«Ασφυκτιούν» οι φυλακές της Κρήτης – Στο 166% η πληρότητα, σε εκκρεμότητα η λύση για τη Νέα Αλικαρνασσό

Υπερπληθυσμός, ελλείψεις προσωπικού και ζητήματα ασφάλειας συνθέτουν ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σκηνικό στα σωφρονιστικά καταστήματα του νησιού. Στον «πάγο» παραμένει η μεταφορά των φυλακών Νέας Αλικαρνασσού στις Κουρούνες, ενώ το υπουργείο εξετάζει νέες παρεμβάσεις για την αποσυμφόρηση των φυλακών

Σε οριακό σημείο βρίσκεται η λειτουργία των σωφρονιστικών καταστημάτων της Κρήτης, καθώς ο αριθμός των κρατουμένων εξακολουθεί να αυξάνεται, δημιουργώντας ασφυκτικές συνθήκες τόσο για τους ίδιους όσο και για το προσωπικό των φυλακών.

Τα τελευταία στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Στις φυλακές Νέας Αλικαρνασσού η πληρότητα διαμορφώνεται στο 159,05%, ενώ ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Νεάπολης, όπου το ποσοστό φτάνει το 166,67%.

Αντίθετα, οι Αγροτικές Φυλακές Αγυιάς Χανίων παρουσιάζουν σαφώς καλύτερη εικόνα, με την πληρότητα να βρίσκεται στο 89,33%, παραμένοντας κάτω από το προβλεπόμενο όριο χωρητικότητας.

Νέα Αλικαρνασσός: Μια φυλακή που λειτουργεί στα όριά της

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στο σωφρονιστικό κατάστημα της Νέας Αλικαρνασσού, ένα ζήτημα που είχε αναδείξει με αναλυτικό ρεπορτάζ το CretaOne.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τα 3 ζώδια που θα έχουν μια ιδιαίτερα ευνοϊκή εβδομάδα

Σύμφωνα με όσα είχε επισημάνει ο πρόεδρος της Ένωσης Σωφρονιστικών Υπαλλήλων, Νίκος Φιλιππάκης, σε συνέντευξή του στον CRETAONE 102,3, ο αριθμός των κρατουμένων είχε ξεπεράσει τους 340, την ώρα που η εγκατάσταση, η οποία χρονολογείται από το 1932, διαθέτει δυνατότητα φιλοξενίας μόλις 200 ατόμων.

Η αύξηση του πληθυσμού των κρατουμένων, σε συνδυασμό με την παλαιότητα των εγκαταστάσεων και την υποστελέχωση, δημιουργεί ένα ιδιαίτερα επιβαρυμένο περιβάλλον. Όπως είχε περιγράψει ο πρόεδρος των σωφρονιστικών υπαλλήλων, κατά τη διάρκεια της νυχτερινής βάρδιας το προσωπικό που καλείται να επιτηρεί ολόκληρη την ακτίνα είναι ελάχιστο, την ώρα που σε ορισμένα κελιά φιλοξενούνται έως και τέσσερις κρατούμενοι.

Οι εργαζόμενοι έχουν εκφράσει έντονη ανησυχία για τις δυνατότητες παρέμβασής τους σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού, υπογραμμίζοντας ότι η αναλογία προσωπικού και κρατουμένων δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για την ασφάλεια.

Στο ίδιο ρεπορτάζ είχαν αναδειχθεί οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό, τα ζητήματα εργασιακής μεταχείρισης των σωφρονιστικών υπαλλήλων, αλλά και η ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης της υπηρεσίας.

Την ίδια ώρα, η προοπτική μεταφοράς του σωφρονιστικού καταστήματος στις Κουρούνες Νεάπολης εξακολουθεί να παραμένει μετέωρη. Παρά το γεγονός ότι ο σχεδιασμός του έργου ξεκίνησε το 2001 και η ολοκλήρωσή του είχε τεθεί ως στόχος για το 2016, η κατασκευή δεν έχει προχωρήσει όπως προβλεπόταν, με αποτέλεσμα η Νέα Αλικαρνασσός να συνεχίζει να λειτουργεί υπό ιδιαίτερα πιεστικές συνθήκες.

14.318 κρατούμενοι σε όλη τη χώρα – Πληρότητα 133,54%

Η εικόνα στην Κρήτη αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης κρίσης που καταγράφεται στο σύνολο του ελληνικού σωφρονιστικού συστήματος.

Όπως προκύπτει από τα νεότερα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής, τα οποία δημοσιεύει η «Καθημερινή» στις 2 Νοεμβρίου 2026, ο συνολικός αριθμός των κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές ανέρχεται σε 14.318. Η επίσημη χωρητικότητα των καταστημάτων περιορίζεται στις 10.722 θέσεις.

Αυτό σημαίνει ότι η πληρότητα έχει αγγίξει το 133,54%, με 3.596 ανθρώπους περισσότερους από όσους προβλέπεται να φιλοξενήσουν οι διαθέσιμες εγκαταστάσεις.

