28η Οκτωβρίου 1940: Πώς έμαθε η Ελλάδα ότι μπήκε στον πόλεμο – Η στιγμή που ο ήχος των σειρήνων άλλαξε την ιστορία της Ελλάδας

Από το νυχτερινό τελεσίγραφο της Κηφισιάς και το Πολεμικό Ανακοινωθέν Νο 1, μέχρι τα έκτακτα παραρτήματα των εφημερίδων και το κύμα εθνικής ομοψυχίας στους δρόμους

Ξημερώματα Δευτέρας, 28 Οκτωβρίου 1940. Οι περισσότεροι Έλληνες βρίσκονταν ακόμα στο κρεβάτι τους, όταν η ιστορία της χώρας άλλαξε βίαια μέσα σε λίγα λεπτά. Ο τρόπος με τον οποίο η είδηση της ιταλικής εισβολής πέρασε από τα κυβερνητικά γραφεία στους δρόμους των πόλεων παραμένει μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές του 20ού αιώνα.

Η νύχτα που η διπλωματία έδωσε τη θέση της στα όπλα

Η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε στις 03:00 τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940.

Ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, έφτασε στην οικία του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά στην Κηφισιά. Το τελεσίγραφο της Ρώμης απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση του ιταλικού στρατού και την κατάληψη στρατηγικών σημείων της χώρας. Η διορία ήταν τρίωρη: έληγε στις 06:00 το πρωί.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ξέσπασε ο Γ. Λιάγκας κατά της Ζ. Κουτσελίνη: «Αν θες να χτυπήσεις εμένα, άσε τη Μαρία έξω από αυτό – Είναι χυδαίο και ύπουλο»

Η αρνητική απάντηση δόθηκε αμέσως. Ο πόλεμος δεν ήταν πλέον θέμα ημερών, αλλά θεμα λεπτών.

Οι σειρήνες, το ραδιόφωνο και το Πολεμικό Ανακοινωθέν Νο 1

Πριν καν συμπληρωθεί η διορία του τελεσσιγράφου, στις 05:30 το πρωί, οι ιταλικές δυνάμεις είχαν ήδη επιτεθεί στα ελληνικά φυλάκια της ελληνοαλβανικής μεθορίου στην Πίνδο.

Στις 06:00 ακριβώς, ο απότομος και διαπεραστικός ήχος των σειρήνων πολιτικής προστασίας έσκισε τον αέρα στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Λίγα λεπτά αργότερα, ο Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών διέκοψε το πρόγραμμά του. Ο εκφωνητής Κώστας Σταυρόπουλος μετέδωσε το πρώτο επίσημο ανακοινωθέν του Γενικού Στρατηγείου:

«Αἱ ἰταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλλουν ἀπό τῆς 05:30 πρωϊνῆς τῆς σήμερον τὰ ἡμέτερα τμήματα προκαλύψεως τῆς ἑλληνοαλβανικῆς μεθορίου. Αἱ ἡμέτεραι δυνάμεις ἀμύνονται τοῦ πατρίου ἐδάφους.»

Από στόμα σε στόμα, εφημερίδες και καμπάνες

Στο μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας, όπου οι ραδιοφωνικές συσκευές ήταν ελάχιστες, η είδηση μεταδόθηκε με αστραπιαία ταχύτητα από στόμα σε στόμα.

Στην περιφέρεια και τα χωριά, οι καμπάνες των εκκλησιών άρχισαν να χτυπούν συνερχόμενα, εδοποιώντας τους κατοίκους για τη γενική επιστράτευση.

Στους δρόμους των πόλεων, εφημεριδοπώλεις μοίραζαν τα έκτακτα παραρτήματα των εφημερίδων. «Η ΕΛΛΑΣ ΕΙΣ ΠΟΛΕΜΟΝ», «ΕΠΙΘΕΣΙΣ ΙΤΑΛΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ», «ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΙΣ» ήταν οι τίτλοι που κυριαρχούσαν στις πρώτες σελίδες.

Από το πρώτο σοκ στο ξέσπασμα του ενθουσιασμού

Το πρώτο μούδιασμα έδωσε πολύ γρήγορα τη θέση του σε ένα πρωτοφανές κύμα εθνικής συσπείρωσης.

Πολίτες κάθε ηλικίας πλημμύρισαν τους κεντρικούς δρόμους κρατώντας ελληνικές σημαίες. Οι έφεδροι παρουσιάζονταν στα αστυνομικά τμήματα και στα κέντρα κατατάξεως χωρίς καθυστέρηση. Στους σιδηροδρομικούς σταθμούς, τα τρένα που αναχωρούσαν για το μέτωπο της Ηπείρου αποχαιρετίστηκαν με επευφημίες και εμβατήρια.

Μέσα σε ελάχιστες ώρες, η είδηση της ιταλικής εισβολής είχε μετατραπεί σε μια καθολική απόφαση για αντίσταση.