Γιατί δυσκολευόμαστε να πούμε «όχι» χωρίς να νιώθουμε ενοχές;

Η παγίδα του να θέλουμε να τους ευχαριστούμε όλους

Έχεις πει ποτέ «ναι» σε κάτι που δεν ήθελες πραγματικά να κάνεις, μόνο και μόνο για να μη στενοχωρήσεις κάποιον; Έχεις αναλάβει περισσότερες υποχρεώσεις από όσες αντέχεις, επειδή φοβήθηκες ότι θα παρεξηγηθείς αν αρνηθείς; Αν η απάντηση είναι ναι, δεν είσαι ο μόνος.

Για πολλούς ανθρώπους, η λέξη «όχι» είναι μία από τις πιο δύσκολες λέξεις στην καθημερινότητα. Μπορεί να ειπωθεί εύκολα σε μια συζήτηση, αλλά όταν αφορά έναν φίλο, έναν συνάδελφο, έναν συγγενή ή έναν άνθρωπο που αγαπάμε, συχνά συνοδεύεται από ενοχές, άγχος και τον φόβο ότι θα απογοητεύσουμε τους άλλους.

Γιατί, όμως, δυσκολευόμαστε τόσο πολύ να θέσουμε τα όριά μας, ακόμη κι όταν γνωρίζουμε ότι έχουμε ανάγκη από ξεκούραση, χρόνο και προσωπικό χώρο;

Ο φόβος ότι θα απογοητεύσουμε τους άλλους

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

SPIKE NLOS: Επιτυχημένες βολές στην Κρήτη – Επόμενος σταθμός τα ελληνικά Apache

Ένας από τους βασικότερους λόγους για τους οποίους δυσκολευόμαστε να πούμε «όχι» είναι η ανάγκη μας να γινόμαστε αποδεκτοί. Θέλουμε οι άνθρωποι γύρω μας να μας θεωρούν ευγενικούς, πρόθυμους, διαθέσιμους και υποστηρικτικούς.

Έτσι, πολλές φορές συνδέουμε την άρνηση με την απόρριψη. Φοβόμαστε ότι αν δεν εξυπηρετήσουμε κάποιον, θα αλλάξει η γνώμη του για εμάς, θα θυμώσει ή θα απομακρυνθεί.

Στην πραγματικότητα, όμως, το να αρνηθούμε ένα αίτημα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απορρίπτουμε τον άνθρωπο που μας το ζητά. Μπορούμε να νοιαζόμαστε για κάποιον και ταυτόχρονα να μην έχουμε τον χρόνο, τη διάθεση ή τις δυνάμεις να ανταποκριθούμε σε αυτό που μας ζητά.

Όταν έχουμε μάθει να βάζουμε τους άλλους πάνω από τον εαυτό μας

Ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουμε μπορεί να επηρεάσει τη στάση μας απέναντι στα προσωπικά όρια. Άνθρωποι που έχουν μάθει από μικρή ηλικία να είναι πάντα υπάκουοι, να μην προκαλούν αντιδράσεις ή να φροντίζουν τις ανάγκες των άλλων ενδέχεται να δυσκολεύονται περισσότερο να εκφράσουν τις δικές τους επιθυμίες.

Όταν η επιβράβευση έρχεται κυρίως μέσα από την εξυπηρέτηση και την αποδοχή των άλλων, η άρνηση μπορεί να δημιουργεί την αίσθηση ότι κάνουμε κάτι κακό.

Σταδιακά, η ανάγκη να μη δυσαρεστήσουμε κανέναν μπορεί να γίνει συνήθεια. Λέμε «ναι» σχεδόν αυτόματα, χωρίς να αναρωτηθούμε αν πραγματικά θέλουμε ή μπορούμε να αναλάβουμε κάτι ακόμη.

Το αποτέλεσμα είναι να παραμερίζουμε συστηματικά τις δικές μας ανάγκες, ακόμη κι όταν αυτό μας προκαλεί πίεση και συναισθηματική εξάντληση.

