Μανώλης Βεληβασάκης στο Cretaone 102,3: «Σκόνη, καπνός, φωτιά και άνθρωποι μέσα στα ερείπια» – 25 χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου

Ο Κρητικός μηχανικός που εργάστηκε στο Ground Zero περιγράφει όσα αντίκρισε τις πρώτες ημέρες μετά την κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων, τη μάχη για την ανοικοδόμηση του Αγίου Νικολάου, τις σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία όσων εργάστηκαν εκεί και όσα παραμένουν ανεξίτηλα 25 χρόνια μετά

Είκοσι πέντε χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, ο Μανώλης Βεληβασάκης επιστρέφει στις εικόνες που αντίκρισε όταν έφτασε στο Ground Zero και στην αποστολή που ανέλαβε ως μηχανικός, σε έναν χώρο όπου η αναζήτηση επιζώντων εξελισσόταν παράλληλα με μια κρίσιμη προσπάθεια: να παραμείνουν ασφαλείς όσοι επιχειρούσαν μέσα στα ερείπια.

Μιλώντας στο Cretaone 102,3 και στην Αντιγόνη Ανδρεάκη, περιέγραψε τις πρώτες ημέρες μετά την επίθεση, τη δική του συμβολή στην ανοικοδόμηση του ναού του Αγίου Νικολάου, αλλά και το βαρύ αποτύπωμα που άφησε η τοξική σκόνη στους ανθρώπους που εργάστηκαν επί ώρες και ημέρες στο Σημείο Μηδέν.

«Το χάος δεν μπορεί να το περιγράψει κανείς»

Το τηλεφώνημα από το Δημαρχείο της Νέας Υόρκης έγινε λίγες ώρες μετά την επίθεση. Ο ίδιος βρισκόταν εκτός πόλης και κατάφερε να επιστρέψει την τρίτη ημέρα. Αυτό που αντίκρισε, όπως λέει, παραμένει ακόμη και σήμερα ζωντανό στη μνήμη του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ένας νεκρός σε Σύγκρουση μοτοσικλετών στη Χίο – Νεκρός οδηγός του ενός δικύκλου

«Το χάος που επικρατούσε δεν μπορεί να το περιγράψει κανείς. Το θυμάμαι σαν να ήταν χθες. Σκόνη, καπνός, φωτιά, παραμορφωμένος χάλυβας, μπετό, ερείπια παντού και ανάμεσα σε όλα αυτά άνθρωποι», ανέφερε.

Εκατοντάδες πυροσβέστες, αστυνομικοί, διασώστες, εργάτες και μηχανικοί βρίσκονταν πάνω και μέσα στα συντρίμμια, αναζητώντας επιζώντες και προσπαθώντας ταυτόχρονα να αποτρέψουν μια νέα τραγωδία.

«Βρήκα ανθρώπους κουρασμένους, σκονισμένους, πολλές φορές σιωπηλούς. Όλοι αναζητούσαν τους επιζώντες, αν υπήρχαν», είπε ο Μανώλης Βεληβασάκης.

Η δική του ευθύνη ήταν να εκτιμά τη στατική κατάσταση των ερειπίων και των κτιρίων που είχαν απομείνει, ώστε πυροσβέστες και διασώστες να μπορούν να συνεχίσουν την επιχείρηση χωρίς να υπάρξουν νέα θύματα.

Από εκείνες τις ημέρες κράτησε ένα μάθημα που, όπως σημείωσε, δεν διδάσκεται στις πανεπιστημιακές αίθουσες:

«Ο μηχανικός δεν χτίζει απλώς κτίρια. Χτίζει την ανθρώπινη δυνατότητα να συνεχιστεί η ζωή».

Ο Άγιος Νικόλαος και η μάχη των 20 χρόνων

Μέσα στην κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων χάθηκε και ο μικρός ελληνορθόδοξος ναός του Αγίου Νικολάου, που βρισκόταν για δεκαετίες στη σκιά των μεγάλων κτιρίων του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου.

Η ανοικοδόμησή του αποτέλεσε ένα ξεχωριστό κεφάλαιο και για τον Μανώλη Βεληβασάκη, ο οποίος συμμετείχε στο έργο ως μηχανικός, με αρχιτέκτονα τον Σαντιάγο Καλατράβα.

Χρειάστηκαν περίπου δύο δεκαετίες μέχρι ο ναός να επιστρέψει στο Ground Zero. Όχι, όμως, επειδή η κατασκευή απαιτούσε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.

«Το κτίσιμο δεν πήρε 20 χρόνια. Πήρε ένα-δύο χρόνια», ξεκαθάρισε.

Η μεγάλη καθυστέρηση αφορούσε τις διαπραγματεύσεις με τις Αρχές, τις συνεχείς αλλαγές προσώπων στις διοικήσεις, τις δικαστικές διαμάχες και κυρίως τη μάχη για να γίνει αποδεκτό ότι η εκκλησία έπρεπε να παραμείνει στο σημείο.

