«Τυφλό σημείο» για την επιστήμη η ένταση των ακραίων φαινομένων – Τι αποκαλύπτει η Μαρία Κανακίδου στο Cretaone 102.3 

Η Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης μιλά στην Αντιγόνη Ανδρεάκη με αφορμή το διεθνές συνέδριο στο Ηράκλειο – Τα όρια της τεχνολογίας, οι παγίδες της Τεχνητής Νοημοσύνης και οι νέες απειλές για το περιβάλλον

«Τα μοντέλα αυτή τη στιγμή αδυνατούν να προβλέψουν την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων στο μέλλον». Με αυτή την αποκαλυπτική και συνάμα προειδοποιητική παραδοχή, η Καθηγήτρια Υπολογιστικής Χημικής Περιβάλλοντος και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικών Χημικών Διεργασιών του Πανεπιστημίου Κρήτης, Μαρία Κανακίδου, έδωσε το στίγμα των επιστημονικών εξελίξεων μιλώντας στο CretaOne 102.3 και την Αντιγόνη Ανδρεάκη.

Αφορμή στάθηκε το διεθνές συνέδριο ατμοσφαιρικής επιστήμης που φιλοξενήθηκε στο Ηράκλειο. Μια σπουδαία διοργάνωση που πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια και κατάφερε να συγκεντρώσει στην Κρήτη περισσότερους από 180 κορυφαίους ερευνητές και ακαδημαϊκούς από κάθε γωνιά του πλανήτη. Η Κίνα βρέθηκε στην πρώτη θέση των συμμετοχών, ενώ ακολούθησαν η Γερμανία και οι ΗΠΑ, επιβεβαιώνοντας το παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Από τις ατμοσφαιρικές «διεπιφάνειες» μέχρι τα… καλλυντικά

Η επιστημονική συζήτηση στο Ηράκλειο ξεπέρασε τις παραδοσιακές αναλύσεις για τα αέρια και τα σωματίδια. Εστίασε στις «διεπιφάνειες», δηλαδή τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις της ατμόσφαιρας με τη θάλασσα, την ξηρά και τους πάγους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Μέσα στο σπίτι του Γιώργου Μαζωνάκη στη Βούλα – Οι φωτογραφίες που είχε μοιραστεί

Ταυτόχρονα, στο μικροσκόπιο των επιστημόνων μπαίνουν πλέον πηγές ρύπανσης που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανεπαρκώς χαρτογραφημένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως τα καλλυντικά και οι κολόνιες. Οι ουσίες που απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα επηρεάζουν τη δημόσια υγεία αλλά και το κλίμα, αποδεικνύοντας πόσο στενά συνδεδεμένες είναι οι καθημερινές μας συνήθειες με το περιβάλλον.

Δορυφόροι, Τεχνητή Νοημοσύνη και ο κίνδυνος για την κριτική σκέψη

Η τεχνολογία προσφέρει σήμερα πολύτιμα εργαλεία. Οι δορυφόροι δίνουν έγκαιρη προειδοποίηση για την πορεία των καιρικών συστημάτων, την ηφαιστειακή τέφρα ή τον καπνό των πυρκαγιών. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε η κ. Κανακίδου, ο δορυφόρος είναι απλώς ένα «μάτι» που χρειάζεται συνεχή επαλήθευση από επίγειες μετρήσεις και ερευνητικά αεροσκάφη.

Όσο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η εισβολή της στην επιστήμη είναι ραγδαία. Επιταχύνει τις υπολογιστικές διαδικασίες, αλλά κρύβει μια μεγάλη παγίδα. «Αν ζητάμε πάντα την απάντηση από το σύστημα, σταματάμε να σκεφτόμαστε», προειδοποίησε η Καθηγήτρια, τονίζοντας τον κίνδυνο απώλειας της κριτικής σκέψης. Η AI μπορεί να εκπαιδευτεί μόνο με φαινόμενα που έχουμε ήδη ζήσει. Η κατανόηση των φυσικών μηχανισμών παραμένει αποκλειστικά ανθρώπινη υπόθεση.

Τι φοβίζει τους επιστήμονες για το μέλλον

Το μεγάλο «αγκάθι» για την επιστημονική κοινότητα παραμένει η αδυναμία των προγνωστικών μοντέλων να υπολογίσουν την ένταση των φαινομένων. Η επιστήμη μπορεί να προβλέψει τον ερχομό μιας καταιγίδας, αλλά όχι το πόσο καταστροφική θα είναι. Η ατμόσφαιρα επιβαρύνεται συνεχώς με νέα συνθετικά υλικά και άγνωστους ρύπους, δημιουργώντας ένα αχαρτογράφητο τοπίο.

Η αντιμετώπιση αυτής της πραγματικότητας περνά υποχρεωτικά μέσα από τη διεθνή συνεργασία. Η διασυνοριακή ρύπανση, από τη μεταφορά αφρικανικής σκόνης μέχρι τις μεγάλες πυρκαγιές, αποδεικνύει ότι ο πλανήτης λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύστημα. Μόνο με συλλογικές δράσεις και παγκοσμιοποίηση της έρευνας μπορούμε να θωρακίσουμε το περιβάλλον και την ποιότητα της ζωής μας.