Η παγίδα του να θέλουμε να τους ευχαριστούμε όλους

Υπάρχουν άνθρωποι που αισθάνονται υπεύθυνοι για τα συναισθήματα των γύρω τους. Αν κάποιος στενοχωρηθεί, θυμώσει ή απογοητευτεί, θεωρούν ότι πρέπει να κάνουν κάτι για να διορθώσουν την κατάσταση.

Αυτή η στάση μπορεί να τους οδηγήσει στο να αναλαμβάνουν περισσότερες ευθύνες από όσες τους αναλογούν, να αποφεύγουν τις διαφωνίες και να δυσκολεύονται να υπερασπιστούν τις ανάγκες τους.

Όμως, υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να δείχνουμε κατανόηση για τα συναισθήματα των άλλων και στο να θεωρούμε ότι είμαστε υποχρεωμένοι να τα ικανοποιούμε πάντα.

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε κάθε αντίδραση ούτε να εξασφαλίσουμε ότι όλοι θα είναι ευχαριστημένοι με τις αποφάσεις μας. Μπορούμε, ωστόσο, να επιλέγουμε να συμπεριφερόμαστε με σεβασμό, ειλικρίνεια και συνέπεια.

Γιατί νιώθουμε ενοχές ακόμη κι όταν έχουμε κάθε δικαίωμα να αρνηθούμε;

Οι ενοχές δεν αποτελούν πάντοτε ένδειξη ότι έχουμε κάνει κάτι λάθος. Μερικές φορές εμφανίζονται επειδή κάνουμε κάτι διαφορετικό από αυτό που έχουμε συνηθίσει.

Όταν έχουμε μάθει να είμαστε διαρκώς διαθέσιμοι, η πρώτη προσπάθεια να θέσουμε ένα όριο μπορεί να μας προκαλέσει δυσφορία. Μπορεί να αναρωτηθούμε αν γίναμε εγωιστές, αν φανήκαμε αγενείς ή αν θα έπρεπε τελικά να είχαμε δεχτεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε κάθε συναίσθημα ενοχής. Αξίζει να εξετάζουμε αν πράγματι αθετήσαμε κάποια υποχρέωση ή αν απλώς δυσκολευόμαστε να αποδεχτούμε ότι δεν μπορούμε να ικανοποιούμε τους πάντες.

Το να φροντίζουμε τον εαυτό μας δεν σημαίνει ότι αδιαφορούμε για τους άλλους. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως και οι δικές μας ανάγκες έχουν αξία.

Πώς μπορούμε να μάθουμε να λέμε «όχι» χωρίς να αισθανόμαστε άσχημα;

Η αλλαγή δεν χρειάζεται να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Μπορεί να ξεκινήσει με μικρές, καθημερινές κινήσεις που μας βοηθούν να εκφράζουμε τις ανάγκες μας με μεγαλύτερη σαφήνεια.

1. Μην απαντάς αμέσως σε κάθε αίτημα.

Δεν χρειάζεται να δίνεις επιτόπου απάντηση. Μπορείς να πεις «θα το σκεφτώ και θα σου απαντήσω» ή «θέλω να δω αν μπορώ να το αναλάβω». Έτσι, αποκτάς χρόνο για να αποφασίσεις χωρίς να πιέζεσαι.

2. Μάθε να αρνείσαι χωρίς υπερβολικές εξηγήσεις.

Ένα απλό «δυστυχώς, δεν μπορώ αυτή τη φορά» είναι αρκετό. Δεν χρειάζεται να απολογείσαι διαρκώς ή να κατασκευάζεις δικαιολογίες για να γίνει αποδεκτή η απόφασή σου.

3. Ξεκίνα από μικρές αρνήσεις.

Μπορείς να αρχίσεις από καταστάσεις χαμηλής πίεσης, όπως μια πρόσκληση που δεν σε εξυπηρετεί ή μια επιπλέον υποχρέωση που δεν θέλεις να αναλάβεις. Με τον καιρό, θα εξοικειωθείς περισσότερο με την έκφραση των ορίων σου.

