Ο αόρατος κόσμος των δεδομένων μας στο διαδίκτυο – Πώς μας ακούν και μας παρακολουθούν;

Πώς οι ενέργειες μας online επηρεάζουν το ψηφιακό μας προφίλ

Μπορεί το διαδίκτυο σήμερα να μας έχει λύσει τα χέρια, όμως κρύβει αόρατους κινδύνους, γι΄αυτό και οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί κατά την πλοήγησή μας, καθώς οι ενέργειες μας online επηρεάζουν το ψηφιακό μας προφίλ.

Όλοι έχουμε νιώσει ότι μας ακούνε ή μας παρακολουθούν όταν κάνουμε μία αναζήτηση μέσω διαδικτύου ή μια συζήτηση μεταξύ χρηστών, κι έπειτα μας έρχονται οι κατάλληλες προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντά μας.

Μιλώντας στο Cretaone, η Δρ. Φραγκοπούλου, συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου, του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ εξήγησε πώς διαμορφώνεται το ψηφιακό αποτύπωμα των χρηστών στο διαδίκτυο αλλά και όσα προβλέπονται με την ευρωπαική νομοθεσία σχετικά με τα προσωπικά δεδομένα και την ασφάλεια των χρηστών λέγοντας:

«Η διαδικτυακή μας δραστηριότητα αφήνει πίσω της ένα ψηφιακό αποτύπωμα, που αποτελείται από ενεργά και παθητικά στοιχεία. Τα ενεργά στοιχεία περιλαμβάνουν ό,τι δημοσιεύουμε ή κοινοποιούμε με τη θέλησή μας, ενώ τα παθητικά στοιχεία δημιουργούνται χωρίς να το καταλαβαίνουμε, όπως μέσω της χρήσης cookies ή της επίσκεψης σε ιστοσελίδες.

Κρίνεται, λοιπόν,σημαντικό από τους χρήστες να επισκέπτονται νόμιμα και αξιόπιστα sites, να προσέχουμε τα spam emails που μπορεί να περιέχουν συνδέσμους προς επικίνδυνα sites και να σκεφτόμαστε προσεκτικά πριν δημοσιεύσουμε προσωπικές πληροφορίες ή φωτογραφίες».

Πώς οι ενέργειες μας online επηρεάζουν το ψηφιακό μας προφίλ

Είναι γεγονός ότι πλέον οποιαδήποτε ενέργεια κάνουμε στο διαδίκτυο καταγράφεται. Το ψηφιακό αποτύπωμα αν και αόρατο στους περισσότερους χρήστες είναι όλα τα δεδομένα που αφήνουμε πίσω μας όταν χρησιμοποιούμε το διαδίκτυο, σύμφωνα με την κ. Φραγκοπούλου. Για παράδειγμα κάποια ανάρτηση που θα δημοσιεύσουμε στα κοινωνικά δίκτυα, ένα like σε μια φωτογραφία, ή οποιαδήποτε ενέργεια σε κάποια ιστοσελίδα, συμβάλλουν στη διαμόρφωση αυτού του αποτυπώματος, δηλαδή στο σύνολο της διαδικτυακής δραστηριότητά μας.

Ωστόσο, όπως προσθέτει, «υπάρχουν και άλλα πράγματα που δεν είναι τόσο εμφανή και συχνά περνούν απαρατήρητα. Ακόμη και με απλή επίσκεψη σε μια ιστοσελίδα, ένα κλικ σε έναν σύνδεσμο ή η αποδοχή των cookies συμβάλλουν στη συλλογή πληροφοριών για τον χρήστη. Επιπλέον, όταν δίνουμε τη συγκατάθεσή μας σε εφαρμογές να χρησιμοποιούν την τοποθεσία μας, προσθέτουμε επιπλέον δεδομένα στο ψηφιακό μας προφίλ. Όλα αυτά συμβάλλουν συνολικά στη δημιουργία του ψηφιακού μας αποτυπώματο».

Η ίδια διέκρινε τα ενεργά και παθητικά στοιχεία που δημιουργούν το ψηφιακό αποτύπωμα των χρηστών λέγοντας πως «τα πιο εμφανή από αυτά είναι τα λεγόμενα ενεργητικά δεδομένα, δηλαδή εκείνα που δημιουργούμε συνειδητά, όπως δημοσιεύσεις, σχόλια και κοινοποιήσεις.

Παράλληλα, υπάρχουν και τα παθητικά δεδομένα, τα οποία συλλέγονται χωρίς άμεση και συνειδητή συμμετοχή του χρήστη, όπως οι πληροφορίες που προκύπτουν από τα cookies ή την απλή περιήγηση σε ιστοσελίδες».