Η ανοδική πορεία συνεχίζεται με γρήγορους ρυθμούς. Από τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν για πρώτη φορά ο αριθμός των κρατουμένων ξεπέρασε τις 14.000, προστέθηκαν ακόμη 263 άτομα, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις ήδη κορεσμένες υποδομές.

Στο τραπέζι νομοθετική παρέμβαση για την αποσυμφόρηση

Μπροστά στην αυξανόμενη πίεση, το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη επεξεργάζεται νέα νομοθετική πρωτοβουλία, με βασικό στόχο τη μείωση του αριθμού των κρατουμένων. Η σχετική διάταξη αναμένεται να τεθεί το επόμενο διάστημα σε δημόσια διαβούλευση.

Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται η δυνατότητα αποφυλάκισης συγκεκριμένης κατηγορίας κρατουμένων που έχουν καταδικαστεί για πλημμελήματα και έχουν εκτίσει πραγματικά το ένα πέμπτο της ποινής τους μέχρι την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου.

Για τους συγκεκριμένους κρατουμένους προβλέπεται η δυνατότητα έκτισης του υπόλοιπου της ποινής στην κατοικία τους, με τη χρήση ηλεκτρονικής επιτήρησης και ειδικού βραχιολιού.

Πρόκειται για μια ρύθμιση με αυστηρό χρονικό περιορισμό, καθώς θα αφορά αποκλειστικά όσους έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο διάστημα πραγματικής έκτισης έως την ημέρα δημοσίευσης του νόμου. Όσοι συμπληρώσουν το ένα πέμπτο της ποινής τους μεταγενέστερα δεν θα έχουν τη δυνατότητα ένταξης.

Παράλληλα, προβλέπονται εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες αδικημάτων, μεταξύ των οποίων και η ενδοοικογενειακή βία. Απαραίτητη προϋπόθεση θα είναι επίσης η απουσία πειθαρχικών παραπτωμάτων, ενώ στον υπολογισμό του απαιτούμενου χρόνου δεν θα προσμετρώνται οι ευεργετικές ημέρες που προκύπτουν από εργασία εντός των φυλακών.

Ειδική πρόβλεψη για αλλοδαπούς κρατουμένους

Στο υπό επεξεργασία σχέδιο περιλαμβάνεται και ξεχωριστή πρόβλεψη για αλλοδαπούς κρατουμένους. Ειδικότερα, εξετάζεται η δυνατότητα απόλυσής τους αφού εκτίσουν το ένα τρίτο της ποινής τους, με βασικό όρο την απομάκρυνσή τους από την ελληνική επικράτεια.

Από τη συγκεκριμένη διαδικασία θα εξαιρούνται όσοι έχουν καταδικαστεί για ιδιαίτερα σοβαρά αδικήματα, όπως ανθρωποκτονία, βιασμό ή συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Ενδεικτικό της σύνθεσης του πληθυσμού των φυλακών είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η «Καθημερινή», περίπου 500 Αιγύπτιοι κρατούμενοι βρίσκονται σήμερα στις ελληνικές φυλακές, αντιμετωπίζοντας ως βασική κατηγορία την παράνομη είσοδο στη χώρα.

Πάνω από 4.000 επιπλέον κρατούμενοι μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια

Η επιδείνωση της κατάστασης αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στη διαχρονική εξέλιξη του αριθμού των κρατουμένων.

Στις 31 Δεκεμβρίου 2023 στις ελληνικές φυλακές βρίσκονταν 10.229 άτομα. Έναν χρόνο αργότερα ο αριθμός είχε αυξηθεί σε 11.461, ενώ στο τέλος του 2025 έφτασε τους 13.561.

Στις 2 Νοεμβρίου 2026 οι κρατούμενοι ανέρχονταν πλέον σε 14.318, γεγονός που σημαίνει ότι μέσα σε διάστημα μικρότερο των τριών ετών προστέθηκαν περισσότερα από 4.000 άτομα.

Σημαντική παράμετρος στην εξέλιξη αυτή θεωρούνται και οι αλλαγές που έφερε ο νόμος 5090/2024 στο πλαίσιο αναστολής των ποινών. Η αυστηροποίηση των σχετικών διατάξεων περιόρισε τις δυνατότητες αναστολής, οδηγώντας περισσότερους καταδικασθέντες στην πραγματική έκτιση των ποινών τους.

Τις επιπτώσεις αυτών των αλλαγών έχει επισημάνει και η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων, αναδεικνύοντας τις πρόσθετες πιέσεις που δημιουργούνται στο σωφρονιστικό σύστημα.

Για την Κρήτη, πάντως, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στα ποσοστά πληρότητας. Η περίπτωση της Νέας Αλικαρνασσού καταδεικνύει ότι πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται παλαιές εγκαταστάσεις, ελλείψεις προσωπικού και ζητήματα καθημερινής ασφάλειας, ενώ η καθυστέρηση στην κατασκευή του νέου σωφρονιστικού καταστήματος εξακολουθεί να αφήνει αναπάντητο το αίτημα για μια ουσιαστική λύση.