Η επιτυχία του χθες δεν εγγυάται την επιτυχία του αύριο

Γράφει ο Γιώργος Σφακιανάκης, Πρόεδρος Παγκρήτιου Συλλόγου Διευθυντών Ξενοδοχείων και Σύμβουλος Ξενοδοχειακής Διοίκησης & Στρατηγικής Πωλήσεων

Το κοινό σχέδιο που χρειάζεται η Κρήτη σήμερα.

Υπάρχουν στιγμές στην πορεία ενός τόπου όπου η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι να πετύχει, αλλά να διατηρήσει την επιτυχία του. Πιστεύω ότι η Κρήτη βρίσκεται σήμερα ακριβώς σε αυτή τη στιγμή.

Οι προορισμοί δεν χάνουν την πρωτιά τους όταν οι άλλοι γίνονται καλύτεροι. Τη χάνουν όταν οι ίδιοι πιστέψουν ότι είναι ήδη αρκετά καλοί.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

«Τσουχτερό» πρόστιμο για ψήσιμο γουρουνοπούλας σε πανηγύρι

Τα τελευταία χρόνια το νησί μας κατέκτησε μια ξεχωριστή θέση στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη. Εκατομμύρια επισκέπτες από κάθε γωνιά του κόσμου επιλέγουν την Κρήτη για τις διακοπές τους, οι επιχειρήσεις επενδύουν, οι υπηρεσίες αναβαθμίζονται και ο τουρισμός αποτελεί τον σημαντικότερο πυλώνα της οικονομίας μας.

Οφείλουμε, όμως, να αναγνωρίσουμε μια πραγματικότητα. Η Κρήτη δεν έφτασε στη σημερινή της θέση από την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδιασμού.

Η στρατηγική γεωγραφική της θέση, τα μοναδικά συγκριτικά της πλεονεκτήματα, η ανάπτυξη του δικτύου απευθείας αεροπορικών συνδέσεων, οι ευνοϊκές συνθήκες που διαμόρφωσε η εξέλιξη του διεθνούς τουρισμού στη μεσόγειο, οι σημαντικές επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν και, κυρίως, η σκληρή δουλειά και ο επαγγελματισμός των ανθρώπων του τουρισμού (επιχειρηματίες, στελέχη, εργαζόμενοι) συνέβαλαν καθοριστικά στην επιτυχία της.

Όμως, τα στοιχεία που μας έφεραν μέχρι εδώ δεν αρκούν από μόνα τους για να μας οδηγήσουν στο μέλλον. Αυτό που χρειάζεται πλέον είναι ένας κοινός, μακροπρόθεσμος στρατηγικός σχεδιασμός, με όραμα, συνεργασία, συνέχεια και προσήλωση στην υλοποίησή του.

Η Κρήτη δεν έχει ανάγκη από ακόμη ένα σχέδιο που θα μείνει στα χαρτιά. Έχει ανάγκη από έναν κοινό στρατηγικό σχεδιασμό με συνέχεια, συνέπεια και δέσμευση στην εφαρμογή του. Πάνω απ’όλα, χρειάζεται τη βούληση όλων να συμφωνήσουμε ότι το συμφέρον του προορισμού είναι το κοινό μας συμφέρον.

Ο παγκόσμιος τουρισμός αλλάζει με ρυθμούς που δεν περιμένουν κανέναν. Το ερώτημα είναι αν αλλάζουμε κι εμείς ή αν συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι η Κρήτη θα είναι επιτυχημένη πάντα επειδή είναι η Κρήτη.

Η μεγαλύτερη απειλή για την Κρήτη δεν είναι ο ανταγωνισμός. Είναι ο εφησυχασμός.

Ο σημερινός ταξιδιώτης δεν αναζητά μόνο τον ήλιο και τη θάλασσα. Αναζητά αυθεντικές εμπειρίες, προσωποποιημένες υπηρεσίες, επαφή με τον τόπο, τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του. Είναι περισσότερο ενημερωμένος από ποτέ, συγκρίνει εύκολα προορισμούς, υπηρεσίες και τιμές, ενώ οι αποφάσεις του επηρεάζονται πλέον από τη συνολική εμπειρία που θα ζήσει και όχι μόνο από το κατάλυμα που θα επιλέξει.

