Αθανάσιος Μποζίνης στο CRETAONE 102,3: «Κανείς δεν είναι ασφαλής από τις κυβερνοεπιθέσεις»

Από τα ψεύτικα μηνύματα για βόμβες σε ευρωπαϊκές πτήσεις μέχρι τις επιθέσεις σε ψυγεία σούπερ μάρκετ, οι ψηφιακές απειλές αποκτούν ολοένα και πιο σύνθετη μορφή

«Κανένας δεν είναι απόλυτα ψηφιακά ασφαλής», προειδοποιεί ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Αθανάσιος Μποζίνης, μιλώντας στο CRETAONE 102,3.

Νέα δεδομένα στην έννοια της ασφάλειας δημιουργεί η εξάπλωση των κυβερνοαπειλών, καθώς οι επιθέσεις μέσω διαδικτύου δεν περιορίζονται πλέον στην υποκλοπή προσωπικών δεδομένων ή στην παραβίαση τραπεζικών και κρατικών συστημάτων. Μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, να προκαλέσουν ζημιές σε επιχειρήσεις και να θέσουν σε κίνδυνο τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών.

Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης που είχε στο CRETAONE 102,3 ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Αθανάσιος Μποζίνης, ο οποίος εξήγησε ότι χρειάζεται να διαχωρίζουμε τις απλές ψηφιακές απειλές από τις κυβερνοφυσικές επιθέσεις, δηλαδή εκείνες που έχουν πραγματικές συνέπειες στον φυσικό κόσμο.

Αφορμή αποτέλεσαν τόσο οι πρόσφατες απειλές για τοποθέτηση βομβών σε ευρωπαϊκές πτήσεις όσο και περιστατικά επιθέσεων σε συστήματα ψύξης επιχειρήσεων, που αναδεικνύουν πόσο ευάλωτες μπορεί να είναι ακόμη και υποδομές της καθημερινής ζωής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τηλεφώνημα για βόμβα σε κέντρο διαχείρισης κόκκινων δανείων στο Μαρούσι, εκκενώθηκε ο χώρος

Από τα ηλεκτρονικά μηνύματα στις επιθέσεις με πραγματικές συνέπειες

Ο κ. Μποζίνης διευκρίνισε ότι οι απειλές μέσω ηλεκτρονικών μηνυμάτων, όπως εκείνες που αφορούσαν υποτιθέμενους εκρηκτικούς μηχανισμούς σε αεροσκάφη, δεν ταυτίζονται με τις κυβερνοφυσικές επιθέσεις.

Όπως εξήγησε, μια απειλή που αποστέλλεται με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο μπορεί να προκαλέσει αναστάτωση και κινητοποίηση των αρχών, χωρίς όμως να αποτελεί από μόνη της επίθεση σε ψηφιακό σύστημα που ελέγχει μια φυσική υποδομή.

«Να διαχωρίσουμε τις κυβερνοφυσικές από τις κυβερνοεπιθέσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η ουσιαστική ανησυχία αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες η ψηφιακή παρέμβαση μεταφέρεται στην πραγματική ζωή.

Για να εξηγήσει τη διαφορά, έφερε ως παράδειγμα την παρέμβαση σε συστήματα ψύξης σούπερ μάρκετ. Μια τέτοια επίθεση μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή της θερμοκρασίας των ψυγείων και τελικά στην καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων.

Όπως ανέφερε, τον Οκτώβριο σημειώθηκε στη Γαλλία επίθεση μεγάλης κλίμακας σε περίπου 200 σούπερ μάρκετ, με αποτέλεσμα να καταστραφούν τρόφιμα. Μια τέτοια εξέλιξη, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ζωής αποτελεί ήδη σημαντική πίεση για τα νοικοκυριά, μπορεί να έχει ευρύτερες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες.

Στο στόχαστρο νοσοκομεία, ενεργειακά κέντρα και αποθήκες τροφίμων

Οι πιθανές επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις επιχειρήσεις λιανικής. Όπως τόνισε ο καθηγητής, πολλές κρίσιμες υποδομές είναι πλέον συνδεδεμένες με το διαδίκτυο και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο ψηφιακών επιθέσεων.

Στη σχετική λίστα περιλαμβάνονται μεγάλες αποθήκες τροφίμων, φαρμακαποθήκες, ενεργειακά κέντρα, νοσοκομεία, σχολεία, στρατόπεδα, αλλά και συστήματα μεταφορών.

