Κρήτη: «Η βία των νέων δεν αυξήθηκε, άλλαξε πρόσωπο» – Γιατί οι ανήλικοι βιντεοσκοπούν τις επιθέσεις τους

Η ψυχολόγος Μαρία Παναγιωτάκη εξηγεί τι κρύβεται πίσω από τη βία των ανηλίκων 

Η βία μεταξύ των ανηλίκων δεν έχει αυξηθεί, σίγουρα όμως έχει αλλάξει πρόσωπο, καθώς φαίνεται να είναι πια πιο ωμή, να εκδηλώνεται χωρίς αναστολές δημόσια και πολλές φορές να μετατρέπεται σε μέσο προβολής και κοινωνικής αναγνώρισης από τον κύκλο των συνομηλίκων μέσα από τα social media.

Με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό με την 15χρονη μαθήτρια στο Ηράκλειο, η οποία έπεσε θύμα άγριου ξυλοδαρμού από συνομήλικες της, η ψυχολόγος και κοινωνιολόγος κ. Μαρία Παναγιωτάκη, μιλώντας στο Cretaone, αναφέρθηκε στη νεανική παραβατικότητα και τη βία μεταξύ των ανηλίκων, λέγοντας πως πρόκειται για μια σκληρή πραγματικότητα που εκδηλώνεται πλέον συχνότερα δημόσια και με ακραίο τρόπο.

Ηράκλειο: Άγριος ξυλοδαρμός 15χρονης από ανήλικες – Κατέγραφαν την επίθεση με κινητά (βίντεο)

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τραγωδία στα Ιωάννινα: Πέθανε βρέφος μόλις τριών μηνών

«Δεν είναι βέβαιο ότι τα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων έχουν αυξηθεί, παρά το ότι αυτή η αίσθηση κυριαρχεί. Δεν υπάρχουν πρόσφατα σχετικά επιστημονικά ευρήματα. Αυτό που σίγουρα έχει αλλάξει δραματικά είναι ο τρόπος με τον οποίο πλέον εκδηλώνεται η βία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η κ. Παναγιωτάκη εξήγησε πως «η βία εκφράζεται πλέον με διαφορετικούς τρόπους, είναι ωμή, ιδιαίτερα επιθετική, εκδηλώνεται δημόσια με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, λειτουργώντας ως μέσο επίδειξης και επιβολής ισχύος».

Η βία ως «απόδειξη δύναμης»

Η βία μεταξύ των ανηλίκων δεν έχει μονοδιάστατο χαρακτήρα. Οι γενεσιουργοί της όροι πρέπει να αναζητηθούν στην ίδια την κοινωνία, όπως είπε.

Η ίδια σημείωσε πως είναι ένα φαινόμενο που αναδύεται και ισχυροποιείται κάτω από συγκεκριμένους κοινωνικούς όρους: κοινωνική ανισότητα, υποχώρηση κράτους δικαίου, διάτρητο σύστημα παιδικής προστασίας, έλλειμμα κοινωνικής δικαιοσύνης.

Ιδιαίτερα στην σημερινή εποχή που η δύναμη της «ψηφιακής» εικόνας είναι τεράστια, ενώ η επιβολή του ισχυρού αποτελεί σημαντική αξία.

«Βία σημαίνει δύναμη και υπεροχή για πολλά παιδιά, κι αυτό, ως αντίληψη και τρόπο ζωής, το διαμόρφωσαν συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες. Τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε μια κοινωνία όπου βλέπουν τη βία να υπάρχει γύρω τους στην καθημερινότητα, στο σχολείο τους, στην οικογένειά τους ακόμα και στον πολιτικό κόσμο, συχνά δίχως συνέπειες» ανέφερε.

Η ίδια εξήγησε ότι «η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων εσωτερικών συγκρούσεων, καθώς οι νέοι προσπαθούν να διαμορφώσουν την ταυτότητά τους και να συγκροτήσουν τον εαυτό τους, κάτι που συχνά συντελείται ακόμα και μέσα από ακραίες συμπεριφορές που αποτελούν για τον έφηβο πρόκληση. Η εφηβική ηλικία σήμερα έχει απογυμνωθεί από αξίες νοήματα».

Όταν η βία γίνεται περιεχόμενο στα social media

«Ζούμε σε μια εποχή όπου το τι κάνω και κυρίως το πώς παρουσιάζομαι στα social media έχει αποκτήσει τεράστια σημασία», επεσήμανε η ψυχολόγος Μαρία Παναγιωτάκη.

Όπως εξήγησε, πολλοί νέοι σήμερα βλέπουν ότι οι συμπεριφορές που προκαλούν εντύπωση και συγκεντρώνουν πολλά likes, είναι οι ιδιαίτερα προκλητικές, εκείνες που παραβιάζουν τα όρια και επιθυμούν την επιβολή ισχύος. «Τα παιδιά παρατηρούν δηλαδή ποια προφίλ επιβραβεύονται στα κοινωνικά δίκτυα, με την εικόνα να γίνεται πιο σημαντική από το ίδιο το περιεχόμενο».

