Από την έξαρση της βίας μεταξύ ανηλίκων και την ψυχική υγεία μέχρι τα παιδιά που παραμένουν εγκλωβισμένα σε νοσοκομεία και αστυνομικά τμήματα – Ο πρόεδρος του Οργανισμού μιλά στον Cretaone 102,3 και την Αντιγόνη Ανδρεάκη για τις προκλήσεις της παιδικής προστασίας και την ανάγκη να μη μείνει κανένα παιδί χωρίς στήριξη

Τριάντα ένα χρόνια μετά την απώλεια του γιου του, Ανδρέα, και τη δημιουργία του «Χαμόγελου του Παιδιού», ο Κώστας Γιαννόπουλος εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που αλλάζει, αλλά δεν παύει να έχει στο επίκεντρό της τα παιδιά που χρειάζονται βοήθεια.

Η επέτειος των 30+1 χρόνων δεν αποτέλεσε για τον ίδιο αφορμή για έναν απολογισμό επιτυχιών. Αντίθετα, η συζήτηση στον Cretaone 102,3 και την Αντιγόνη Ανδρεάκη μετατράπηκε σε μια εκτενή παρέμβαση για όσα συμβαίνουν σήμερα πίσω από κλειστές πόρτες, στα σχολεία, στους δρόμους, στα νοσοκομεία, αλλά και στις δομές παιδικής προστασίας.

Ο πρόεδρος του Οργανισμού μίλησε για την αύξηση των περιστατικών βίας μεταξύ ανηλίκων, την ψυχική επιβάρυνση των παιδιών, τις απόπειρες αυτοκτονίας, τη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση, αλλά και για τις περιπτώσεις παιδιών που, ενώ έχουν απομακρυνθεί από ένα κακοποιητικό περιβάλλον, δεν βρίσκουν εγκαίρως έναν ασφαλή χώρο για να συνεχίσουν τη ζωή τους.

«Δεν είμαστε φιλάνθρωποι, είμαστε άνθρωποι», ήταν η χαρακτηριστική φράση του, συμπυκνώνοντας τη φιλοσοφία με την οποία, όπως είπε, πρέπει να αντιμετωπίζεται η προστασία των παιδιών.

«Μας ένωσε ένα παιδί» – Η παρακαταθήκη του Ανδρέα

Η αναδρομή στα 31 χρόνια ξεκίνησε από τον Ανδρέα. Από την απώλεια που σημάδεψε τη ζωή του Κώστα Γιαννόπουλου, αλλά άφησε πίσω της μια ιδέα που ξεπέρασε τα όρια μιας οικογένειας και έγινε υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.

«Πριν από 31 χρόνια, τέτοιον καιρό, έφυγε από την αγκαλιά μου ό,τι πολυτιμότερο είχα. Ήταν πολύ δύσκολο και εύχομαι να μην καταλάβει κανένας τι σημαίνει αυτό», ανέφερε.

Ο Ανδρέας, όπως εξήγησε, ήταν εκείνος που είχε την ιδέα για τη δημιουργία του «Χαμόγελου του Παιδιού». Μια ιδέα που, πριν φύγει από τη ζωή, κατάφερε να κινητοποιήσει ανθρώπους και να δημιουργήσει ένα δίκτυο αλληλεγγύης.

«Μας ένωσε ένα παιδί», είπε ο πρόεδρος του Οργανισμού, επισημαίνοντας πως η αξία αυτής της διαδρομής δεν βρίσκεται μόνο σε όσα πέτυχε ένας φορέας, αλλά στο γεγονός ότι μια ολόκληρη κοινωνία αποφάσισε να συμμετάσχει.

Στη συζήτηση αναφέρθηκε και στον ιδιαίτερο δεσμό της Κρήτης με το «Χαμόγελο του Παιδιού», εκφράζοντας την αγάπη και την εκτίμησή του για τους ανθρώπους του νησιού.

Βία, αυτοκτονικοί ιδεασμοί και κακοποίηση: Η καθημερινότητα των γραμμών υποστήριξης

Η εικόνα που περιέγραψε για τα σημερινά προβλήματα των παιδιών απέχει πολύ από μια επετειακή συζήτηση. Οι αναφορές του αφορούσαν περιστατικά που φτάνουν καθημερινά στον Οργανισμό και σχετίζονται με σοβαρά ζητήματα ψυχικής υγείας, αυτοκτονικούς ιδεασμούς, απόπειρες αυτοκτονίας, ενδοοικογενειακή βία και σεξουαλική κακοποίηση.

Ο ίδιος στάθηκε και στο γεγονός ότι πολλά παιδιά δυσκολεύονται να μιλήσουν για όσα βιώνουν, είτε από φόβο είτε από ντροπή. Ωστόσο, όπως σημείωσε, η επικοινωνία τους με το «Χαμόγελο του Παιδιού» αποδεικνύει ότι εξακολουθούν να αναζητούν έναν άνθρωπο που θα τα ακούσει και θα τα στηρίξει.

Αναφερόμενος στα στοιχεία που παρουσίασε, είπε ότι το 50% των παιδιών που επικοινωνούν με τον Οργανισμό δηλώνουν ότι τον εμπιστεύονται.

Μέσα από τη γραμμή 1056, τα παιδιά μπορούν να μιλήσουν με ειδικούς, να ζητήσουν βοήθεια και να υποστηριχθούν ακόμη και όταν αποφασίσουν να προχωρήσουν σε καταγγελία στις αρμόδιες αρχές.