Αυτό σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός δεν διεξάγεται πλέον μόνο μεταξύ ξενοδοχείων ή ακόμη και μεταξύ χωρών. Ο πραγματικός ανταγωνισμός γίνεται πλέον ανάμεσα σε οργανωμένους, ποιοτικούς και καλά σχεδιασμένους προορισμούς.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση για την Κρήτη.

Η επιτυχία μας μέχρι σήμερα βασίστηκε στα μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της Κρήτης, στην ποιότητα των ανθρώπων της και στις σημαντικές επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν. Η επόμενη δεκαετία, όμως, απαιτεί κάτι περισσότερο: κοινό όραμα, συνεργασία και έναν μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό που θα εξασφαλίζει μια ποιοτική, βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη του τουρισμού.

Ο σχεδιασμός αυτός, όμως, δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στις σημερινές ανάγκες. Οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις νέες διεθνείς τάσεις που διαμορφώνουν τον τουρισμό, όπως η αναζήτηση αυθεντικών εμπειριών, η εξατομικευμένη φιλοξενία, η βιωσιμότητα, η ευεξία, η ψηφιακή μετάβαση και οι νέες ειδικές μορφές τουρισμού.

Η έγκαιρη προσαρμογή στις αλλαγές αυτές δεν αποτελεί επιλογή· αποτελεί προϋπόθεση για να παραμείνει η Κρήτη πρωταγωνίστρια και τις επόμενες δεκαετίες.

Σήμερα υπάρχουν αξιόλογες πρωτοβουλίες και ουσιαστική συνεργασία μεταξύ πολλών φορέων, ενώ και η Πολιτεία συμβάλλει με χρηματοδοτικά εργαλεία, θεσμικές παρεμβάσεις, έργα υποδομών και δράσεις προβολής που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουρισμού. Παράλληλα, η Περιφέρεια Κρήτης, οι Δήμοι, οι επαγγελματικοί φορείς και οι επιχειρήσεις αναπτύσσουν σημαντικές συνέργειες, δημιουργώντας ένα πιο ώριμο πλαίσιο συνεργασίας από ό,τι στο παρελθόν. Ωστόσο, ο καθένας εξακολουθεί, σε μεγάλο βαθμό, να κινείται μέσα στα όρια του δικού του αντικειμένου. Η Κρήτη χρειάζεται το επόμενο βήμα: έναν ενιαίο στρατηγικό σχεδιασμό, με σαφείς στόχους, συνέχεια και συνέπεια, που θα εκφράζει όλους όσοι συμμετέχουν στη διαμόρφωση του τουριστικού της προϊόντος και της ταυτότητας της.

Ο επισκέπτης δεν αξιολογεί μόνο το ξενοδοχείο όπου διαμένει· αξιολογεί ολόκληρο τον προορισμό. Γι’ αυτό, παρότι τα ξενοδοχεία έχουν κεντρικό ρόλο στη φιλοξενία, η συνολική εμπειρία διαμορφώνεται από όλους: την Πολιτεία, την Περιφέρεια, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα τουριστικά γραφεία, την εστίαση, τους παραγωγούς, τις μεταφορές, το εμπόριο, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και κάθε φορέα ή επιχείρηση που έρχεται σε επαφή με τον επισκέπτη.

Αν ένας κρίκος αυτής της αλυσίδας υστερεί, επηρεάζεται η εικόνα ολόκληρου του προορισμού.

Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι απλώς να αυξήσουμε τον αριθμό των επισκεπτών. Είναι να διαμορφώσουμε ένα μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης που θα δημιουργεί αξία για όλους: για την οικονομία, για τις τοπικές κοινωνίες, για το φυσικό περιβάλλον, για τις επιχειρήσεις και, τελικά, για τον ίδιο τον επισκέπτη. Μόνο μέσα από αυτή την ισορροπία μπορεί να διασφαλιστεί μια πραγματικά βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη του τουρισμού στην Κρήτη.

