Κρήτη: Μπορεί το νησί να γίνει κινηματογραφικό σκηνικό για μεγάλες παραγωγές;

Από τα Χανιά και τα Λευκά Όρη μέχρι τα Σφακιά, το Ρέθυμνο και τις νότιες ακτές, η Κρήτη διαθέτει το φυσικό σκηνικό για διεθνείς κινηματογραφικές παραγωγές. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει αυτό το πλεονέκτημα σε μια σταθερή δραστηριότητα που θα φέρνει επενδύσεις, θέσεις εργασίας και παγκόσμια προβολή

Βουνά, φαράγγια, παραλίες, παλιές πόλεις, ορεινά χωριά, ενετικά λιμάνια και τοπία που αλλάζουν εντελώς μέσα σε λίγα χιλιόμετρα.

Η Κρήτη διαθέτει ένα χαρακτηριστικό που αναζητούν πολλές κινηματογραφικές παραγωγές: τη δυνατότητα να προσφέρει πολλά διαφορετικά φυσικά σκηνικά μέσα στην ίδια περιοχή.

Το νησί έχει άλλωστε ήδη περάσει αρκετές φορές από τη μεγάλη και τη μικρή οθόνη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Αυτά τα ζώδια θα ευνοηθούν οικονομικά την ερχόμενη εβδομάδα

Από τον «Ζορμπά» και τις ελληνικές ταινίες που χρησιμοποίησαν την Κρήτη ως φυσικό πλατό μέχρι σύγχρονες τηλεοπτικές και διεθνείς παραγωγές, η σχέση του νησιού με τον κινηματογράφο δεν είναι καινούργια.

Το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό: μπορεί η Κρήτη να περάσει από τις μεμονωμένες παραγωγές σε μια οργανωμένη κινηματογραφική βιομηχανία;

Ένα τεράστιο φυσικό κινηματογραφικό πλατό

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της Κρήτης είναι η ποικιλία του τοπίου.

Μια παραγωγή μπορεί μέσα σε σχετικά μικρή απόσταση να περάσει από ένα ιστορικό ενετικό λιμάνι σε ένα ορεινό χωριό, από ένα άγριο φαράγγι σε μια απομονωμένη παραλία και από ένα σύγχρονο αστικό περιβάλλον σε τοπία που μοιάζουν σχεδόν ανέγγιχτα από τον χρόνο.

Τα Χανιά διαθέτουν την Παλιά Πόλη και το Ενετικό Λιμάνι.

Το Ρέθυμνο συνδυάζει ιστορική αρχιτεκτονική, ορεινή ενδοχώρα και παραλιακό μέτωπο.

Το Λασίθι διαθέτει τοπία από τον Άγιο Νικόλαο και την Ελούντα μέχρι το Οροπέδιο και τις νότιες ακτές.

Στο Ηράκλειο υπάρχουν τόσο σύγχρονα αστικά τοπία όσο και αρχαιολογικοί χώροι, παραδοσιακά χωριά και μεγάλες εκτάσεις της ενδοχώρας.

Και στα νότια του νησιού, περιοχές όπως τα Σφακιά και το Πρέβελη μπορούν κινηματογραφικά να «μεταμορφωθούν» σε εντελώς διαφορετικούς τόπους.

Όταν η Κρήτη έγινε Ρωμαϊκή Αίγυπτος

Χαρακτηριστικό παράδειγμα των δυνατοτήτων του κρητικού τοπίου αποτελεί η διεθνής παραγωγή The Carpenter’s Son.

Η ταινία, με πρωταγωνιστές μεταξύ άλλων τον Nicolas Cage, τον Noah Jupe και την FKA twigs, πραγματοποίησε γυρίσματα στην Κρήτη.

Σύμφωνα με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας, ως τοποθεσίες χρησιμοποιήθηκαν τα Σφακιά και το Πρέβελη.

Το εντυπωσιακό είναι ότι στην κινηματογραφική ιστορία οι περιοχές αυτές χρησιμοποιήθηκαν για να αναπαραστήσουν τη Ρωμαϊκή Αίγυπτο.

Αυτό από μόνο του δείχνει ένα από τα πλεονεκτήματα του νησιού: το τοπίο του μπορεί να λειτουργήσει κινηματογραφικά όχι μόνο ως Κρήτη, αλλά και ως εντελώς διαφορετική γεωγραφική περιοχή.

