Όταν η καλοσύνη παρεξηγείται – Πώς βάζουμε όρια χωρίς να γινόμαστε σκληροί

Πώς καταλαβαίνουμε ότι έχουμε ξεπεράσει τα όριά μας;

Υπάρχουν άνθρωποι που είναι πάντα πρόθυμοι να βοηθήσουν, ακούν τα προβλήματα των άλλων, προσφέρουν χωρίς να περιμένουν ανταλλάγματα και προσπαθούν να μη στενοχωρούν κανέναν.

Είναι εκείνοι που θα αφήσουν στην άκρη τις δικές τους ανάγκες για να εξυπηρετήσουν έναν φίλο, θα αναλάβουν μια επιπλέον υποχρέωση για να μη φέρουν κάποιον σε δύσκολη θέση και θα πουν «δεν πειράζει», ακόμη κι όταν κάτι τους έχει πληγώσει.

Τι συμβαίνει, όμως, όταν αυτή η καλοσύνη θεωρείται δεδομένη; Όταν η διάθεση για προσφορά εκλαμβάνεται ως αδυναμία ή όταν οι άνθρωποι γύρω μας συνηθίζουν να ζητούν συνεχώς, χωρίς να αναρωτιούνται αν έχουμε τη δυνατότητα να ανταποκριθούμε;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ιορδανία: Εμφανώς συγκινημένη η Βασίλισσα Ράνια στο πλευρό των οικογενειών των θυμάτων – Συνελήφθησαν 3 ύποπτοι για την επίθεση στον Ναό

Τότε, η ανάγκη να είμαστε καλοί με τους άλλους μπορεί να μετατραπεί σε μια καθημερινή δοκιμασία. Φοβόμαστε να αρνηθούμε, δυσκολευόμαστε να εκφράσουμε τη δυσαρέσκειά μας και συχνά αισθανόμαστε ενοχές όταν αποφασίζουμε να βάλουμε τον εαυτό μας σε προτεραιότητα.

Η αλήθεια είναι ότι η καλοσύνη δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από διαρκείς υποχωρήσεις. Μπορούμε να παραμένουμε ευγενικοί, υποστηρικτικοί και διαθέσιμοι για τους ανθρώπους που αγαπάμε, χωρίς να επιτρέπουμε να παραβιάζονται τα προσωπικά μας όρια.

Όταν οι άλλοι θεωρούν την καλοσύνη μας δεδομένη

Στην καθημερινότητα, η καλοσύνη εκφράζεται με πολλούς τρόπους. Μπορεί να είναι η προθυμία μας να βοηθήσουμε έναν συνάδελφο, να ακούσουμε έναν φίλο που περνά δύσκολα ή να σταθούμε δίπλα σε ένα μέλος της οικογένειάς μας όταν μας χρειάζεται.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προσφορά παύει να αποτελεί επιλογή και μετατρέπεται σε υποχρέωση. Όταν οι άλλοι θεωρούν ότι θα είμαστε πάντα διαθέσιμοι, ανεξάρτητα από τις δικές μας ανάγκες, ή όταν αντιδρούν αρνητικά κάθε φορά που δεν μπορούμε να τους εξυπηρετήσουμε.

Μερικές φορές, αυτό συμβαίνει επειδή οι άνθρωποι έχουν συνηθίσει σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά μας. Άλλες φορές, μπορεί να δυσκολεύονται να αποδεχτούν ότι έχουμε διαφορετικές προτεραιότητες ή ότι δεν μπορούμε να ανταποκρινόμαστε σε κάθε απαίτηση.

Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλοι έχουν πρόθεση να μας εκμεταλλευτούν. Ωστόσο, όταν μια σχέση βασίζεται διαρκώς στη δική μας υποχώρηση, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι κάτι χρειάζεται να αλλάξει.

Γιατί δυσκολευόμαστε να πούμε «όχι»;

Για πολλούς ανθρώπους, η άρνηση συνοδεύεται από τον φόβο ότι θα απογοητεύσουν κάποιον ή ότι θα χαρακτηριστούν εγωιστές. Η ανάγκη να διατηρούμε καλές σχέσεις μπορεί να μας οδηγήσει στο να αποφεύγουμε τις διαφωνίες, ακόμη κι όταν αυτό σημαίνει ότι παραμερίζουμε τις δικές μας επιθυμίες.

Ιδιαίτερα όταν έχουμε μάθει να συνδέουμε την αποδοχή με την προσφορά, μπορεί να αισθανόμαστε ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουμε την αξία μας μέσα από όσα κάνουμε για τους άλλους.

