Το πρώτο χτύπημα καταγράφηκε στη Γαλλία τον Οκτώβριο. Εκατοντάδες καταστήματα μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ βρέθηκαν αντιμέτωπα με κυβερνοεπίθεση στα συστήματα ψύξης τους

Εκτεθειμένη είναι η Ελλάδα απέναντι στο ενδεχόμενο να δεχθεί κυβερνοεπιθέσεις, όπως αυτές που έχουν καταγραφεί τις σε συστήματα ψύξης της αλυσίδας τροφίμων, αλλά και σε σειρά άλλων οργανισμών, σύμφωνα με την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας.

Οι επιθέσεις αυτές που «χτύπησαν» από τη Σουηδία μέχρι την Ιρλανδία και από τη Γαλλία, μέχρι το Βέλγιο αποκαλύπτουν τα «κενά» στις ψηφιακές απειλές, που όσο θα ανθίζει η τεχνολογία, φαίνεται πως θα… ανθίζουν και αυτές.

Το κόστος αυτών των επιθέσεων φέρει απλά αποτελέσματα στην πραγματική οικονομία και την εφοδιαστική αλυσίδα. Εκατομμύρια ευρώ χάθηκαν όταν τα τρόφιμα που ψύχονταν στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ της Ευρώπης κατέληξαν στα απορρίμματα.

Το χρονικό των επιθέσεων

Το πρώτο χτύπημα καταγράφηκε στη Γαλλία τον Οκτώβριο. Εκατοντάδες καταστήματα μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ βρέθηκαν αντιμέτωπα με κυβερνοεπίθεση στα συστήματα ψύξης τους. Οι δράστες φέρονται να απέκτησαν απομακρυσμένη πρόσβαση στους ελεγκτές των ψυκτικών εγκαταστάσεων και να τροποποίησαν τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας και απόψυξης, με αποτέλεσμα ψυγεία και καταψύκτες να ανεβάσουν θερμοκρασία, προκαλώντας αλλοίωση και καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι θερμοκρασίες στους ψυκτικούς θαλάμους έφτασαν ακόμη και τους 50 βαθμούς Κελσίου.

Στις 2 Νοεμβρίου, ένα νέο κύμα επιθέσεων έπληξε επιχειρήσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Σουηδία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και η Εσθονία. Μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου επιβεβαίωσαν προβλήματα στα συστήματα ψύξης τους, ενώ σε αρκετά καταστήματα χρειάστηκε να απομακρυνθούν προϊόντα από τα ψυγεία και τους καταψύκτες, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια των τροφίμων.

Μία ημέρα αργότερα, το πρόβλημα έφτασε και στην Ελλάδα. Ιδιοκτήτης κρεοπωλείου κατήγγειλε πως άγνωστοι ανέβασαν τη θερμοκρασία στα ψυγεία του στους… 150 βαθμούς Κελσίου και επί δύο ώρες δεν μπορούσαν να κάνουν κάτι για να αποκαταστήσουν το πρόβλημα.

Ευάλωτα πάνω από 300 καταστήματα στην Ελλάδα

Με αφορμή την αναστάτωση και την ανησυχία των καταναλωτών, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ) παρείχε διευκρινίσεις για την κατάσταση στην Ελλάδα.

Τα προβλήματα, που ανέκυψαν στη χώρα μας, σύμφωνα με δηλώσεις των αρμόδιων τεχνικών συντήρησης, αποδίδονται σε κυβερνοεπίθεση, καθώς η βλάβη που εντοπίστηκε αφορά μη εξουσιοδοτημένες αλλαγές στη λειτουργία των ψυκτικών συστημάτων. Ωστόσο, η Αρχή διευκρινίζει ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επίσημα καταγεγραμμένο περιστατικό στις υπηρεσίες της.