Η διασύνδεση των υποδομών με ψηφιακά συστήματα δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά παράλληλα ανοίγει και νέες «κερκόπορτες» για κακόβουλες παρεμβάσεις.

«Κανένας δεν είναι ασφαλής», σημείωσε ο κ. Μποζίνης, εξηγώντας ότι ακόμη και συσκευές που χρησιμοποιούμε καθημερινά μπορούν να αποτελέσουν μέρος ενός ευρύτερου δικτύου ψηφιακών κινδύνων.

Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στα σύγχρονα αυτοκίνητα, τα οποία διαθέτουν όλο και περισσότερες έξυπνες λειτουργίες, αλλά και στα συστήματα που υποστηρίζουν τη λειτουργία μεγάλων οργανισμών και επιχειρήσεων.

Η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει τις δυνατότητες των χάκερ

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο καθηγητής στις δυνατότητες που αποκτούν οι κυβερνοεγκληματίες μέσω της τεχνητής νοημοσύνης.

Όπως εξήγησε, η τεχνογνωσία των δραστών εξελίσσεται, ενώ η δυνατότητα πραγματοποίησης επιθέσεων από διαφορετικά σημεία του πλανήτη καθιστά ακόμη δυσκολότερο τον εντοπισμό τους.

Οι δράστες μπορούν να βρίσκονται σε μία χώρα και να επιτίθενται σε συστήματα μιας άλλης, χωρίς να χρειάζεται να έχουν φυσική παρουσία στον τόπο όπου εκδηλώνεται η επίθεση.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Μποζίνης αναφέρθηκε και στους κινδύνους για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ένα από τα σοβαρά σενάρια που περιέγραψε αφορά την πιθανότητα επίθεσης σε τραπεζικά συστήματα, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει διακοπή συναλλαγών για αρκετές ημέρες, με επιπτώσεις που θα ξεπερνούσαν τα σύνορα μιας χώρας.

Επεσήμανε, πάντως, ότι τόσο ο δημόσιος τομέας όσο και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις αναπτύσσουν μηχανισμούς προστασίας και ανανεώνουν τα συστήματά τους. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, η απόλυτη ψηφιακή ασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Η ηλεκτρονική απάτη που έμοιαζε να προέρχεται από την Interpol

Τον κίνδυνο των παραπλανητικών ηλεκτρονικών μηνυμάτων ανέδειξε μέσα από προσωπική του εμπειρία ο Αθανάσιος Μποζίνης.

Όπως αποκάλυψε, είχε λάβει ηλεκτρονικό μήνυμα που εμφανιζόταν να προέρχεται από την Interpol και περιείχε σοβαρές κατηγορίες σε βάρος του, επιχειρώντας να δημιουργήσει την εντύπωση ότι έπρεπε να ανταποκριθεί άμεσα.

Το μήνυμα έμοιαζε ιδιαίτερα πειστικό, καθώς περιλάμβανε επίσημη διατύπωση και υπογραφή. Ωστόσο, η προσεκτική ανάγνωσή του αποκάλυψε ασυνήθιστα σημεία στη γλώσσα και στη διατύπωση, με αποτέλεσμα να αντιληφθεί ότι επρόκειτο για πλαστό μήνυμα.

Ο καθηγητής συνέδεσε τέτοιου είδους πρακτικές με τις τηλεφωνικές απάτες, επισημαίνοντας ότι η βασική διαφορά είναι πως πλέον οι δράστες αξιοποιούν υψηλή τεχνολογία για να προσεγγίσουν τα θύματά τους.

Το περιστατικό, όπως εξήγησε, δείχνει πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να παρασυρθεί από ένα μήνυμα που εμφανίζεται να προέρχεται από επίσημη υπηρεσία, εάν δεν ελέγξει προσεκτικά το περιεχόμενό του.

Οι κυβερνοαπειλές μέσα σε ένα περιβάλλον διεθνών συγκρούσεων

Στη συζήτηση με το CRETAONE 102,3, ο κ. Μποζίνης συνέδεσε την ανάπτυξη των ψηφιακών απειλών με το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια οι διεθνείς συγκρούσεις έχουν αποκτήσει πολλαπλές διαστάσεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η ενεργειακή ασφάλεια και οι εμπορικές αντιπαραθέσεις διαμορφώνουν ένα σύνθετο διεθνές σκηνικό.