Έτσι, λέμε «ναι» ενώ θέλουμε να πούμε «όχι», αναλαμβάνουμε ευθύνες που δεν μας αναλογούν και δυσκολευόμαστε να εκφράσουμε τη δυσαρέσκειά μας. Μπορεί, μάλιστα, να προσπαθούμε να δικαιολογήσουμε υπερβολικά τις αποφάσεις μας, φοβούμενοι ότι μια απλή άρνηση δεν θα γίνει αποδεκτή.

Όμως, το να θέτουμε όρια δεν σημαίνει ότι παύουμε να νοιαζόμαστε. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως οι δικές μας ανάγκες έχουν την ίδια αξία με εκείνες των ανθρώπων γύρω μας.

Τα όρια δεν μας κάνουν σκληρούς ανθρώπους

Υπάρχει συχνά η λανθασμένη αντίληψη ότι για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας πρέπει να γίνουμε απόμακροι, αυστηροί ή αδιάφοροι. Στην πραγματικότητα, τα όρια μπορούν να εκφραστούν με ηρεμία, σεβασμό και ειλικρίνεια.

Μπορούμε να αρνηθούμε μια εξυπηρέτηση χωρίς να προσβάλουμε τον άλλον. Να διαφωνήσουμε χωρίς να επιτεθούμε. Να ζητήσουμε περισσότερο χρόνο για τον εαυτό μας χωρίς να αισθανόμαστε ότι πρέπει να απολογηθούμε για κάθε προσωπική μας ανάγκη.

Για παράδειγμα, αντί να δεχτούμε μια υποχρέωση που μας εξαντλεί, μπορούμε να πούμε: «Θα ήθελα να βοηθήσω, αλλά αυτή τη στιγμή δεν έχω τη δυνατότητα».

Αν κάποιος επιμένει, μπορούμε να επαναλάβουμε ήρεμα την απόφασή μας, χωρίς να μπούμε στη διαδικασία μιας ατελείωτης συζήτησης για να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο.

Η ευγένεια αφορά τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε. Δεν σημαίνει ότι είμαστε υποχρεωμένοι να συμφωνούμε με όλους ή να ικανοποιούμε κάθε αίτημα.

Πώς καταλαβαίνουμε ότι έχουμε ξεπεράσει τα όριά μας;

Υπάρχουν ορισμένα σημάδια που αξίζει να προσέξουμε στην καθημερινότητά μας.

Αισθανόμαστε εξάντληση από τις υποχρεώσεις των άλλων. Ο χρόνος και η ενέργειά μας καταναλώνονται σε πράγματα που δεν επιλέξαμε πραγματικά.
Νιώθουμε θυμό, αλλά δυσκολευόμαστε να τον εκφράσουμε. Συνεχίζουμε να βοηθάμε, ενώ μέσα μας συσσωρεύεται απογοήτευση.
Φοβόμαστε την αντίδραση των άλλων. Αποφεύγουμε να πούμε τι θέλουμε επειδή ανησυχούμε ότι κάποιος θα θυμώσει ή θα απομακρυνθεί.
Παραμερίζουμε συνεχώς τις δικές μας ανάγκες. Αναβάλλουμε την ξεκούραση, τις προσωπικές μας δραστηριότητες ή σημαντικές υποχρεώσεις για να εξυπηρετήσουμε άλλους.
Αισθανόμαστε ότι η προσφορά μας δεν εκτιμάται. Οι άλλοι ζητούν διαρκώς περισσότερα, χωρίς να δείχνουν κατανόηση όταν εμείς χρειαζόμαστε βοήθεια.
Αυτά τα σημάδια δεν σημαίνουν ότι πρέπει να απομακρυνθούμε αμέσως από τους ανθρώπους της ζωής μας. Μπορούν, όμως, να αποτελέσουν αφορμή για να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούμε μέσα στις σχέσεις μας.

Πέντε τρόποι να βάζουμε όρια χωρίς να πληγώνουμε τους άλλους

1. Μάθε να λες «όχι» χωρίς να αισθάνεσαι υποχρεωμένος να απολογηθείς.

Δεν χρειάζεται να προσφέρεις μια μεγάλη εξήγηση κάθε φορά που δεν μπορείς ή δεν θέλεις να κάνεις κάτι. Μια ήρεμη και ειλικρινής απάντηση είναι αρκετή.

2. Μην απαντάς υπό πίεση.

