Ο Άγιος Φανούριος των Ξυλούρηδων: Το τάμα από τη Μικρά Ασία που έγινε ένα από τα πιο γνωστά πανηγύρια της Κρήτης

Ένας τόπος βαθιά δεμένος με την ιστορία μιας από τις μεγαλύτερες οικογένειες της Κρήτης

Ψηλά στον Ψηλορείτη, στα Πετραδολάκια των Ανωγείων, βρίσκεται ένα μικρό εκκλησάκι που κουβαλά μια μεγάλη ιστορία. Ο Άγιος Φανούριος των Ξυλούρηδων δεν είναι απλώς ένα ορεινό ξωκλήσι, αλλά ένας τόπος βαθιά δεμένος με την ιστορία μιας από τις μεγαλύτερες οικογένειες της Κρήτης.

Πίσω από την ανέγερση του ναού βρίσκεται ένα τάμα που έκανε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των παιδιών του, ο Γεώργιος Ξυλούρης, γνωστός ως «Ζωνός», στα δύσκολα χρόνια της περιπέτειάς του στη Μικρά Ασία.

«Άγιε μου Φανούρη, βοήθησέ με να πάω στον τόπο μου»

Η ιστορία έχει καταγραφεί μέσα από την αφήγηση της κόρης του Λευκοθέας Σμπώκου και του γιου του Εμμανουήλ Ξυλούρη ή «Ντομπλούκου», σε αφιέρωμα της «ΑΝΩΓΗΣ».

Ο Γεώργιος Ξυλούρης βρέθηκε στη Μικρά Ασία και, σύμφωνα με την οικογενειακή μαρτυρία, για μεγάλο διάστημα η τύχη του ήταν άγνωστη στους δικούς του στα Ανώγεια. Η οικογένειά του τον θεωρούσε ακόμη και νεκρό.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ηράκλειο: Γιατί η περιοχή ονομάζεται Ατσαλένιο – Η ιστορία πίσω από το όνομα

Εκείνος όμως έκανε ένα τάμα στον Άγιο Φανούριο: αν κατάφερνε να επιστρέψει στον τόπο του, θα έχτιζε μια εκκλησία στη χάρη του.

Η επιλογή του Αγίου, σύμφωνα με όσα διηγούνταν ο ίδιος στην οικογένειά του, δεν ήταν τυχαία. Όπως έλεγε χαρακτηριστικά, ζήτησε τη βοήθεια του Αγίου Φανουρίου «γιατί ήτανε και αυτός βοσκός σαν και μένα».

Τελικά επέστρεψε στα Ανώγεια και χρόνια αργότερα αποφάσισε να εκπληρώσει το τάμα του.

Η εκκλησία στα Πετραδολάκια

Ο ναός στα Πετραδολάκια θεμελιώθηκε το 1950, λίγα χρόνια μετά την επιστροφή των κατοίκων στα Ανώγεια, τα οποία είχαν καταστραφεί από τους Γερμανούς το 1944.

Η ανέγερσή του δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Εμμανουήλ Ξυλούρη, ο πατέρας του μάζευε και μετέφερε τα υλικά για περίπου δύο χρόνια, με γαϊδουράκια αλλά και με τα χέρια, μέχρι να ολοκληρωθεί η εκκλησία.

Στο χτίσιμο συνέβαλαν τελικά και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας Ξυλούρη, ενώ η πρώτη Θεία Λειτουργία τελέστηκε το 1950, παρουσία των Ξυλούρηδων.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Εμμανουήλ Ξυλούρη, το πρώτο πανηγύρι στην περιοχή έγινε περίπου το 1952.

Ο Άγιος των Ξυλούρηδων

Από τότε, ο Άγιος Φανούριος στα Πετραδολάκια συνδέθηκε άρρηκτα με την οικογένεια των Ξυλούρηδων.

Κάθε χρόνο, στη γιορτή του Αγίου, στις 27 Αυγούστου, η οικογένεια τιμά τον προστάτη της στον Ψηλορείτη, διατηρώντας μια παράδοση που πλέον μετρά περισσότερες από επτά δεκαετίες.

Το πανηγύρι έχει εξελιχθεί σε ένα από τα γνωστότερα ορεινά προσκυνήματα της Κρήτης. Εκατοντάδες άνθρωποι ανηφορίζουν στα Πετραδολάκια για τον Εσπερινό και τη γιορτή, ενώ η οικογένεια Ξυλούρη προσφέρει παραδοσιακά κεράσματα και φιλοξενία στους προσκυνητές.

Μια παράδοση που περνά από γενιά σε γενιά

Για τους Ξυλούρηδες, ο Άγιος Φανούριος είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια οικογενειακή γιορτή.

Είναι η εκπλήρωση ενός τάματος που έγινε σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής ενός ανθρώπου. Είναι η μνήμη του Γεωργίου Ξυλούρη «Ζωνού», που επέστρεψε στην Κρήτη και κράτησε την υπόσχεσή του. Είναι ακόμη ένας δεσμός της οικογένειας με τα Πετραδολάκια, τα μιτάτα και τον Ψηλορείτη.

Και κάθε χρόνο, όταν πλησιάζει η γιορτή του Αγίου Φανουρίου, η παράδοση αυτή ζωντανεύει ξανά εκεί ψηλά.

Στον τόπο όπου ένα τάμα από τη Μικρά Ασία έγινε εκκλησία και, στη συνέχεια, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πανηγύρια της Κρήτης.