Πώς περνούσαν από χωριό σε χωριό πριν ανοίξουν οι σημερινοί δρόμοι; – Τα ξεχασμένα μονοπάτια που ήταν κάποτε οι «εθνικές οδοί» της Ελλάδας

Πριν από την άσφαλτο, το αυτοκίνητο και τις γέφυρες, ένα τεράστιο δίκτυο από καλντερίμια, μουλαρόδρομους και ορεινά περάσματα ένωνε την Ελλάδα – Πολλά υπάρχουν ακόμη

Σήμερα μια απόσταση 20 χιλιομέτρων μπορεί να σημαίνει είκοσι ή τριάντα λεπτά οδήγησης.

Κάποτε μπορούσε να σημαίνει μεγάλο μέρος της ημέρας.

Για αιώνες, η Ελλάδα μετακινούνταν με τα πόδια.

Με άλογα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ιταλία: 28χρονη μητέρα δύο παιδιών πέθανε από μπουκιά με κομμάτι μπέικον

Με μουλάρια.

Με γαϊδούρια.

Και μέσα από ένα τεράστιο δίκτυο διαδρομών που σήμερα μπορεί να μοιάζουν με απλά πεζοπορικά μονοπάτια.

Κάποτε όμως ήταν οι πραγματικοί δρόμοι της χώρας.

Τα καλντερίμια δεν ήταν διακοσμητικά

Σήμερα ένα πέτρινο καλντερίμι μάς φαίνεται γραφικό.

Για τον άνθρωπο του παρελθόντος ήταν υποδομή.

Οι τεχνίτες διαμόρφωναν τις διαδρομές ώστε να μπορούν να περνούν άνθρωποι και φορτωμένα ζώα ακόμη και σε δύσκολο ορεινό έδαφος.

Πέτρες τοποθετούνταν για σταθερότητα, ενώ σε δύσκολα σημεία κατασκευάζονταν αναλημματικοί τοίχοι, σκαλοπάτια ή γεφύρια.

Τα ζώα ήταν τα «φορτηγά» της εποχής

Σιτηρά.

Λάδι.

Κρασί.

Ξύλα.

Τυριά.

Εμπορεύματα.

Όλα έπρεπε να μετακινηθούν.

Και σε περιοχές όπου δεν μπορούσε να περάσει άμαξα, το μουλάρι ήταν αναντικατάστατο.

Έτσι δημιουργήθηκαν οι γνωστοί μουλαρόδρομοι που ένωναν χωριά με αγορές, λιμάνια και καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Τα γεφύρια ήταν κρίσιμα σημεία του δικτύου

Στην Ήπειρο, στη Θεσσαλία, στην Πελοπόννησο και αλλού, τα πέτρινα γεφύρια αποτελούν σήμερα αξιοθέατα.

Κάποτε όμως είχαν απολύτως πρακτική σημασία.

Χωρίς αυτά, ένα ποτάμι μπορούσε να αποκόψει μια ολόκληρη περιοχή κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Και στην Κρήτη υπήρχαν αντίστοιχες διαδρομές

Παλιά μονοπάτια συνέδεαν χωριά μεταξύ τους, αλλά και οικισμούς με βοσκοτόπια, μοναστήρια, λιμάνια και αγροτικές περιοχές.

Μερικές από αυτές τις διαδρομές εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται από πεζοπόρους.

Μόνο που σήμερα τις διασχίζουμε για αναψυχή.

Κάποτε κάποιος τις περπατούσε επειδή δεν υπήρχε άλλος τρόπος να φτάσει στον διπλανό τόπο.

Ο χάρτης της Ελλάδας ήταν διαφορετικός

Αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο να φανταστούμε.

Οι σημερινοί δρόμοι καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις αποστάσεις.

Στο παρελθόν όμως δύο χωριά που σήμερα φαίνονται κοντινά μπορεί να χωρίζονταν από ώρες δύσκολης πορείας.

Και δύο άλλα που σήμερα μοιάζουν απομονωμένα μπορεί να βρίσκονταν πάνω σε πολυσύχναστη εμπορική διαδρομή.

Οι παλιές «εθνικές οδοί» είναι ακόμη εκεί

Πολλές χάθηκαν κάτω από σύγχρονους δρόμους.

Άλλες έκλεισαν από τη βλάστηση.

Κάποιες όμως σώζονται.

Και κάθε φορά που περπατάμε σε ένα παλιό καλντερίμι, αξίζει να θυμόμαστε κάτι:

Δεν περπατάμε απλώς σε ένα όμορφο μονοπάτι. Περπατάμε πάνω σε έναν παλιό χάρτη της Ελλάδας.