Γιατί το κρητικό ελαιόλαδο πρέπει να ενταχθεί τώρα στη Mercosur ως ΠΓΕ «Κρήτη»

Σε μια περίοδο όπου τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα συσσωρεύονται και η αγωνία των παραγωγών γίνεται ολοένα και πιο έντονη, η συζήτηση για τη συμφωνία Mercosur αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Ο εντεταλμένος σύμβουλος της Περιφέρειας Κρήτης για την ποιότητα ζωής της υπαίθρου, Πρίαμος Ιερωνυμάκης, μιλώντας στο CRETAONE 102,3 και στον Γιάννη Ραψομανίκη, περιέγραψε με σαφήνεια ότι το ζήτημα δεν είναι πια μια τεχνική διαπραγμάτευση σε ευρωπαϊκά γραφεία, αλλά μια πραγματική δοκιμασία αντοχής για την ελληνική και κυρίως την κρητική αγροτική παραγωγή, «υπάρχουν στιγμές που η πολιτική παύει να είναι τεχνική συζήτηση και γίνεται ζήτημα επιβίωσης… βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή», τόνισε.

Τα 22 προϊόντα που δεν αρκούν και το κρητικό ελαιόλαδο

Η Ελλάδα διαθέτει περίπου 180 πιστοποιημένα προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ, όμως στη συμφωνία Mercosur αναφέρονται μόλις 22. Αυτό, όπως επισημάνθηκε, δεν είναι απλώς μια αριθμητική αστοχία αλλά ένα βαθιά στρατηγικό πρόβλημα. Όταν η πλειονότητα των ελληνικών προϊόντων μένει εκτός θεσμικής προστασίας, περιορίζεται η πρόσβασή τους στις αγορές και ταυτόχρονα ανοίγει ο δρόμος για αθέμιτο ανταγωνισμό από φθηνότερα προϊόντα της Λατινικής Αμερικής. «Αυτό δεν ακουμπά απλώς τον παραγωγό, ακουμπά τη διατροφική ασφάλεια της χώρας», τόνισε χαρακτηριστικά.

Στην Κρήτη, πάνω από το 80% της δενδρώδους καλλιέργειας αφορά την ελιά. Το ελαιόλαδο δεν είναι μόνο ένα αγροτικό προϊόν, αλλά ένας κοινωνικός, οικονομικός και πολιτισμικός πυλώνας του νησιού. Παρ’ όλα αυτά, στη Mercosur δεν προστατεύεται το ΠΓΕ «Κρήτη» ως ενιαία ταυτότητα, αλλά γίνεται αποσπασματική αναφορά σε λίγα τοπικά ΠΟΠ, όπως της Σητείας ή του Κολυμπαρίου.

Ο Πρίαμος Ιερωνυμάκης ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός σε αυτό το σημείο εξηγώντας ότι έτσι ένα νησί – σύμβολο της Μεσογειακής Διατροφής μετατρέπεται σε «κουκίδες» στον ευρωπαϊκό χάρτη.

Κι όλα αυτά την ώρα που έχουν επενδυθεί εκατομμύρια ευρώ σε σύγχρονα ελαιουργεία, στην τυποποίηση και στην εξαγωγική προσπάθεια, επενδύσεις που κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς θεσμική ασπίδα.

«Το κρητικό ελαιόλαδο πρέπει να ενταχθεί στη Mercosur ως ΠΓΕ «Κρήτη» και όχι να παραμείνει κατακερματισμένο σε λίγα τοπικά ΠΟΠ ελαιόλαδο» είπε χαρακτηριστικά.

Το αόρατο διακύβευμα

Ένα ακόμη κομβικό σημείο της παρέμβασης ήταν η ασφάλεια των τροφίμων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει αυστηρούς κανόνες για φυτοφάρμακα και καλλιεργητικές πρακτικές, προστατεύοντας τόσο τον παραγωγό όσο και τον καταναλωτή.