Συνέχισε λέγοντας πως «αρκετοί έφηβοι δεν απομακρύνονται από ένα περιστατικό βίας, αλλά αντίθετα το καταγράφουν με το κινητό τους, το ενισχύουν και το μετατρέπουν σε μια μορφή κοινωνικής αναγνώρισης, κάτι που θεωρείται πολύ σημαντικό σε αυτή την ηλικία».

«Το παιδί που μαγνητοσκοπεί μια σκηνή βίας συχνά πιστεύει ότι έτσι θα αποκτήσει αποδοχή από τους συνομηλίκους του. Δημιουργείται μια αγέλη γύρω από το περιστατικό, όπου αντί να υπάρξει παρέμβαση για να σταματήσει η σύγκρουση, υπάρχει ενθάρρυνση και επιβράβευση της βίαιης συμπεριφοράς», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Σχολείο, οικογένεια και κοινωνία στη «μάχη» κατά της βίας

Η οικογένεια, το σχολείο αλλά και η ίδια η κοινωνία αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες πρόληψης της νεανικής παραβατικότητας, με κυρίαρχο το οικογενειακό περιβάλλον που μεγαλώνουν τα παιδιά, σύμφωνα με τη κ. Παναγιωτάκη.

Πολλά παιδιά μεγαλώνουν σε οικογένειες δυσλειτουργικές με έντονη δυσαρμονία, ψυχικά προβλήματα και κοινωνικά αδιέξοδα. Στις περιπτώσεις αυτές, η συναισθηματική σύνδεση και η επικοινωνία με το παιδί περνούν σε δεύτερη μοίρα.

«Αξίζει επίσης να υπογραμμιστεί ότι ένα παιδί μπορεί να εκλάβει ως βία το αίσθημα της μοναξιάς, την απουσία κοινωνικής σύνδεσης, την απόρριψη, το εχθρικό κοινωνικό περιβάλλον. Νιώθοντας ματαίωση, απειλή, προδοσία, είναι πολύ πιθανόν να υιοθετήσει συμπεριφορές μη κοινωνικά αποδεκτές. Από την άλλη πλευρά, η αδυναμία οριοθέτησης της συμπεριφοράς των παιδιών ενδέχεται να έχει το ίδιο αποτέλεσμα», σημείωσε.

Η ίδια πρόσθεσε πως τα παιδιά μπορούν επίσης να εσωτερικεύσουν τη βία, παρουσιάζοντας συχνά ψυχοσωματικά προβλήματα και εκδηλώνοντας μεταξύ άλλων συμπτώματα θλίψης, ματαίωσης, εσωτερικού άγχους και βαθιάς ανασφάλειας.

«Οι γονείς πρέπει να αφουγκράζονται τα παιδιά τους, να τους δίνουν χώρο να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, θέτοντας παράλληλα σαφή όρια στη συμπεριφορά τους. Ο σεβασμός δεν μπορεί να απουσιάζει από το οικογενειακό πλαίσιο», τόνισε χαρακτηριστικά.

Η κ. Παναγιωτάκη επισημαίνει ότι το σχολείο διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Χρειάζεται ωστόσο περισσότερη στήριξη από την Πολιτεία, καθώς οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να ανταποκριθούν σε πολλαπλές απαιτήσεις. Επιπρόσθετα, οι ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί αφενός δεν επαρκούν, αφετέρου δεν έχουν καθημερινή παρουσία σε κάθε σχολική μονάδα.

Συγκεκριμένα, επεσήμανε πως «αν υπήρχε ένας ψυχολόγος σε κάθε σχολείο με σταθερή παρουσία, ως οργανικό μέλος της σχολικής ζωής, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν προγράμματα διαχείρισης θυμού, πρόληψης της βίας και ενίσχυσης των κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών».

«Η λύση δεν είναι η καταστολή. Χρειάζεται να ανοίξουμε άλλους δρόμους για τα παιδιά, να τα στηρίξουμε και να τα βοηθήσουμε, δίνοντάς τους διεξόδους, προτείνοντας δημιουργικές επιλογές και καλλιεργώντας ιδίως το αίσθημα της υγιούς κοινότητας στο οποίο θα μπορούν να αισθάνονται ότι ανήκουν», τόνισε.

Η ίδια υπογράμμισε ότι «η κοινωνία χρειάζεται να επενδύσει στην πρόληψη και στην υιοθέτηση αξιών που δείχνουν να έχουν υποχωρήσει, όπως ο σεβασμός, η επίδειξη αλληλεγγύης, η συνεργασία και η αποδοχή. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η δημιουργία μιας κουλτούρας που καλλιεργεί το αίσθημα του «μαζί», η συνδιαμόρφωση μιας κοινότητας που νοιάζεται, φροντίζει και βοηθάει».

«Τα παιδιά πρέπει να μάθουν ότι η βία δεν είναι τρόπος επιβολής ούτε τρόπος αναγνώρισης. Η δύναμη δε βρίσκεται στο να πληγώνεις τον άλλον, αλλά στο να μπορείς να συνυπάρχεις μαζί του μέσα σε ένα πλαίσιο αλληλοαποδοχής», κατέληξε.