Η Κρήτη έχει ήδη μεγάλη κινηματογραφική ιστορία

Η σχέση του νησιού με τον κινηματογράφο ξεκινά πολλές δεκαετίες πίσω.

Όπως έχει παρουσιάσει το CretaOne στο αφιέρωμα για τις παλιές ταινίες που γυρίστηκαν στην Κρήτη, διαφορετικές περιοχές του νησιού έχουν χρησιμοποιηθεί ως φυσικό σκηνικό για ελληνικές αλλά και ξένες παραγωγές.

Ο Σταυρός στα Χανιά συνδέθηκε παγκοσμίως με τον «Αλέξη Ζορμπά», ενώ ο Άγιος Νικόλαος, η Κριτσά, το Κολυμπάρι και το Ενετικό Λιμάνι των Χανίων εμφανίστηκαν σε γνωστές κινηματογραφικές παραγωγές.

Στην Κρήτη πραγματοποιήθηκαν επίσης γυρίσματα της παραγωγής της Walt Disney The Moon-Spinners, ήδη από τη δεκαετία του 1960.

Η ιστορία, επομένως, υπάρχει.

Αυτό που μένει είναι να αποκτήσει μεγαλύτερη συνέχεια.

Οι παραγωγές συνεχίζονται και σήμερα

Η Κρήτη εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως τόπος γυρισμάτων.

Το 2026, για παράδειγμα, ξεκίνησαν στο νησί τα γυρίσματα της νέας δραματικής σειράς του MEGA «Δυο μαύρα πουκάμισα».

Αντίστοιχα, η Παλιά Πόλη των Χανίων και το Ενετικό Λιμάνι χρησιμοποιήθηκαν για τα γυρίσματα της ταινίας του Θοδωρή Παπαδουλάκη «Ξανασταυρώνεται», μιας ευρωπαϊκής συμπαραγωγής βασισμένης στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται».

Οι παραγωγές αυτές αποδεικνύουν ότι το νησί μπορεί να υποστηρίξει τόσο τηλεοπτικές σειρές όσο και κινηματογραφικά έργα μεγαλύτερης κλίμακας.

Το οικονομικό κίνητρο για να έρθουν μεγάλες παραγωγές

Το φυσικό τοπίο από μόνο του, ωστόσο, δεν αρκεί.

Οι μεγάλες κινηματογραφικές εταιρείες εξετάζουν το κόστος παραγωγής, τη φορολογία, τις διαθέσιμες υποδομές, τα συνεργεία, τις άδειες γυρισμάτων και τα οικονομικά κίνητρα κάθε χώρας.

Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα το πρόγραμμα Cash Rebate Greece για την ενίσχυση κινηματογραφικών και τηλεοπτικών παραγωγών.

Το καθεστώς για Film & TV προβλέπει επιστροφή επιλέξιμων δαπανών σε ποσοστό 40%, δημιουργώντας ένα σημαντικό οικονομικό κίνητρο για παραγωγές που επιλέγουν τη χώρα.

Παράλληλα λειτουργεί πρόγραμμα υποστήριξης για την αναζήτηση τοποθεσιών γυρισμάτων, ώστε ξένες παραγωγές να μπορούν να εξετάζουν ελληνικές περιοχές πριν αποφασίσουν πού θα πραγματοποιήσουν τα γυρίσματά τους.

Η Κρήτη διαθέτει και Film Office

Ένα ακόμη κομμάτι της υποδομής υπάρχει ήδη.

Στο δίκτυο των περιφερειακών γραφείων που παρουσιάζει το Hellenic Film Commission περιλαμβάνεται και το Crete Film Office.

Ο ρόλος ενός τέτοιου γραφείου μπορεί να είναι κρίσιμος.

Μια διεθνής παραγωγή χρειάζεται κάποιον που γνωρίζει το νησί, μπορεί να προτείνει τοποθεσίες, να βοηθήσει στις άδειες, να συνδέσει την παραγωγή με τοπικούς επαγγελματίες και να λύσει πρακτικά προβλήματα πριν και κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων.

Για μια μεγάλη εταιρεία παραγωγής, η ύπαρξη ενός οργανωμένου τοπικού μηχανισμού μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την επιλογή ενός προορισμού.

Τι αφήνει μια μεγάλη παραγωγή στην τοπική οικονομία

Τα γυρίσματα μιας μεγάλης ταινίας δεν αφορούν μόνο τους ηθοποιούς και τους σκηνοθέτες.

