Έρευνα Nature Reviews Cardiology: Το κρυφό κόστος της νικοτίνης για την καρδιά

Η αποχή παραμένει η μόνη ασφαλής επιλογή, καθώς τα εναλλακτικά προϊόντα δεν εξαλείφουν τη βλάβη

Παρά το γεγονός ότι η μετάβαση από το συμβατικό τσιγάρο σε εναλλακτικές λύσεις όπως το ηλεκτρονικό τσιγάρο, ο θερμαινόμενος καπνός ή τα σακουλάκια νικοτίνης μπορεί να περιορίσει ορισμένους κινδύνους, δεν διασφαλίζει την καρδιαγγειακή υγεία, σύμφωνα με νέα, εμπεριστατωμένη επιστημονική ανασκόπηση στο Nature Reviews Cardiology.

Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η ίδια η νικοτίνη μπορεί να βλάψει τα αιμοφόρα αγγεία και να συμβάλει σε διεργασίες που συνδέονται με την αθηροσκλήρωση, την υπέρταση, τις καρδιακές προσβολές, τα εγκεφαλικά επεισόδια και την καρδιακή ανεπάρκεια.

Ωστόσο, δεν φαίνεται να ενέχουν τον ίδιο καρδιαγγειακό κίνδυνο όλα τα προϊόντα νικοτίνης. Τα συμβατικά τσιγάρα και οι ναργιλέδες παραμένουν τα πιο επιβλαβή, καθώς η καύση του καπνού απελευθερώνει ένα ευρύ φάσμα τοξικών χημικών ουσιών. Τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα προϊόντα νικοτίνης για στοματική χρήση, όπως ο καπνός για μάσημα και τα σακουλάκια νικοτίνης, κατατάσσονται γενικά χαμηλότερα σ’ αυτό που οι συγγραφείς περιγράφουν ως «καρδιαγγειακό φάσμα βλάβης».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Σεπτέμβριος 2026: Τα 4 ζώδια που θα δουν την τύχη τους να εκτοξεύεται

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η εξάλειψη της καύσης του καπνού μπορεί να μειώσει τη βλάβη, αλλά δεν εξαλείφει τις καρδιαγγειακές επιπτώσεις της νικοτίνης. «Η απουσία της καύσης μειώνει σαφώς τη βλάβη – αλλά δεν την εξαλείφει», δήλωσε ο κύριος συγγραφέας Thomas Münzel, καθηγητής στο Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο του Μάιντς στη Γερμανία.

Νικοτίνη: Πώς επηρεάζει τα αιμοφόρα αγγεία

Η μελέτη εξέτασε τους βιολογικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η νικοτίνη επηρεάζει το καρδιαγγειακό σύστημα, εστιάζοντας ιδιαίτερα στο ενδοθήλιο – το λεπτό στρώμα κυττάρων που επενδύει το εσωτερικό των αιμοφόρων αγγείων. Τα υγιή ενδοθηλιακά κύτταρα βοηθούν τα αιμοφόρα αγγεία να διαστέλλονται και να συστέλλονται κανονικά, ρυθμίζουν τη ροή του αίματος και προστατεύουν από τη φλεγμονή και τον σχηματισμό θρόμβων. Η νικοτίνη φαίνεται να παρεμβαίνει σε αρκετές απ’ αυτές τις λειτουργίες.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η νικοτίνη μειώνει τα επίπεδα της προστακυκλίνης, μιας ουσίας που, κανονικά, βοηθά τα αιμοφόρα αγγεία να χαλαρώνουν. Ταυτόχρονα, αυξάνει την ενδοθηλίνη-1, ένα ισχυρό μόριο που προκαλεί τη συστολή των αιμοφόρων αγγείων. Μπορεί, επίσης, να δράσει άμεσα στα κύτταρα του λείου μυός των αγγείων, τα οποία ελέγχουν τη διάμετρο των αιμοφόρων αγγείων. Διαταράσσοντας τα κανάλια καλίου και τη ρύθμιση του ασβεστίου, μπορεί να προκαλέσει τη σύσπαση των αγγείων ακόμη και όταν το ίδιο το ενδοθηλιακό στρώμα δεν έχει υποστεί ακόμη σημαντική βλάβη. Το αποτέλεσμα είναι ένα καρδιαγγειακό σύστημα στο οποίο τα αιμοφόρα αγγεία μπορεί να συστέλλονται πιο εύκολα και να χαλαρώνουν λιγότερο αποτελεσματικά.