Ωστόσο, στη Mercosur οι κανόνες αυτοί δεν εφαρμόζονται με την ίδια αυστηρότητα. Ο κ. Ιερωνυμάκης μίλησε βιωματικά, θυμίζοντας εποχές χρήσης απαγορευμένων ουσιών όπως το DDT, «εξόντωνε τα πάντα – και τελικά και τον άνθρωπο», υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες ουσίες μπορεί να μην κυκλοφορούν πλέον στην Ευρώπη, αλλά επιτρέπονται αλλού. Όπως είπε, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και υγειονομικό και δημοσιονομικό, αφού η ποιότητα της τροφής συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία.

Η συμφωνία συζητείται από το 2019, σε μια περίοδο που το ΠΓΕ Κρήτης δεν είχε ακόμη κατοχυρωθεί – κάτι που έγινε τελικά τον Σεπτέμβριο του 2025, μετά από αγώνα δεκαπέντε ετών.

Σήμερα, αν δεν δοθεί πολιτική μάχη σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπάρχει ο κίνδυνος αυτό το πολύτιμο εργαλείο να μείνει εκτός, αποδυναμώνοντας την παραγωγική ταυτότητα του νησιού. Όπως σημείωσε, η ευθύνη είναι συλλογική και αφορά ευρωβουλευτές, θεσμούς, Περιφέρεια και παραγωγούς.

Κρασί, σταφίδα και τοπικά προϊόντα που μένουν εκτεθειμένα

Στο δεύτερο μέρος της συζήτησης, ο , Πρίαμος Ιερωνυμάκης διεύρυνε το πλαίσιο, μιλώντας για τον πλούτο της κρητικής παραγωγής που δεν έχει θωρακιστεί επαρκώς. Αναφέρθηκε στο δίκτυο οινοποιών και στα κρητικά κρασιά που έχουν φτάσει στην κορυφή, αλλά και σε προϊόντα όπως η σταφίδα και τα τοπικά οινοπνευματώδη, τα οποία δεν έχουν την κατοχύρωση που τους αξίζει. Το ερώτημα που έθεσε ήταν απλό και αιχμηρό «γιατί να μην κατοχυρωθούν; γιατί να μην μπουν;», επισημαίνοντας ότι η απάντηση δεν είναι τεχνική αλλά πολιτική.

Τουρισμός χωρίς τοπική παραγωγή

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη χρόνια αδυναμία σύνδεσης του τουρισμού με την τοπική παραγωγή. Παρά το γεγονός ότι ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, δεν έχει καταφέρει να «δέσει» ουσιαστικά με τα προϊόντα της κρητικής γης.

Παραδείγματα από την καθημερινότητα, όπως καφενεία σε χωριά που χρησιμοποιούν εισαγόμενα προϊόντα ή ράφια σούπερ μάρκετ με φθηνότερη εισαγόμενη σταφίδα, αναδεικνύουν την αντίφαση. «Δεν γίνεται να διεκδικείς να πουλήσεις το δικό σου προϊόν και να καταναλώνεις το ξένο», είπε, τονίζοντας την ανάγκη αλλαγής καταναλωτικής νοοτροπίας.

Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν χωρίς κανόνες

Στο οικονομικό σκέλος, υπογράμμισε ότι χωρίς σαφείς κανόνες στη Mercosur, οι μόνοι που θα ωφεληθούν είναι οι εισαγωγείς φθηνών τυποποιημένων προϊόντων, ενώ οι παραγωγοί θα βρεθούν εκτεθειμένοι και οι καταναλωτές αντιμέτωποι με ζητήματα ασφάλειας. Οι μεγάλες ανισότητες κόστους εργασίας και νομισμάτων καθιστούν τον ανταγωνισμό άνισο, και αν το εμπορικό ισοζύγιο γείρει υπέρ των εισαγωγών, τότε – όπως ειπώθηκε ωμά – «είμαστε χαμένοι».

Τέλος ο κ. Ιερωνυμάκης, τόνισε ότι η ίδια η κοινωνία της Κρήτης καλείται να στηρίξει έμπρακτα τα δικά της προϊόντα, όχι στα λόγια αλλά στο ράφι, στο ποτήρι και στο πιάτο.

Δείτε το σχετικό απόσπασμα: