Ζούμε τις στιγμές ή τις φωτογραφίζουμε; Πώς χάσαμε την επαφή με το παρόν

Πόσες φορές έχουμε βρεθεί σε ένα όμορφο μέρος, σε ένα τραπέζι με φίλους ή σε μια ξεχωριστή στιγμή και το πρώτο πράγμα που σκεφτήκαμε ήταν πώς θα την αποτυπώσουμε; Μήπως, στην προσπάθειά μας να κρατήσουμε τις στιγμές για πάντα, ξεχνάμε να τις ζήσουμε;

Βρισκόμαστε σε ένα εστιατόριο με ωραία θέα. Πριν δοκιμάσουμε το φαγητό, έχουμε ήδη φωτογραφίσει το τραπέζι. Είμαστε σε ένα ταξίδι που περιμέναμε μήνες και, αντί να κοιτάξουμε γύρω μας, προσπαθούμε να βρούμε τη σωστή γωνία για μια φωτογραφία. Βγαίνουμε με φίλους και κάποια στιγμή η παρέα σταματά ό,τι κάνει για να τραβήξει μια εικόνα που θα κρατήσει τη βραδιά.

Όλα αυτά μοιάζουν απολύτως φυσιολογικά. Έχουμε συνηθίσει να καταγράφουμε τη ζωή μας σχεδόν αυτόματα.

Οι φωτογραφίες μάς βοηθούν να θυμόμαστε. Μας επιτρέπουν να μοιραζόμαστε εμπειρίες με ανθρώπους που αγαπάμε και να επιστρέφουμε σε στιγμές που έχουν σημασία για εμάς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κάτι πολύ τυχερό θα συμβεί στο ζώδιό σας μία συγκεκριμένη μέρα μέχρι την 1η Νοεμβρίου

Το ερώτημα, όμως, ξεκινά όταν η καταγραφή γίνεται σημαντικότερη από την ίδια την εμπειρία.

Όταν δεν αναρωτιόμαστε μόνο αν περνάμε καλά, αλλά και αν η στιγμή θα φανεί αρκετά όμορφη. Όταν μια εμπειρία μοιάζει να μην έχει ολοκληρωθεί αν δεν υπάρχει μια φωτογραφία της. Όταν, αντί να αναρωτηθούμε τι αισθανόμαστε, σκεφτόμαστε πώς θα το παρουσιάσουμε.

Κάπως έτσι, η ζωή αποκτά δύο παράλληλες διαστάσεις: αυτή που βιώνουμε και αυτή που θέλουμε να δείξουμε.

Όταν η εμπειρία γίνεται περιεχόμενο

Τα social media έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζουμε την καθημερινότητά μας.

Παλαιότερα, μια φωτογραφία από τις διακοπές μας ήταν κυρίως μια ανάμνηση. Σήμερα μπορεί να είναι και μια δημοσίευση που θα δουν φίλοι, γνωστοί, συνάδελφοι ή άνθρωποι που δεν έχουμε συναντήσει ποτέ από κοντά.

Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Η ανάγκη να μοιραζόμαστε όσα μας κάνουν χαρούμενους είναι ανθρώπινη.

Ωστόσο, όταν γνωρίζουμε ότι μια στιγμή πρόκειται να δημοσιευτεί, μπορεί να αρχίσουμε να τη βλέπουμε και μέσα από τα μάτια των άλλων.

Είναι αρκετά όμορφη; Δείχνει ενδιαφέρουσα η ζωή μου; Θα αρέσει η φωτογραφία; Θα πάρει την ανταπόκριση που περιμένω;

Χωρίς να το καταλαβαίνουμε, ορισμένες εμπειρίες μετατρέπονται σε μικρές παραγωγές. Επιλέγουμε το μέρος, τον φωτισμό, το ντύσιμο, τη γωνία και τελικά την εικόνα που θα δημοσιεύσουμε.

Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, μπορεί να ξεχάσουμε να αναρωτηθούμε αν περνάμε πραγματικά καλά.

Το πρόβλημα δεν είναι η φωτογραφία. Είναι όταν αρχίζουμε να αντιμετωπίζουμε τη ζωή μας σαν να είμαστε ταυτόχρονα ο πρωταγωνιστής και ο θεατής της, αξιολογώντας κάθε στιγμή από το πόσο καλά θα μπορούσε να παρουσιαστεί.

Μήπως δεν μας αρκεί πια να είμαστε ευτυχισμένοι, αν δεν το γνωρίζει κανείς;

Αυτή είναι ίσως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές της ψηφιακής καθημερινότητας.

Μπορεί να περάσουμε ένα υπέροχο απόγευμα με έναν άνθρωπο που αγαπάμε, χωρίς να τραβήξουμε ούτε μία φωτογραφία. Αν, όμως, κανείς άλλος δεν γνωρίζει τι ζήσαμε, μήπως ένα μικρό μέρος μας αισθάνεται ότι η εμπειρία δεν καταγράφηκε όπως θα έπρεπε;

Η δημόσια έκφραση της χαράς μπορεί να γίνει τόσο συνηθισμένη, ώστε να δυσκολευόμαστε να διαχωρίσουμε την προσωπική ικανοποίηση από την εξωτερική επιβεβαίωση.

Μια φωτογραφία που συγκεντρώνει πολλά likes μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε όμορφα. Μια δημοσίευση που περνά απαρατήρητη μπορεί να μας απογοητεύσει περισσότερο απ’ όσο περιμέναμε.

Όμως, η αξία μιας εμπειρίας δεν καθορίζεται από την ανταπόκριση που θα λάβει.

Μια συζήτηση που μας άλλαξε τον τρόπο σκέψης μπορεί να μη χωρά σε κανένα story. Ένα βράδυ που γελάσαμε μέχρι να πονέσει η κοιλιά μας μπορεί να μην έχει ούτε μία φωτογραφία. Μια στιγμή ηρεμίας μπορεί να είναι σημαντική ακριβώς επειδή δεν χρειάζεται να την εξηγήσουμε σε κανέναν.

Δεν χρειάζεται όλα όσα αγαπάμε να γίνουν ορατά για να είναι αληθινά.

Οι αναμνήσεις δεν χρειάζονται πάντα αποδείξεις

Υπάρχει κάτι όμορφο στις στιγμές που θυμόμαστε χωρίς να έχουμε φωτογραφίσει.

Θυμόμαστε μια φράση που είπε κάποιος και μας έκανε να γελάσουμε. Τη διαδρομή της επιστροφής από μια βραδινή έξοδο. Το φως που έμπαινε από το παράθυρο ένα ήσυχο πρωινό. Μια συζήτηση που ξεκίνησε τυχαία και κράτησε ώρες.

Αυτές οι αναμνήσεις δεν αποθηκεύονται σε έναν φάκελο στο κινητό μας. Ζουν στον τρόπο που θυμόμαστε, στις αισθήσεις μας και στο νόημα που δίνουμε σε όσα έχουμε βιώσει.

Μάλιστα, η φωτογραφία και η προσωπική ανάμνηση δεν λειτουργούν πάντα με τον ίδιο τρόπο. Μια εικόνα μπορεί να μας βοηθήσει να ανακαλέσουμε ένα γεγονός, αλλά δεν εγγυάται ότι θα θυμόμαστε κάθε λεπτομέρειά του ή το συναίσθημα που το συνόδευε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να φωτογραφίζουμε. Οι φωτογραφίες μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμα κομμάτια της προσωπικής μας ιστορίας.

Ίσως, όμως, αξίζει να αφήσουμε ορισμένες στιγμές να υπάρχουν χωρίς να προσπαθούμε να τις διατηρήσουμε τέλειες.

Μερικές φορές, το να είμαστε παρόντες είναι αρκετό.

Η πραγματική ζωή δεν έχει πάντα καλό φωτισμό

Μια φωτογραφία δείχνει ένα συγκεκριμένο δευτερόλεπτο. Δεν δείχνει απαραίτητα τι προηγήθηκε, τι ακολούθησε ή πώς αισθανόταν πραγματικά ο άνθρωπος που βρίσκεται μέσα σε αυτή.

Μια χαμογελαστή παρέα μπορεί να έχει περάσει μια υπέροχη βραδιά. Μπορεί, όμως, να έχει υπάρξει και ένταση που δεν φαίνεται στην εικόνα. Ένα εντυπωσιακό ταξίδι μπορεί να είναι γεμάτο όμορφες στιγμές, αλλά και κούραση, άγχος ή απρόοπτα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι όμορφες εικόνες είναι ψεύτικες. Απλώς δεν αποτελούν ολόκληρη την ιστορία.

Όταν εκτιθέμεθα συνεχώς σε επιλεγμένες εικόνες από τις ζωές των άλλων, υπάρχει ο κίνδυνος να συγκρίνουμε τη δική μας ακατέργαστη πραγματικότητα με τη δική τους επιμελημένη παρουσίαση.

Και τότε μια συνηθισμένη ημέρα στο σπίτι μπορεί να μας φαίνεται βαρετή, ενώ μια ήρεμη βόλτα να μοιάζει ασήμαντη μπροστά σε όσα βλέπουμε στην οθόνη μας.

Ίσως, όμως, η ζωή να μην προορίζεται να είναι εντυπωσιακή κάθε μέρα.

Υπάρχουν περίοδοι που δεν συμβαίνει τίποτα αξιοσημείωτο. Η καθημερινότητα επαναλαμβάνεται, οι μέρες μοιάζουν μεταξύ τους και τα πιο σημαντικά πράγματα συμβαίνουν αθόρυβα.

Μια σχέση δυναμώνει μέσα από μικρές πράξεις φροντίδας. Μια φιλία διατηρείται μέσα από ένα απλό τηλεφώνημα. Ένας άνθρωπος βρίσκει ισορροπία μέσα από μια καθημερινή συνήθεια.

Αυτές οι στιγμές μπορεί να μην εντυπωσιάζουν κανέναν άλλον, αλλά αποτελούν μεγάλο μέρος της ζωής μας.

Πώς μπορούμε να επιστρέψουμε στο παρόν;

Δεν χρειάζεται να διαγράψουμε τα social media ούτε να αντιμετωπίζουμε το κινητό μας ως εχθρό. Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσουμε να καταγράφουμε τις στιγμές μας, αλλά να επιλέγουμε συνειδητά πότε θέλουμε να το κάνουμε.

Μπορούμε, για παράδειγμα, να δοκιμάσουμε μερικές απλές αλλαγές.

Να ζούμε πρώτα τη στιγμή και μετά να τη φωτογραφίζουμε. Να κοιτάξουμε γύρω μας, να παρατηρήσουμε το μέρος και τους ανθρώπους μας και, αν θέλουμε, να τραβήξουμε έπειτα μια φωτογραφία.

Να αφήνουμε ορισμένες εμπειρίες ιδιωτικές. Όχι επειδή είναι μυστικές, αλλά επειδή δεν χρειάζεται να τις μοιραζόμαστε όλες για να έχουν αξία.

Να μην αξιολογούμε την εμπειρία από την ανταπόκριση. Τα likes δεν αποτελούν μέτρο της χαράς που αισθανθήκαμε ούτε της ποιότητας των σχέσεών μας.

Να δίνουμε προσοχή σε όσα συμβαίνουν γύρω μας. Σε μια συζήτηση, σε έναν ήχο, στο φως, στη γεύση του φαγητού ή στο συναίσθημα που μας δημιουργεί μια στιγμή.

Να επιτρέπουμε στην καθημερινότητα να είναι απλή. Δεν χρειάζεται κάθε έξοδος να είναι ξεχωριστή ούτε κάθε Σαββατοκύριακο να μετατρέπεται σε μια μικρή περιπέτεια.

Το σημαντικό δεν είναι να ακολουθήσουμε έναν νέο κανόνα που θα μας κάνει να αισθανόμαστε ενοχές κάθε φορά που βγάζουμε το κινητό από την τσέπη μας. Είναι να καταλάβουμε πότε το χρησιμοποιούμε για να κρατήσουμε μια ανάμνηση και πότε χάνουμε την εμπειρία προσπαθώντας να δημιουργήσουμε την ανάμνηση.