Η μεγαλύτερη πρόκληση της επόμενης ημέρας είναι οι υποδομές.

Δεν μπορούμε να διεκδικούμε θέση ανάμεσα στους κορυφαίους προορισμούς του κόσμου όταν σε βασικούς τομείς οι υποδομές μας εξακολουθούν να υστερούν. Ο επισκέπτης δεν συγκρίνει την Κρήτη με το πώς ήταν πριν από είκοσι χρόνια. Τη συγκρίνει με τον καλύτερο προορισμό που έχει επισκεφθεί

Ο Β.Ο.Α.Κ. και το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι δημιουργούν μια μοναδική αναπτυξιακή ευκαιρία για την Κρήτη. Δεν αποτελούν απλώς έργα υποδομής, αλλά στρατηγικά εργαλεία που μπορούν να αυξήσουν σταδιακά τις αφίξεις, να ανοίξουν την πρόσβαση σε νέες και δυναμικά αναπτυσσόμενες τουριστικές αγορές, να ενισχύσουν τη διεθνή συνδεσιμότητα του νησιού και να συμβάλουν καθοριστικά στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Η επιτυχία τους, όμως, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα συνοδευτεί από ένα ολοκληρωμένο και άρτιο δίκτυο υποδομών ισόρροπα κατανεμημένο σε ολόκληρη την Κρήτη, από τα ανατολικά έως τα δυτικά και από τα βόρεια έως τα νότια που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες ενός σύγχρονου διεθνούς προορισμού. Οδικοί άξονες, μαρίνες, συνεδριακές εγκαταστάσεις, χώροι στάθμευσης, λειτουργικοί δημόσιοι χώροι, αποτελεσματική διαχείριση απορριμμάτων, επάρκεια υδάτινων πόρων και υψηλό επίπεδο καθαριότητας δεν αποτελούν πολυτέλεια. Παράλληλα, απαιτούνται σύγχρονες αθλητικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές υποδομές, καθώς και οργανωμένες εγκαταστάσεις που θα υποστηρίζουν δραστηριότητες αναψυχής, ευεξίας, φύσης και υπαίθριων εμπειριών. Οι υποδομές αυτές ενισχύουν την ελκυστικότητα του προορισμού, δημιουργούν νέους λόγους επίσκεψης καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και συμβάλλουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού. Όλα τα παραπάνω αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Κρήτης.

Ο επισκέπτης δεν αξιολογεί μόνο το ξενοδοχείο όπου διαμένει. Αξιολογεί συνολικά τον προορισμό και την εμπειρία που αυτός του προσφέρει. Η εμπειρία αυτή διαμορφώνεται από την ποιότητα των υποδομών, την αισθητική του τοπίου, την καθαριότητα, την προσβασιμότητα, τη λειτουργικότητα των δημόσιων χώρων, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται και αναπτύσσεται ο προορισμός. Γι’ αυτό, ο ορθός χωροταξικός σχεδιασμός, η σωστή χωροθέτηση των τουριστικών, οικιστικών και παραγωγικών δραστηριοτήτων, η ισόρροπη ανάπτυξη όλων των περιοχών της Κρήτης, η αποφυγή της άναρχης δόμησης και της

υπερσυγκέντρωσης επισκεπτών και δραστηριοτήτων σε συγκεκριμένες περιοχές, ώστε να προλαμβάνονται φαινόμενα υπερτουρισμού, αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της φυσιογνωμίας του νησιού, την προστασία της ποιότητας ζωής των κατοίκων και τη μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα του τουριστικού μας προϊόντος.