Η ΕΑΚ υπογραμμίζει ότι είχε εντοπίσει εγκαίρως τα κενά ασφαλείας και τα εκτεθειμένα συστήματα. Ειδικότερα, στις 14 Οκτωβρίου, μόλις δύο ημέρες μετά την επίθεση σε ψυγεία μεγάλων αλυσίδων τροφίμων στη Γαλλία, είχε εκδώσει σύσταση-προειδοποίηση για ευπάθειες σε ελεγκτές εμπορικής ψύξης των εταιρειών Danfoss, Copeland/Dixell και Carel.

Μάλιστα, σύμφωνα με την Αρχή, στην Ελλάδα είχαν εντοπιστεί περισσότερα από 300 αντίστοιχα συστήματα εκτεθειμένα στο διαδίκτυο. Στο επίκεντρο της συγκεκριμένης απειλής βρίσκονται οι ελεγκτές ψύξης (refrigeration controllers), δηλαδή συσκευές που είναι συνδεδεμένες στο διαδίκτυο και επιτρέπουν τον απομακρυσμένο έλεγχο και τη ρύθμιση των ψυκτικών μηχανημάτων. Όταν οι συσκευές αυτές δεν διαθέτουν επαρκή προστασία, μπορούν να καταστούν προσβάσιμες από κακόβουλους χρήστες, οι οποίοι αποκτούν τη δυνατότητα να παρέμβουν στη λειτουργία τους.

«Το ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πότε»

Πλέον, όπως επισημαίνει η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλεια είναι ότι: «Το ερώτημα δεν είναι αν θα συμβεί, αλλά πότε» και τονίζει πως τα απαραίτητα μέτρα πρέπει να έχουν ληφθεί εκ των προτέρων, ώστε να αποτραπούν ή να περιοριστούν οι συνέπειες μιας επίθεσης.

Η ολοένα και εντονότερη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης από κακόβουλους χρήστες καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών προστασίας. Άλλωστε, όπως επισημαίνεται, το κόστος αποκατάστασης μιας ζημιάς που προκαλείται από κυβερνοεπίθεση είναι πολλαπλάσιο σε σχέση με το κόστος εφαρμογής προληπτικών μέτρων.

«Σε μια εποχή όπου ακόμη και ένα ψυγείο μπορεί να αποτελέσει πύλη εισόδου για μια κυβερνοεπίθεση, η πρόληψη δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για την ασφαλή λειτουργία κάθε σύγχρονης επιχείρησης» σημειώνει η Αρχή.

Τα μέτρα προστασίας που συστήνει η Αρχή

Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας επαναλαμβάνει την ανάγκη άμεσης θωράκισης των συστημάτων, καλώντας τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν παλαιούς ή μη ενημερωμένους ελεγκτές ψύξης να τους αποσυνδέσουν από το δημόσιο διαδίκτυο.

Σε περιπτώσεις όπου αυτό δεν είναι εφικτό, η απομακρυσμένη πρόσβαση θα πρέπει να επιτρέπεται αποκλειστικά μέσω ασφαλούς σύνδεσης VPN. Παράλληλα, συστήνεται η αλλαγή των προεπιλεγμένων ή αδύναμων κωδικών πρόσβασης, η ενεργοποίηση πολυπαραγοντικής αυθεντικοποίησης και η εγκατάσταση όλων των διαθέσιμων ενημερώσεων ασφαλείας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αντικατάσταση του παλαιού εξοπλισμού, ο οποίος δεν υποστηρίζεται πλέον από τους κατασκευαστές και δεν λαμβάνει τις απαραίτητες ενημερώσεις ασφαλείας.

Επιπλέον, οι επιχειρήσεις καλούνται να γνωρίζουν ποιοι εξωτερικοί συνεργάτες και τεχνικοί έχουν πρόσβαση στα συστήματά τους, να ελέγχουν τα δικαιώματα απομακρυσμένης πρόσβασης και να διαθέτουν κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, ικανό να αναγνωρίζει ασυνήθιστες ή ύποπτες συμπεριφορές.