4. Αποδέξου ότι κάποιος μπορεί να απογοητευτεί.

Η δυσαρέσκεια ενός άλλου ανθρώπου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έκανες λάθος. Οι υγιείς σχέσεις μπορούν να αντέξουν τις διαφωνίες και τις διαφορετικές ανάγκες, χωρίς να απαιτούν τη διαρκή υποχώρηση του ενός.

5. Αναρωτήσου τι θα κόστιζε σε εσένα ένα ακόμη «ναι».

Θα στερηθείς τον ύπνο σου; Θα χάσεις τον χρόνο που χρειάζεσαι για την οικογένειά σου; Θα αναλάβεις μια υποχρέωση που θα σε εξαντλήσει; Η απάντηση μπορεί να σε βοηθήσει να αποφασίσεις πιο συνειδητά.

6. Θυμήσου ότι η καλοσύνη δεν απαιτεί αυτοθυσία.

Μπορείς να είσαι υποστηρικτικός, δοτικός και ευγενικός χωρίς να είσαι διαθέσιμος κάθε στιγμή. Η προσφορά έχει μεγαλύτερη αξία όταν γίνεται με ελεύθερη επιλογή και όχι από φόβο ή ενοχή.

Το «όχι» που προστατεύει τις σχέσεις μας

Συχνά πιστεύουμε ότι για να διατηρήσουμε μια σχέση πρέπει να υποχωρούμε, να συμφωνούμε και να αποφεύγουμε κάθε δυσαρέσκεια. Ωστόσο, όταν καταπιέζουμε συνεχώς τις ανάγκες μας, μπορεί σταδιακά να συσσωρεύουμε θυμό, απογοήτευση και κούραση.

Αυτά τα συναισθήματα είναι πιθανό να επηρεάσουν τις σχέσεις μας περισσότερο από μια ειλικρινή άρνηση.

Τα προσωπικά όρια δεν δημιουργούν απαραίτητα απόσταση. Μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να κατανοήσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον, να επικοινωνούν πιο καθαρά και να διαμορφώνουν σχέσεις στις οποίες υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός.

Και αν κάποιος αντιδράσει αρνητικά κάθε φορά που δεν κάνουμε αυτό που θέλει, αξίζει να αναρωτηθούμε αν η σχέση μας αφήνει πραγματικά χώρο και για τις δικές μας ανάγκες.

Δεν χρειάζεται να απολογείσαι επειδή φροντίζεις τον εαυτό σου

Το να μάθουμε να λέμε «όχι» δεν σημαίνει ότι θα πάψουμε να είμαστε ευγενικοί ή ότι θα γίνουμε αδιάφοροι απέναντι στους ανθρώπους μας. Σημαίνει ότι θα προσπαθήσουμε να είμαστε ειλικρινείς τόσο με τους άλλους όσο και με τον εαυτό μας.

Δεν είναι δυνατόν να είμαστε διαθέσιμοι για όλους, κάθε στιγμή. Δεν χρειάζεται να αναλαμβάνουμε κάθε ευθύνη ούτε να αποδεικνύουμε διαρκώς την αξία μας μέσα από όσα προσφέρουμε.

Μερικές φορές, το πιο δύσκολο «όχι» είναι εκείνο που πρέπει να πούμε σε έναν άνθρωπο που αγαπάμε. Άλλες φορές, είναι το «όχι» που οφείλουμε να πούμε στις προσδοκίες των άλλων, στον φόβο της απόρριψης ή στην ανάγκη μας να είμαστε πάντα αρεστοί.

Το να βάζεις όρια δεν σημαίνει ότι αγαπάς λιγότερο τους άλλους. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις πως αξίζεις κι εσύ τον ίδιο σεβασμό που προσφέρεις στους ανθρώπους γύρω σου.