Παράλληλα, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και του μοναδικού κρητικού τοπίου δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση. Αποτελεί επένδυση στο ίδιο το μέλλον του τουρισμού μας. Η ανάπτυξη, η ορθή χωροθέτηση των δραστηριοτήτων και η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι αντικρουόμενες επιλογές. Αντίθετα, αποτελούν αλληλένδετες προϋποθέσεις για μια πραγματικά βιώσιμη και ανταγωνιστική τουριστική ανάπτυξη.

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τον παγκόσμιο τουρισμό και η Κρήτη δεν μπορεί να αποτελεί εξαίρεση. Η διαχείριση των υδάτινων πόρων, η προστασία από ακραία καιρικά φαινόμενα, η ενεργειακή μετάβαση και η προσαρμογή των τουριστικών υποδομών και επιχειρήσεων στις νέες συνθήκες απαιτούν έγκαιρο σχεδιασμό και συντονισμένη δράση. Παράλληλα, είναι αναγκαία η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου ανθεκτικότητας για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις, ώστε η Κρήτη να μπορεί να προλαμβάνει, να προσαρμόζεται και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.

Το ίδιο ισχύει και για το ανθρώπινο δυναμικό.

Η μεγαλύτερη επένδυση στον τουρισμό δεν είναι τα κτίρια. Είναι οι άνθρωποί του.

Η αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης, η στήριξη του τουριστικού επαγγέλματος – ιδιαίτερα των εποχικών εργαζομένων – και η δημιουργία συνθηκών που θα προσελκύσουν νέους ανθρώπους στον κλάδο αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της ποιότητας των υπηρεσιών μας.

Την ίδια στιγμή, η ψηφιακή μετάβαση και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν ήδη τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο παγκόσμιος τουρισμός. Η Κρήτη οφείλει να αξιοποιήσει τις νέες τεχνολογίες όχι για να αντικαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα, αλλά για να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ποιότητα της φιλοξενίας που τη χαρακτηρίζει.

Παρά τις προκλήσεις, παραμένω αισιόδοξος.

Γιατί η Κρήτη διαθέτει πλεονεκτήματα που δεν μπορούν να αντιγραφούν.

Τη στρατηγική γεωγραφική της θέση, το μοναδικό κλίμα και τη φυσική της ομορφιά, τον σπουδαίο Μινωικό πολιτισμό και τη μακραίωνη ιστορία της, την αυθεντική κρητική γαστρονομία και τα εξαιρετικά τοπικά προϊόντα της, τις μοναδικές δυνατότητες για δραστηριότητες στη φύση, τον αθλητισμό, τη θάλασσα και την ευεξία και, πάνω απ’ όλα, τους ανθρώπους της και τη γνήσια κρητική φιλοξενία.

Η κρητική φιλοξενία δεν είναι ένα τουριστικό σύνθημα. Είναι στοιχείο της ταυτότητάς μας και τρόπος ζωής. Είναι η ζεστασιά, η αυθεντικότητα, η παρέα, η γενναιοδωρία και ο αυθορμητισμός που κάνουν τον επισκέπτη να αισθάνεται ότι δεν γνώρισε απλώς έναν όμορφο τόπο, αλλά ότι έγινε μέρος του.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη δύναμή μας.

Οφείλουμε, επίσης, να επενδύσουμε ουσιαστικά στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Όχι μόνο για να αυξήσουμε τις αφίξεις, αλλά για να δημιουργήσουμε μια πιο ισορροπημένη και ανθεκτική οικονομία, περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης, καλύτερες συνθήκες για τις επιχειρήσεις και μεγαλύτερη ευημερία για τις τοπικές κοινωνίες. Η ανάπτυξη του πολιτιστικού, γαστρονομικού, συνεδριακού, αθλητικού, θαλάσσιου, φυσιολατρικού και τουρισμού ευεξίας μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη αυτής της προσπάθειας.

Επί δεκαετίες μάθαμε να μετράμε την επιτυχία με αφίξεις και διανυκτερεύσεις. Ίσως ήρθε η στιγμή να αρχίσουμε να μετράμε και την αξία που αφήνει κάθε επισκέπτης στον τόπο, στις επιχειρήσεις και στις τοπικές κοινωνίες.

