Μοναξιά στην εποχή των Social Media: Γιατί επικοινωνούμε περισσότερο αλλά νιώθουμε πιο μόνοι;

Πώς φτάσαμε στο παράδοξο να έχουμε χιλιάδες «φίλους» στο Διαδίκτυο και ταυτόχρονα να νιώθουμε τόσο βαθιά μόνοι στην καθημερινότητά μας; 

Ζούμε στην πιο διασυνδεδεμένη εποχή στην ανθρώπινη ιστορία. Με ένα άγγιγμα στην οθόνη μπορούμε να δούμε τι κάνει ένας φίλος στην άλλη άκρη του πλανήτη, να στείλουμε άμεσα μηνύματα, να σχολιάσουμε φωτογραφίες και να γίνουμε μέρος παγκόσμιων κοινοτήτων. Κι όμως, παρά τον καταιγισμό των likes, των reels και των συνεχών ειδοποιήσεων, τα ποσοστά της αίσθησης της μοναξιάς και της απομόνωσης χτυπούν «κόκκινο» παγκοσμίως.

Πώς φτάσαμε στο παράδοξο να έχουμε χιλιάδες «φίλους» στο Διαδίκτυο και ταυτόχρονα να νιώθουμε τόσο βαθιά μόνοι στην καθημερινότητά μας;

1. Η ψευδαίσθηση της σύνδεσης έναντι της ουσίας

Τα social media μας προσφέρουν μια γρήγορη δόση κοινωνικοποίησης χωρίς την απαραίτητη προσπάθεια. Το να κάνεις like σε μια ανάρτηση ή να στείλεις ένα emoji φωτιάς δημιουργεί στον εγκέφαλο την προσωρινή αίσθηση ότι «επικοινωνήσαμε». Ωστόσο, αυτή η επαφή στερείται των βασικών στοιχείων της ανθρώπινης οικειότητας:

Της γλώσσας του σώματος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θλίψη στη Μεσαρά για την Μαρία Σταματάκη που έφυγε από τη ζωή

Τον τόνο της φωνής

Την αυθεντική αλληλεπίδραση

Όταν ανταλλάσσουμε την ουσιαστική επαφή με την ψηφιακή προβολή της ζωής των άλλων, χάνεται η βαθιά συναισθηματική τροφή που χρειαζόμαστε.

2. Η «εξιδανικευμένη» πραγματικότητα και η σύγκριση

Το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι επιμελημένο (curated). Βλέπουμε τις καλύτερες στιγμές των άλλων — τα ταξίδια, τις επιτυχίες, τα χαμογελαστά πρόσωπα, τις τέλειες σχέσεις.

Όταν συγκρίνουμε τις εσωτερικές, συχνά ακατάστατες και δύσκολες στιγμές της καθημερινότητάς μας με το λαμπερό ψηφιακό προφίλ των γύρω μας, νιώθουμε ανεπαρκείς. Δημιουργείται η εντύπωση ότι «μόνο εγώ δυσκολεύομαι», κάτι που βαθαίνει το αίσθημα της απομόνωσης.

3. Η υπερφόρτωση πληροφοριών και η εξάντληση

Η συνεχής ροή πληροφοριών (infinite scroll) κρατά τον εγκέφαλό μας σε μια διαρκή κατάσταση διέγερσης. Όταν καταναλώνουμε ασταμάτητα περιεχόμενο, εξαντλούμε τα ψυχικά μας αποθέματα. Στο τέλος της ημέρας, αντί να αναζητήσουμε μια αληθινή συζήτηση ή να βγούμε έξω, προτιμάμε την παθητική απομόνωση μπροστά στην οθόνη, γιατί η πραγματική επικοινωνία απαιτεί ενέργεια που δεν διαθέτουμε πια.

4. Η ποσότητα αντικαθιστά την ποιότητα

Παλιότερα, οι κύκλοι μας ήταν μικρότεροι, αλλά οι δεσμοί ήταν πιο ισχυροί. Σήμερα μετράμε τις σχέσεις μας σε αριθμούς: followers, connections, views. Όμως, η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι ο άνθρωπος δεν είναι πλασμένος για να διαχειριστεί εκατοντάδες «ουσιαστικές» σχέσεις ταυτόχρονα. Καταλήγουμε να περιτριγυριζόμαστε από πλήθος γνωστών, αλλά να μην έχουμε ούτε έναν άνθρωπο στον οποίο να μπορούμε να ανοιχτούμε πραγματικά.

Πώς μπορούμε να σπάσουμε τον κύκλο;

Η λύση δεν είναι να πετάξουμε τα κινητά μας στα σκουπίδια, αλλά να επαναπροσδιορίσουμε τον ρόλο τους στη ζωή μας:

Δώστε προτεραιότητα στην ποιότητα: Επενδύστε χρόνο σε πρόσωπα με τα οποία μπορείτε να μιλήσετε ανοιχτά, χωρίς φίλτρα.

Βάλτε όρια στην οθόνη: Καθιέρωσε ζώνες ή ώρες χωρίς κινητό (π.χ. την τελευταία ώρα πριν τον ύπνο ή κατά τη διάρκεια των γευμάτων).

Αναζητήστε την αλήθεια: Μην πιστεύετε ό,τι βλέπετε online. Όλοι έχουν τις δύσκολες μέρες τους, απλώς δεν τις φωτογραφίζουν.

Επενδύστε στον φυσικό κόσμο: Μια καφέ συνάντηση διά ζώσης, μια βόλτα ή μια δραστηριότητα εκτός σπιτιού προσφέρουν στον εγκέφαλο τη σύνδεση που πραγματικά ποθεί