Την ίδια ώρα, η βία μεταξύ ανηλίκων, όπως περιέγραψε, έχει ξεπεράσει τα όρια του σχολείου. Πλατείες και δρόμοι σε ολόκληρη τη χώρα μετατρέπονται σε χώρους όπου καταγράφονται επιθέσεις και περιστατικά εκφοβισμού.

Ο Γιαννόπουλος έκανε λόγο και για την επίδραση της προβολής τέτοιων περιστατικών, καθώς η δημοσιότητα που αποκτούν ορισμένες βίαιες συμπεριφορές μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο επίδειξης δύναμης για τους ανήλικους που συμμετέχουν σε αυτές.

«Σαν κοινωνία πρέπει να πάρουμε τα πράγματα στα χέρια μας», ήταν το μήνυμά του.

Παιδιά εγκλωβισμένα σε νοσοκομεία και αστυνομικά τμήματα

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αναφορά του στα παιδιά που απομακρύνονται από κακοποιητικά οικογενειακά περιβάλλοντα, αλλά δεν βρίσκουν εγκαίρως κατάλληλη δομή φιλοξενίας.

Όπως περιέγραψε, υπάρχουν περιπτώσεις ανηλίκων που παραμένουν για εβδομάδες ή και μήνες σε νοσοκομεία, παρότι δεν χρειάζονται πλέον ιατρική περίθαλψη. Η έλλειψη διαθέσιμων χώρων φιλοξενίας τα κρατά σε νοσηλευτικά ιδρύματα, χωρίς την καθημερινή φροντίδα και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη που έχουν ανάγκη.

Έθεσε, παράλληλα, το ζήτημα της μεταφοράς παιδιών σε χώρους αστυνομικών υπηρεσιών για λόγους προστατευτικής φύλαξης, με εισαγγελική εντολή, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν διαπράξει κάποιο αδίκημα.

Ο Κώστας Γιαννόπουλος εξήγησε ότι ένα νοσοκομείο μπορεί να αντιμετωπίσει τις σωματικές συνέπειες της κακοποίησης, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει μια δομή προστασίας. Το παιδί χρειάζεται ασφάλεια, ανθρώπινη παρουσία και σταθερότητα, όχι απλώς ένα δωμάτιο στο οποίο θα παραμένει μέχρι να βρεθεί διαθέσιμη θέση.

Στον αέρα η αυτόνομη διαβίωση των νέων

Ανησυχία εξέφρασε ο πρόεδρος του Οργανισμού και για το μέλλον των παιδιών που μεγαλώνουν σε δομές και καλούνται σταδιακά να περάσουν στην αυτόνομη διαβίωση.

Όπως εξήγησε, η διακοπή ή η καθυστέρηση χρηματοδοτικών προγραμμάτων έχει δημιουργήσει προβλήματα σε φορείς που έχουν αναλάβει τη στήριξη νέων ανθρώπων. Ορισμένοι κινδυνεύουν να μην μπορούν να διατηρήσουν τα διαμερίσματα στα οποία φιλοξενούνται τα παιδιά, είτε επειδή δεν καλύπτονται τα ενοίκια είτε επειδή δεν υπάρχουν πλέον διαθέσιμοι πόροι για τη συντήρηση των χώρων.

Το ζήτημα, όπως το έθεσε, δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά ανθρώπινο: τι συμβαίνει σε έναν νέο άνθρωπο που έχει ήδη στερηθεί την οικογενειακή ασφάλεια, όταν κινδυνεύει να χάσει και τη στέγη που του εξασφαλίζει μια ομαλή μετάβαση στην ενήλικη ζωή;

«Τα παιδιά πρέπει να μπορέσουν να ανθίσουν»

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, ο Γιαννόπουλος επέστρεψε σε ένα από τα βασικά νοήματα της δράσης του Οργανισμού: η προστασία δεν σταματά στην επιβίωση.

Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στη Χριστίνα, ένα από τα παιδιά που μεγάλωσαν στο «Χαμόγελο του Παιδιού» και σήμερα έχει προχωρήσει τη δική της επαγγελματική και προσωπική διαδρομή. Η επιστροφή της στον χώρο όπου μεγάλωσε, προκειμένου να καταγράψει με την κάμερά της την εμπειρία της, έγινε για τον ίδιο μια ζωντανή απόδειξη του τι μπορεί να πετύχει η ουσιαστική φροντίδα.

«Δίνει σε ένα παιδί ευκαιρίες να επιβιώσει. Όχι μόνο να επιβιώσει σωματικά και ψυχικά, αλλά να ανθίσει και να προχωρήσει», είπε.

Και αυτό είναι, όπως προκύπτει από τη συζήτηση, το πραγματικό στοίχημα των επόμενων χρόνων: τα παιδιά που ζητούν βοήθεια να μη μένουν απλώς μακριά από τον κίνδυνο, αλλά να αποκτούν τη δυνατότητα να χτίσουν μια ζωή με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και προοπτική.

«Δεν ήταν να κάνουμε μια εκδήλωση για να πούμε “δοξάστε μας”. Δεν είναι να δοξάζει κανείς. Είναι να δοξάσουμε τα παιδιά», σημείωσε ο Κώστας Γιαννόπουλος.

Τριάντα ένα χρόνια μετά, η παρακαταθήκη του Ανδρέα παραμένει ζωντανή. Και η συνέχεια της προσπάθειας, όπως ξεκαθάρισε ο πατέρας του, δεν μετριέται σε επετείους, αλλά σε παιδιά που καταφέρνουν να προχωρήσουν.