Όταν κάποιος σου ζητά κάτι, δεν είναι απαραίτητο να αποφασίσεις αμέσως. Μπορείς να πάρεις λίγο χρόνο για να σκεφτείς αν έχεις τη δυνατότητα να ανταποκριθείς, χωρίς να παραμερίσεις τις δικές σου ανάγκες.

3. Μίλησε για όσα σε ενοχλούν πριν συσσωρευτεί θυμός.

Αν μια συμπεριφορά σε δυσκολεύει, προσπάθησε να το εκφράσεις με σαφήνεια. Μια ήρεμη συζήτηση μπορεί να αποτρέψει παρεξηγήσεις και να βοηθήσει τον άλλον να καταλάβει πώς αισθάνεσαι.

4. Μην αναλαμβάνεις την ευθύνη για κάθε αντίδραση.

Μπορείς να είσαι ευγενικός και προσεκτικός, αλλά δεν μπορείς να ελέγξεις το πώς θα αντιδράσει κάθε άνθρωπος. Το γεγονός ότι κάποιος απογοητεύεται από μια άρνησή σου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έκανες κάτι λάθος.

5. Παρατήρησε αν υπάρχει αμοιβαιότητα στις σχέσεις σου.

Οι υγιείς σχέσεις δεν χρειάζεται να είναι απόλυτα ισορροπημένες κάθε στιγμή. Είναι, όμως, σημαντικό να υπάρχει διάθεση αλληλοϋποστήριξης, κατανόησης και σεβασμού. Αν μόνο εσύ υποχωρείς, ίσως χρειάζεται μια ειλικρινής συζήτηση για τις ανάγκες και τις προσδοκίες σας.

Όταν τα όριά μας δεν γίνονται αποδεκτά

Ένα από τα δυσκολότερα σημεία της διαδικασίας είναι να αποδεχτούμε ότι δεν θα συμφωνήσουν όλοι με τις αλλαγές που κάνουμε.

Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να ξαφνιαστούν όταν σταματήσουμε να είμαστε διαρκώς διαθέσιμοι. Άλλοι μπορεί να θεωρήσουν ότι αλλάξαμε ή ότι απομακρυνόμαστε, επειδή πλέον εκφράζουμε πιο καθαρά τις ανάγκες μας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε την προσπάθεια. Μπορούμε να εξηγήσουμε τη στάση μας, να ακούσουμε τις ανησυχίες τους και να προσπαθήσουμε να βρούμε μια κοινά αποδεκτή λύση.

Αν, όμως, κάποιος αγνοεί επανειλημμένα τα όριά μας, μας πιέζει ή χρησιμοποιεί τις ενοχές για να μας κάνει να αλλάξουμε γνώμη, χρειάζεται να εξετάσουμε πιο προσεκτικά τη συγκεκριμένη σχέση. Ο αμοιβαίος σεβασμός δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στη δική μας υπομονή.

Η καλοσύνη ξεκινά και από τον τρόπο που φερόμαστε στον εαυτό μας

Πολλές φορές είμαστε πιο επιεικείς με τους άλλους απ’ ό,τι με τον εαυτό μας. Κατανοούμε τις δυσκολίες τους, δικαιολογούμε τα λάθη τους και προσπαθούμε να τους στηρίξουμε, ενώ απέναντι στις δικές μας ανάγκες δείχνουμε λιγότερη κατανόηση.

Ξεχνάμε ότι και εμείς μπορεί να κουραστούμε, να χρειαστούμε βοήθεια, να αλλάξουμε γνώμη ή να μην έχουμε τη δύναμη να ανταποκριθούμε σε όλα.

Η φροντίδα του εαυτού μας δεν είναι αντίθετη με την προσφορά προς τους άλλους. Αντίθετα, μας βοηθά να κατανοούμε καλύτερα τις δυνατότητές μας και να προσφέρουμε χωρίς να αισθανόμαστε ότι χάνουμε σταδιακά τον εαυτό μας.

Δεν χρειάζεται να γίνουμε λιγότερο καλοί για να προστατευτούμε. Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι η καλοσύνη δεν σημαίνει διαρκή διαθεσιμότητα, ούτε η αγάπη απαιτεί να παραμερίζουμε πάντα τις δικές μας ανάγκες.

Γιατί το να βάζουμε όρια δεν είναι πράξη σκληρότητας. Είναι ένας τρόπος να διατηρούμε την καλοσύνη μας χωρίς να επιτρέπουμε να γίνεται εις βάρος της δικής μας ηρεμίας και αξιοπρέπειας.