Οξειδωτικό στρες, φλεγμονή και αρτηριοσκλήρυνση

Οι συγγραφείς επισημαίνουν, επιπροσθέτως, διάφορες άλλες βιολογικές επιδράσεις που συνδέονται επανειλημμένα με την έκθεση στη νικοτίνη, όπως το οξειδωτικό στρες, η φλεγμονή και η αρτηριοσκλήρυνση. Συνολικά, αυτές οι αλλαγές μπορούν να δημιουργήσουν συνθήκες που ευνοούν την ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, την πήξη του αίματος και τη σταδιακή ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης.

Η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορεί να εμφανιστεί σε πρώιμο στάδιο της καρδιαγγειακής νόσου, πολύ πριν γίνουν εμφανή τα συμπτώματα. «Είναι προφανές ότι η νικοτίνη αποτελεί ενεργό παράγοντα ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας, του πρώιμου σταδίου στην πορεία προς την αθηροσκλήρωση, την υπέρταση και την καρδιακή ανεπάρκεια. Μόνο η αποχή είναι ακίνδυνη», δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης, Filippo Crea.

Είναι τελικά το ηλεκτρονικό τσιγάρο και τα σακουλάκια νικοτίνης ασφαλέστερα από τα τσιγάρα;

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως ένδειξη ότι κάθε προϊόν νικοτίνης είναι εξίσου επικίνδυνο. Το κλασσικό τσιγάρο παραμένει το πιο επικίνδυνο προϊόν, καθώς οι χρήστες εκτίθενται όχι μόνο στη νικοτίνη, αλλά και στις βλαβερές ουσίες που παράγονται κατά την καύση του καπνού, σύμφωνα με το ygeiamou.gr.

Τα προϊόντα που αποφεύγουν την καύση μπορούν, επομένως, να μειώσουν την έκθεση σε ορισμένες τοξίνες. Ωστόσο, επειδή συνεχίζουν να παρέχουν νικοτίνη, εξακολουθούν να ασκούν βλαβερές επιδράσεις στα αιμοφόρα αγγεία και το καρδιαγγειακό σύστημα.

Αυτή η διάκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, οι συσκευές θέρμανσης καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς και συχνά θεωρούνται ως σημαντικά ασφαλέστερες εναλλακτικές λύσεις έναντι του καπνίσματος.

Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν το βασικό μήνυμα της μελέτης: «Λιγότερο επιβλαβές» δεν σημαίνει «ακίνδυνο».

Το αίτημα για μια νέα προσέγγιση στη ρύθμιση της νικοτίνης

Τα ευρήματα έρχονται σε μια περίοδο που, στην Ευρώπη, εξετάζονται αλλαγές στους κανόνες για τον έλεγχο του καπνού, εν μέσω της μείωσης των ποσοστών καπνίσματος συμβατικών τσιγάρων και της ραγδαίας ανάπτυξης εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης.

Ο δρ. Münzel υποστηρίζει ότι η ρύθμιση θα πρέπει να επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην ίδια τη νικοτίνη, αντί να αντιμετωπίζει τα τσιγάρα, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τον θερμαινόμενο καπνό και τα σακουλάκια νικοτίνης ως εντελώς ξεχωριστές κατηγορίες. «Η καρδιαγγειακή τοξικότητα της νικοτίνης σε μοριακό επίπεδο, σε συνδυασμό με το καλά τεκμηριωμένο, υψηλό δυναμικό δημιουργίας εξάρτησης, δικαιολογούν τη δημιουργία ενός συνεκτικού ρυθμιστικού πλαισίου με βάση τη νικοτίνη, αντί του σημερινού συνονθυλεύματος κανόνων, που αφορά σε συγκεκριμένα προϊόντα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Το συμπέρασμα της μελέτης είναι σαφές: Η απομάκρυνση τα προϊόντα καύσης του καπνού μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο, αλλά η πλήρης εξάλειψη της έκθεσης στη νικοτίνη προσφέρει τη μέγιστη προστασία.