Στο πλαίσιο αυτό, οι ψηφιακές απειλές αποτελούν ένα ακόμη πεδίο στο οποίο μπορούν να εκδηλωθούν ανταγωνισμοί και επιθέσεις. Ο καθηγητής υπογράμμισε, ωστόσο, ότι δεν πρέπει κάθε περιστατικό να χαρακτηρίζεται αυτομάτως ως κυβερνοπόλεμος, καθώς απαιτείται διάκριση ανάμεσα στο κοινό κυβερνοέγκλημα, τις απειλές και τις οργανωμένες επιθέσεις με ευρύτερους στόχους.

Η Ελλάδα και το ζήτημα της ψηφιακής ετοιμότητας

Αναφερόμενος στην ετοιμότητα της Ελλάδας, ο κ. Μποζίνης διαχώρισε τον δημόσιο τομέα από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, σημειώνοντας ότι υπάρχουν μηχανισμοί προστασίας και διαδικασίες ανανέωσης των συστημάτων.

Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι καμία χώρα και κανένας οργανισμός δεν μπορεί να θεωρεί πως είναι πλήρως προστατευμένος από τις σύγχρονες απειλές.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με την ανάλυσή του, η προστασία των κρίσιμων υποδομών, καθώς μια επίθεση σε ένα ενεργειακό κέντρο, σε ένα νοσοκομείο ή σε ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα μπορεί να επηρεάσει πολύ περισσότερους ανθρώπους από εκείνους που αποτελούν άμεσο στόχο.

Η ψηφιακή ασφάλεια, επομένως, δεν αφορά μόνο την προστασία υπολογιστών και προσωπικών δεδομένων, αλλά συνδέεται πλέον άμεσα με την οικονομική και κοινωνική σταθερότητα.

Η επόμενη ημέρα στις ΗΠΑ και οι διεθνείς ισορροπίες

Στο δεύτερο μέρος της συζήτησης, ο Αθανάσιος Μποζίνης αναφέρθηκε και στις πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, σχολιάζοντας τις ενδιάμεσες εκλογές και τις επιπτώσεις τους στην προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως εκτίμησε, οι εκλογικές εξελίξεις μπορούν να επηρεάσουν τον εσωτερικό πολιτικό συσχετισμό στις ΗΠΑ και να περιορίσουν τη νομοθετική ευχέρεια του προέδρου, εφόσον η Βουλή και η Γερουσία περάσουν υπό διαφορετικό πολιτικό έλεγχο.

Ωστόσο, σημείωσε ότι ο πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές αρμοδιότητες σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, εμπορίου και άμυνας.

Ο καθηγητής παρουσίασε επίσης ένα πιθανό σενάριο για την αμερικανική στρατηγική τα επόμενα χρόνια, το οποίο περιλαμβάνει ενδεχόμενες συμφωνίες με τη Ρωσία, εξελίξεις στο ουκρανικό ζήτημα, τη Μέση Ανατολή και τα Στενά του Ορμούζ, καθώς και εμπορικές συνεννοήσεις με την Κίνα.

Όπως διευκρίνισε, πρόκειται για ένα υποθετικό σενάριο και όχι για βεβαιότητα, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάζονται από πολλές και απρόβλεπτες μεταβλητές.

«Οι απειλές είναι παντού γύρω μας»

Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Αθανάσιος Μποζίνης επανέφερε την προσοχή στην καθημερινότητα, επισημαίνοντας ότι οι κίνδυνοι της σύγχρονης κοινωνίας δεν περιορίζονται στο διαδίκτυο.

Η τεχνολογία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας, από τις τραπεζικές συναλλαγές και την επικοινωνία μέχρι τη λειτουργία των μεταφορών και των επιχειρήσεων. Η εξάρτηση αυτή καθιστά αναγκαία την προσεκτική χρήση των ψηφιακών μέσων, αλλά και τη διαρκή ενίσχυση των μηχανισμών προστασίας.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του στο CRETAONE 102,3 είναι ότι οι κυβερνοαπειλές δεν αποτελούν ένα μακρινό ή αποκλειστικά τεχνολογικό πρόβλημα. Μπορούν να επηρεάσουν την οικονομία, τις δημόσιες υπηρεσίες, τις επιχειρήσεις και την καθημερινότητα όλων μας.

Σε μια κοινωνία που γίνεται ολοένα και πιο ψηφιακή, η επαγρύπνηση και η προστασία των υποδομών αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις ασφάλειας.