Μέσα στα χιόνια και στα δύσβατα μονοπάτια της Ηπείρου, γυναίκες των ορεινών χωριών μετέφεραν πυρομαχικά, τρόφιμα και εφόδια εκεί όπου πολλές φορές δεν μπορούσαν να φτάσουν ούτε τα μεταγωγικά ζώα

Όταν μιλάμε για το Έπος του 1940, οι εικόνες που έρχονται πρώτες στο μυαλό είναι εκείνες των Ελλήνων στρατιωτών στα χιονισμένα βουνά της Πίνδου.

Πίσω, όμως, από την πρώτη γραμμή του μετώπου υπήρχε ένας ακόμη αγώνας.

Ένας αγώνας χωρίς στολές και χωρίς όπλα.

Ήταν οι γυναίκες της Πίνδου, οι οποίες βρέθηκαν να κουβαλούν στην πλάτη τους τρόφιμα, πυρομαχικά και άλλα απαραίτητα εφόδια, διασχίζοντας δύσβατα μονοπάτια μέσα στο κρύο, στη λάσπη και στο χιόνι.

Η προσφορά τους αποτέλεσε μία από τις πιο χαρακτηριστικές και συγκινητικές πτυχές του Ελληνοϊταλικού Πολέμου.

Όταν ο πόλεμος έφτασε στα χωριά της Ηπείρου

Η ιταλική επίθεση της 28ης Οκτωβρίου 1940 έφερε το μέτωπο πολύ κοντά στα χωριά της Ηπείρου και της Πίνδου.

Οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες.

Το ορεινό ανάγλυφο, οι κακοί δρόμοι, οι χαμηλές θερμοκρασίες και οι χιονοπτώσεις δημιουργούσαν τεράστια προβλήματα στον ανεφοδιασμό των ελληνικών στρατιωτικών μονάδων.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η μεταφορά εφοδίων προς τις προωθημένες θέσεις γινόταν μέσα από μονοπάτια στα οποία τα οχήματα δεν μπορούσαν να κινηθούν.

Και τότε εμφανίστηκαν οι γυναίκες των γύρω χωριών.

Πυρομαχικά και τρόφιμα στην πλάτη

Γυναίκες κάθε ηλικίας άρχισαν να μεταφέρουν στην πλάτη τους ό,τι μπορούσε να χρειαστεί το μέτωπο.

Τρόφιμα, ρουχισμό, κουβέρτες και πυρομαχικά έπρεπε να φτάσουν στους στρατιώτες που μάχονταν στις ορεινές θέσεις.

Οι διαδρομές γίνονταν μέσα σε αντίξοες καιρικές συνθήκες και σε δύσβατο έδαφος.

Σε ιστορικές μαρτυρίες περιγράφονται γυναίκες να περπατούν μέσα στα χιόνια, φορτωμένες με εφόδια, φτάνοντας σε σημεία όπου η πρόσβαση ήταν εξαιρετικά δύσκολη ακόμη και για τα μεταγωγικά μέσα του στρατού.

Η παρουσία τους δεν περιορίστηκε μόνο στη μεταφορά.

Άνοιγαν δρόμους για τον στρατό

Οι γυναίκες της περιοχής συμμετείχαν ακόμη και στη διάνοιξη και επισκευή δρόμων στα ορεινά περάσματα.

Σε φωτογραφικά αρχεία από την περίοδο του πολέμου έχουν διασωθεί εικόνες γυναικών να εργάζονται στα δύσβατα ηπειρωτικά βουνά, προκειμένου να διευκολυνθεί η κίνηση του ελληνικού στρατού.

Παράλληλα, στα χωριά έπρεπε να συνεχιστεί η καθημερινή ζωή.

Με μεγάλο μέρος του ανδρικού πληθυσμού επιστρατευμένο, οι γυναίκες ανέλαβαν πολλές από τις αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες, κρατώντας τα νοικοκυριά και τις τοπικές κοινωνίες όρθιες.

Έπλεκαν για τους στρατιώτες του μετώπου

Ο βαρύς χειμώνας αποτέλεσε έναν ακόμη εχθρό για όσους πολεμούσαν στα βουνά.

Χιλιάδες γυναίκες σε ολόκληρη την Ελλάδα συμμετείχαν στην προσπάθεια υποστήριξης του μετώπου, πλέκοντας μάλλινες κάλτσες, γάντια και άλλα είδη που στέλνονταν στους στρατιώτες.

Οι χαμηλές θερμοκρασίες και τα κρυοπαγήματα προκαλούσαν σοβαρά προβλήματα στις ελληνικές μονάδες.

Η βοήθεια από τα μετόπισθεν έγινε έτσι ζωτικό μέρος της πολεμικής προσπάθειας.

Οι «αφανείς» ηρωίδες του 1940

Οι περισσότερες από αυτές τις γυναίκες δεν έγιναν ποτέ γνωστές με το όνομά τους.

Δεν υπήρχαν παράσημα για όλες, ούτε φωτογραφίες που να καταγράφουν την προσωπική ιστορία της καθεμιάς.

Έμειναν στη συλλογική μνήμη με ένα κοινό όνομα:

«Οι γυναίκες της Πίνδου».

Πίσω από αυτόν τον χαρακτηρισμό, όμως, βρίσκονταν πραγματικοί άνθρωποι.

Μητέρες, κόρες και σύζυγοι από μικρά χωριά που είδαν ξαφνικά τον πόλεμο να φτάνει έξω από τα σπίτια τους και αποφάσισαν να βοηθήσουν με όποιον τρόπο μπορούσαν.