλεσμα να οδηγείται στον πλήρη εγκλωβισμό. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Ένωσης, οι άνθρωποι με ολική απώλεια όρασης είτε μένουν κλεισμένοι στο σπίτι είτε εξαρτώνται απόλυτα από συγγενείς και φίλους, βιώνοντας μια κατάσταση που παρομοιάζεται με «κανονική φυλακή».

Ενδεικτικό της απομόνωσης είναι το γεγονός ότι σε εκδήλωση («βεγγέρα») που διοργάνωσε το σωματείο στον αίθριο χώρο του, συμμετείχαν άνθρωποι που είχαν να βγουν από το σπίτι τους δύο ολόκληρους μήνες – από την αμέσως προηγούμενη εκδήλωση του Ιουλίου –, χάρη στην κινητοποίηση εθελοντών που ανέλαβαν τη μεταφορά τους.

Οι προσδοκίες από τον «Προσωπικό Βοηθό» και οι κινήσεις της αυτοδιοίκησης

Όσον αφορά την επικοινωνία με τους τοπικούς φορείς, ο κ. Μαρκοδημητράκης ανέφερε ότι δεν υπάρχει ουσιαστική ανταπόκριση, ούτε συγκεκριμένο σχέδιο ή πρόγραμμα. Η μόνη ελπίδα αυτή τη στιγμή ενατίθεται στον θεσμό του «Προσωπικού Βοηθού», ώστε τα άτομα με αναπηρία να μπορούν να καλύπτουν τη βασική ανάγκη της κοινωνικής επαφής.

Παράλληλα, σημείωσε ως θετική εξέλιξη την πληροφορία ότι ο Δήμος Ηρακλείου προμηθεύτηκε ένα μικρό βαν (minivan) για τις ανάγκες μετακίνησης των συλλόγων ΑμεΑ, αν και παραμένει η έλλειψη μόνιμων δομών υποστήριξης για ανθρώπους που δεν διαθέτουν οικογενειακό περιβάλλον.

Η εκπαίδευση στη γραφή Braille

Σχετικά με τη γραφή Braille (κώδικας τυφλών), η Περιφερειακή Ένωση Τυφλών Κρήτης αναλαμβάνει η ίδια την εκπαίδευση, εκπαιδεύοντας κάθε χρόνο αρκετούς ενδιαφερόμενους. Ωστόσο, παρατηρείται μειωμένο ενδιαφέρον επειδή η γνώση της Braille δεν μοριοδοτείται.

Ο κ. Μαρκοδημητράκης υπογράμμισε ότι η γραφή Braille θα έπρεπε να είναι υποχρεωτική γνώση για όλους όσοι εμπλέκονται στην ειδική αγωγή, την εκπαίδευση και τις σχολικές αίθουσες, ώστε να μπορούν να σταθούν δίπλα σε ένα τυφλό παιδί από την πρώτη στιγμή.

Κλείνοντας τη συνέντευξη, όταν ρωτήθηκε τι θα άλλαζε αν είχε ένα «μαγικό ραβδί», ο Μενέλαος Μαρκοδημητράκης συμπύκνωσε το αίτημά του σε μία μόνο φράση, την άμεση εξασφάλιση της προσπελασιμότητας των πεζοδρομίων, ώστε να σταματήσει η αυθαίρετη χρήση τους ως χώρων στάθμευσης, πάρκων ή σημείων εναπόθεσης αστικού εξοπλισμού.