Μια παραγωγή μπορεί να χρειαστεί για εβδομάδες ή μήνες ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα, μεταφορές, catering, τεχνικό εξοπλισμό, χώρους γυρισμάτων, κατασκευές σκηνικών, οδηγούς, ηλεκτρολόγους, τεχνικούς, κομπάρσους και δεκάδες ακόμη ειδικότητες.

Έτσι, μέρος του προϋπολογισμού της παραγωγής μένει στην περιοχή όπου πραγματοποιούνται τα γυρίσματα.

Σε εθνικό επίπεδο, μελέτη της Olsberg SPI που παρουσιάστηκε από το Hellenic Film Commission υπολόγισε ότι το ελληνικό πρόγραμμα κινήτρων για τις οπτικοακουστικές παραγωγές συνέβαλε με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία στην ελληνική οικονομία την περίοδο 2018-2025.

Και μετά τα γυρίσματα έρχεται ο κινηματογραφικός τουρισμός

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο οικονομικό αποτέλεσμα, που μπορεί να κρατήσει για πολλά χρόνια μετά την αποχώρηση ενός κινηματογραφικού συνεργείου.

Ο κινηματογραφικός τουρισμός.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα για την Κρήτη βρίσκεται ήδη στον Σταυρό Χανίων.

Δεκαετίες μετά τα γυρίσματα του «Αλέξη Ζορμπά», η περιοχή εξακολουθεί να συνδέεται διεθνώς με την ταινία.

Οι τοποθεσίες που εμφανίζονται σε γνωστές ταινίες και σειρές μπορούν να αποκτήσουν μια δεύτερη ταυτότητα και να γίνουν προορισμοί για ταξιδιώτες που θέλουν να δουν από κοντά τα σημεία που γνώρισαν μέσα από την οθόνη.

Για ένα νησί που ήδη δέχεται εκατομμύρια επισκέπτες, αυτή η σύνδεση κινηματογράφου και τουρισμού μπορεί να δημιουργήσει ένα επιπλέον εργαλείο προβολής.

Τι χρειάζεται για να γίνει η Κρήτη σταθερός προορισμός γυρισμάτων

Το βασικό ζητούμενο δεν είναι να έρθει μία μεγάλη παραγωγή.

Είναι να μπορούν να έρχονται παραγωγές συστηματικά.

Για να συμβεί αυτό χρειάζεται ένας συνδυασμός πραγμάτων: γρήγορες διαδικασίες αδειοδότησης, οργανωμένη βάση τοποθεσιών, επαγγελματίες που μπορούν να στελεχώσουν συνεργεία, τεχνικός εξοπλισμός, κατάλληλοι χώροι παραγωγής και post-production, συνεργασία με Δήμους και Περιφέρεια και κυρίως σταθερή παρουσία της Κρήτης στις διεθνείς αγορές κινηματογράφου.

Το τοπίο είναι το πρώτο πράγμα που μπορεί να προσελκύσει έναν σκηνοθέτη.

Η υποδομή, όμως, είναι αυτή που μπορεί να πείσει μια εταιρεία να πραγματοποιήσει τελικά εδώ μια παραγωγή εκατομμυρίων ευρώ.

Μπορεί λοιπόν η Κρήτη να γίνει ένα μεγάλο κινηματογραφικό πλατό;

Τα βασικά συστατικά υπάρχουν ήδη.

Υπάρχει η τεράστια ποικιλία τοπίων, υπάρχει η κινηματογραφική ιστορία, υπάρχουν σύγχρονες παραγωγές που εξακολουθούν να επιλέγουν το νησί, υπάρχουν κρατικά οικονομικά κίνητρα και υπάρχει τοπικό Film Office.

Το επόμενο βήμα είναι όλα αυτά να λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο σχέδιο.

Γιατί μια μεγάλη διεθνής παραγωγή που επιλέγει την Κρήτη δεν αφήνει πίσω της μόνο μερικές κινηματογραφικές εικόνες.

Μπορεί να φέρει δουλειές, εισόδημα, τεχνογνωσία και μια μορφή διεθνούς προβολής που δύσκολα αγοράζεται με μια συμβατική τουριστική καμπάνια.

Και ίσως το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του νησιού να βρίσκεται ακριβώς εκεί: η Κρήτη δεν χρειάζεται να κατασκευάσει ένα κινηματογραφικό σκηνικό. Σε πολλές περιπτώσεις, το σκηνικό υπάρχει ήδη.