Η Κρήτη διαθέτει αμέτρητα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι να αποκτήσει περισσότερα. Είναι να αποφασίσει ποια θέλει να αναδείξει και με ποια ταυτότητα θέλει να είναι γνωστή διεθνώς τις επόμενες δεκαετίες.

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο το κράτος και τις υποδομές. Αφορά και εμάς τους ίδιους. Τον τρόπο που συνεργαζόμαστε, που εκπαιδευόμαστε, που επενδύουμε, που αντιμετωπίζουμε τον επισκέπτη και που αντιλαμβανόμαστε τη φιλοξενία.

Τα ζητήματα που αναφέρθηκαν παραπάνω δεν μπορούν να εξαντληθούν σε ένα μόνο άρθρο. Καθένα από αυτά – από τον στρατηγικό σχεδιασμό και τις υποδομές μέχρι την τουριστική εκπαίδευση, την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, την αξιοποίηση του πολιτισμού και της γαστρονομίας, τις νέες τεχνολογίες, την κλιματική προσαρμογή, την ανθεκτικότητα του προορισμού και τη βιώσιμη ανάπτυξη – αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο για το μέλλον της Κρήτης. Στόχος αυτής της στήλης είναι, μέσα από τις επόμενες δημοσιεύσεις, να ανοίξει ένας ουσιαστικός διάλογος γύρω από κάθε μία από αυτές τις προκλήσεις, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις και εφαρμόσιμες ιδέες που μπορούν να συμβάλουν στον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας.

Αγαπώ την Κρήτη από παιδί. Τα μοναδικά τοπία της, το φως και τη θάλασσά της, τα βουνά και τα φαράγγια της, τον πολιτισμό και τη μακραίωνη ιστορία της, την κρητική γαστρονομία και τα εξαιρετικά προϊόντα της, αλλά πάνω απ’ όλα τους ανθρώπους της, τη φιλοξενία τους και τον αυθεντικό τρόπο ζωής τους. Αυτή η αγάπη ήταν ο λόγος που επέλεξα να αφιερώσω την επαγγελματική μου ζωή στον τουρισμό.

Ίσως γι’ αυτό πιστεύω ότι η μεγαλύτερη ευθύνη της γενιάς μας δεν είναι απλώς να διαχειριστεί μια ακόμη επιτυχημένη τουριστική χρονιά.

Είναι να σχεδιάσει το μέλλον.

Να δημιουργήσει μια Κρήτη με έναν τουρισμό ακόμη πιο ποιοτικό, βιώσιμο, ανθεκτικό και ανταγωνιστικό, χωρίς να χάσει την αυθεντικότητα που την κάνει μοναδική.

Η Κρήτη διαθέτει όλα τα εφόδια για να συνεχίσει να αποτελεί έναν από τους κορυφαίους προορισμούς της Μεσογείου. Το φυσικό της περιβάλλον, ο πολιτισμός, η γαστρονομία και, πάνω απ’ όλα, οι άνθρωποί της αποτελούν τη μεγαλύτερη δύναμή της.

Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να γεμίζουν τα ξενοδοχεία τον επόμενο Αύγουστο. Είναι να μιλούν για την Κρήτη με τον ίδιο θαυμασμό και οι επισκέπτες του 2040. Αν συνεχίσουμε να επαναπαυόμαστε στις επιτυχίες του χθες, κάποια στιγμή θα ανακαλύψουμε ότι ο κόσμος προχώρησε χωρίς εμάς

Η Κρήτη δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει μέχρι να εμφανιστεί το πρόβλημα. Οι πραγματικά μεγάλοι προορισμοί δεν σχεδιάζουν όταν πιεστούν. Σχεδιάζουν όταν ακόμη όλα δείχνουν ότι πηγαίνουν καλά. Εκεί κρίνεται η ηγεσία.

Γιατί η επιτυχία του αύριο ξεκινά από τις αποφάσεις που παίρνουμε σήμερα.