«Υπήρχαν πολλοί που δεν ήθελαν τους Έλληνες να παραμείνουν εκεί. Ήθελαν απλώς ένα πάρκο. Με υπομονή και επιμονή υπερισχύσαμε», ανέφερε.

Τελικά ο Άγιος Νικόλαος ανεγέρθηκε σε ένα από τα πλέον κεντρικά σημεία του νέου Ground Zero, μέσα σε δημόσιο πάρκο.

Για τον ίδιο, ο ναός δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη κτίριο. Συμβολίζει, όπως είπε, ότι η πίστη και η ανθρώπινη ψυχή μπορεί να πληγωθούν, αλλά δεν είναι υποχρεωμένες να πεθάνουν και ότι απέναντι στην καταστροφή μπορεί να υπάρξει αναγέννηση.

Η τοξική σκόνη και οι ασθένειες που εμφανίστηκαν χρόνια μετά

Μία από τις πιο βαριές συνέπειες της 11ης Σεπτεμβρίου δεν φάνηκε τις πρώτες ημέρες, αλλά στα χρόνια που ακολούθησαν.

Στη συζήτηση τέθηκαν τα στοιχεία για τη μεγάλη αύξηση των περιστατικών καρκίνου και των σοβαρών προβλημάτων υγείας σε ανθρώπους που εργάστηκαν ή βρέθηκαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο Ground Zero, εκτεθειμένοι στη σκόνη και στα υλικά που απελευθερώθηκαν μετά την κατάρρευση των κτιρίων.

Ο Μανώλης Βεληβασάκης περιέγραψε με χαρακτηριστικό τρόπο τις συνθήκες μέσα στις οποίες εργάζονταν τότε.

«Μας προέτρεπαν να φοράμε αναπνευστήρες και μάσκες, αλλά δεν μπορούσες να δουλεύεις οκτώ και δέκα ώρες την ημέρα με έναν αναπνευστήρα. Δεν μπορούσες να συνεννοηθείς, δεν μπορούσες να μιλήσεις, δεν μπορούσες να δεις. Όλοι αναγκαζόμασταν να τον βγάζουμε και να κάνουμε τη δουλειά μας όπως μπορούσαμε. Και αυτά τα πράγματα έχουν συνέπειες σήμερα», είπε.

Αναφέρθηκε μάλιστα σε ανθρώπους που βρέθηκαν επί μακρόν στο Σημείο Μηδέν και έχασαν χρόνια αργότερα τη ζωή τους από καρκίνο, μεταξύ αυτών και άνθρωποι που ο ίδιος γνώριζε προσωπικά.

Οι συνέπειες της επίθεσης, επομένως, δεν περιορίστηκαν στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους την ίδια ημέρα. Για πολλούς από εκείνους που συμμετείχαν στις επιχειρήσεις διάσωσης, απομάκρυνσης των συντριμμιών και αποκατάστασης της περιοχής, το τίμημα αποκαλύφθηκε πολλά χρόνια αργότερα.

«Δεν μπορώ να ξεχάσω την πρώτη εικόνα που αντίκρισα»

Είκοσι πέντε χρόνια μετά, η πρώτη εικόνα του Ground Zero εξακολουθεί να βρίσκεται μπροστά του.

«Δεν νομίζω ότι θα μπορέσω ποτέ να ξεχάσω την εικόνα που αντίκρισα όταν πήγα πρώτη φορά στο Σημείο Μηδέν. Είναι ζωντανή σήμερα όπως ήταν την πρώτη φορά που την αντίκρισα», είπε.

Η απόσταση του χρόνου επιτρέπει πλέον, όπως σημείωσε, μια διαφορετική ανάγνωση των γεγονότων και των αποφάσεων που ελήφθησαν εκείνες τις ημέρες. Τότε, όμως, δεν υπήρχε χρόνος για δεύτερες σκέψεις.

«Πάνω στην ώρα κάνεις ό,τι μπορείς, όπως μπορείς και όποτε μπορείς. Νομίζω ότι όλοι μας εκεί κάναμε ό,τι έπρεπε».

Από εκείνη την περίοδο κρατά επίσης την πρωτοφανή ομοψυχία που είχε δημιουργηθεί στην αμερικανική κοινωνία.

«Τότε δεν υπήρχαν Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί. Υπήρχαν Αμερικανοί που θρηνούσαν. Υπήρχαν Αμερικανοί που είχαν βάλει πείσμα ότι αυτό έπρεπε να ξαναγίνει», ανέφερε.

Σήμερα, 25 χρόνια μετά, η εικόνα είναι για τον ίδιο διαφορετική.

«Μακάρι η Αμερική να κρατούσε την ομοψυχία που είχε τότε και να μην είχε διασπαστεί η κοινή γνώμη όπως έχει διασπαστεί σήμερα», σημείωσε.