Επομένως, το ψηφιακό αποτύπωμα δεν αποτελεί απλώς μια καταγραφή ενεργειών, αλλά έναν πολύπλοκο μηχανισμό που διαμορφώνει την εικόνα και την ταυτότητά μας στο διαδίκτυο.

freepik

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ρέθυμνο: Απειλές με μαχαίρι κατά γυναίκας – Παρέμβαση του ανήλικου γιου της απέτρεψε τα χειρότερα

Πώς η αποδοχή των cookies βοηθάει στη δημιουργία του ψηφιακού μας προφίλ 

«Τα cookies είναι μικρά αρχαία κειμένα τα οποία αποθηκεύονται μέσα στον browser που χρησιμοποιούμε, δεν είναι κάτι το οποίο είναι δημόσιο, όπως ενδεχομένως τα δεδομένα τα οποία εμείς δημοσιεύουμε στο διαδίκτυο και στα κοινωνικά δίκτυα, τα οποία δεν έχει δικαίωμα ο καθένας να μπορεί να τα πάρει και να τα χρησιμοποιήσει», σύμφωνα με την κ. Φραγκοπούλου.

«Τα cookies ουσιαστικά συλλέγουν πληροφορίες για τους χρήστες και τα ενδιαφέροντά τους», προσθέτει.

Η κάθε ιστοσελίδα έχει πολλές δυνατότητες για τον χρήστη αναφορικά με τα cookies.

Υπάρχουν διαφορετικού τύπου cookies σε μια ιστοσελίδα, από τη μία πλευρά είναι τα υποχρεωτικά, όταν δηλαδή τα αποδεχόμαστε όλα που χρειάζεται το site για να μας προσφέρει μια καλή εμπειρία όταν πλοηγούμαστε στη σελίδα, όπως το να μας φέρνει το περιεχόμενο στη γλώσσα της επιλογής μας, ή να μπορούμε να κάνουμε login και να είμαστε login ακόμη και αν κλείσουμε το παράθυρο και να το ξανανοίξουμε ή ακόμα και να μπορούμε να χρησιμοποιούμε το καλάθι αγορών σε ένα site.

Από την άλλη πλευρά, η κ. Φραγκοπούλου ανέφερε πως υπάρχει και μια δεύτερη κατηγορία cookies, τα οποία δεν είναι απαραίτητα για να χρησιμοποιούμε σωστά τη συγκεκριμένη υπηρεσία, τα λεγόμενα third party cookies, δηλαδή τα cookies των τρίτων, τα οποία συνήθως έχουν δύο διαφορετικούς σκοπούς.

Πρόκειται για διαφημιστικά cookies, δηλαδή υπάρχουν διαφημιστικές εταιρείες οι οποίες συνεργάζονται με τα sites τα οποία επισκέπτονται οι χρήστες και αυτές βάζουν και τα δικά τους cookies και ουσιαστικά αυτό που κάνουν είναι να χτίζουν κάποιο προφιλ για εμάς και στη συνέχεια να μας σερβίρουν στοχευμένα διαφημίσεις, μέσω των κλικς που εμείς κάνουμε και τις επιλογές που κάνουμε όταν προηγούμαστε σε ένα ηλεκτρονικό κατάστημα για παράδειγμα μπορούν να μας δείχνουν διαφημίσεις για συγκεκριμένα προϊόντα τα οποία θεωρούν ότι μας ενδιαφέρουν. Τα διαφημιστικά cookies λοιπόν χρησιμοποιούνται για στοχευμένη διαφήμιση εμπορικών προϊόντων.

Υπάρχουν βεβαία και τα tracking cookies, τα analytics όπως λέγονται τα οποία χρησιμοποιούνται από sites για να εξάγουν στατιστικά στοιχεία χρηστών για το πόσο συχνά επισκέπτονται για παράδειγμα μια ιστοσαλίδα. Παραδειγματικά η κ. Φραγκοπούλου αναφέρθηκε στο google analytics, το οποίο είναι ένα site που μας δείχνει για κάθε ιστοσελίδα πόσο συχνά, πόσο χρόνο πέρασαν στην συγκεκριμένη ιστοσελίδα και πόσοι χρήστες την έχουν επισκεφθεί. Με άλλα λόγια, είναι cookies που δεν επηρεάζουν τόσο το θεμα του προφίλ του χρήστη, είναι θεμα συλλογης στατιστικων στοιχειων για το τι ειναι δημοφιλες στο ιντερνετ.

«Συναινώντας στα cookies προφανώς δίνουμε την άδεια της συγκατάθεσής μας για τη χρήση προσωπικών δεδομένων, οπότε καλό είναι να διαγράφονται σε τακτά χρονικά διαστήματα», δηλώνει χαρακτηριστικά.

«Ως Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου συστήνουμε στους χρήστες να αποδέχονται τα απαραίτητα cookies γιατί είναι αυτά που χρειάζονται από τα website για να λειτουργούν σωστά για να μας προσφέρουν μια αξιόπιστη εμπειρία, μια αξιόπιστη πλοήγηση στις ιστοσελίδες τους, ενώ όλα τα υπόλοιπα δεν είναι υποχρεωτικά, συχνά είναι βλαβερά γιατί μπορεί να χρησιμοποιηθούν από εταιρείες οι οποίες συνεργάζονται με την εταιρεία που έχει το website το οποίο εμείς επισκεπτόμαστε». 

pexels

Είμαστε προστατευμένοι στο διαδίκτυο;

Για το αν είμαστε ασφαλείς στο διαδίκτυο, καθώς και για το πλαίσιο που προβλέπεται στην Ευρώπη, η κ. Φραγκοπούλου τόνισε τα εξής:

«Στην Ευρώπη γενικά οτιδήποτε έχει σχέση με τα cookies και γενικά με το ψηφιακό μας περιεχόμενο διέπεται από το γενικό κανονισμό προστασίας των προσωπικών δεδομένων τον λεγόμενο GDPR, ο οποίος είναι σε εφαρμογή από το 2016 και ουσιαστικά απαιτεί τη συγκατάθεση των χρηστών και για τα cookies αλλά γενικά και για τη χρησιμοποίηση του ψηφιακού περιεχόμενου που δημοσιεύει στο διαδίκτυο». 

Η ίδια υπογράμμισε ότι «υπάρχει προστασία των χρηστών στο διαδίκτυο», ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στο e-privacy directive, το οποίο επίσης αφορά και στα cookies, εξηγώντας ότι «η κάθε ιστοσελίδα θα πρέπει υποχρεωτικά να ζητάει τη ρητή συγκατάθεση του χρήστη για να χρησιμοποιήσει cookies κατά τη διάρκεια της πλοήγησής του».

«Είμαστε αρκετά προστατευμένοι όταν αποδεχόμαστε όσο το δυνατόν την πιο περιορισμένη συγκατάθεση που μπορούμε να δώσουμε έτσι ώστε να μπορούμε να πλογηθούμε στις ιστοσελίδες».

Η ίδια τόνισε πως «τα νόμιμα sites ζητούν τη ρητή συγκατάθεση του χρήστη αποκλειστικά την αποδοχή και χρήση cookies» ενώ «υπάρχουν φυσικά και κάποιες κακόβουλες ιστοσελίδες που δεν ζητούν και δεν πρέπει σίγουρα να τις χρησιμοποιούμε». 

Συνέχισε λέγοντας πως «συνιστούμε στους χρήστες να είναι σίγουροι ότι όταν μπαίνουν σε ένα site χρησιμοποιεί το πρωτόκολλο HTTPS και όχι το απλό HTTP γιατί το S σημαίνει security άρα λοιπόν οτιδήποτε μεταφέρεται ανάμεσα στο υπολογιστή του χρήστη και στο site είναι κωδικοποιημένο και δεν είναι προσβάσιμο σε τρίτους που πιθανώς να προσπαθήσουν να παρακάμψουν αυτή την επικοινωνία και να υποκλέψουν στοιχεία του χρήστη». 

Ξέρεις τα δικαιώματά σου; Όλα για τα προσωπικά δεδομένα 

Σύμφωνα με την κ. Φραγκοπούλου, οι χρήστες έχουν πολύ σημαντικά δικαιώματα και οφείλουν να τα γνωρίζουν.

Συγκεκριμένα, οι χρήστες έχουν δικαίωμα να ρωτήσουν οποιαδήποτε εταιρεία για το τι προσωπικά δεδομένα κρατάει για αυτούς, όπως επίσης έχουν δικαίωμα διόρθωσης των προσωπικών δεδομένων αν υπάρχει κάποιο λάθος. Επιπλέον, μπορούν να ζητήσουν διαγραφή των προσωπικών τους δεδομένων, καθώς και να προβούν σε αίτημα περιορισμού της επεξεργασίας των δεδομένων τους ενώ τέλος, έχουν το δικαίωμα αλλαγής στις συγκατάθεσεις που έχουν δώσει.

Σχετικά με τα προσωπικά δεδομένα για τα δικαιώματα των χρηστών, η κ. Φραγκοπούλου δήλωσε ακόμα πως ουσιαστικά θα πρέπει οι χρήστες πρωταρχικά να επικοινωνήσουν με την ιστοσελίδα, καθώς όλες οι ιστοσελίδες έχουν κάποιο κανάλι επικοινωνίας που οι χρήστες μπορούν να απευθυνθούν.

Αν δεν βρει ανταπόκριση από τις πλατφόρμες μπορεί σίγουρα να επικοινωνήσει και με την ελληνική αστυνομία ενώ η πιο ασφαλής οδός και η πιο αποτελεσματική είναι μέσω της ανοιχτής γραμμής καταγγελιών Safe Line του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας για το παράνομο περιεχόμενο στο διαδίκτυο.