Ο γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής εξηγεί τη διαφορά από τον ψυχολόγο και τον life coach, τι πρέπει να ελέγχει ο πολίτης και πότε απαιτείται παραπομπή σε άλλον ειδικό

Σαφέστερους κανόνες για την εκπαίδευση, την επαγγελματική επάρκεια και τα όρια της συμβουλευτικής ψυχικής υγείας ζητά ο Γιάννης Βλαχάκης, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής – Δίκτυο Συμβούλων Ψυχικής Υγείας, με αφορμή το νέο νομοθετικό πλαίσιο και τη σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας.

Μιλώντας στον CRETAONE 102,3 και στην Αντιγόνη Ανδρεάκη, αξιολόγησε θετικά την προσπάθεια οργάνωσης του χώρου, επισημαίνοντας ότι προτεραιότητα είναι η προστασία των ανθρώπων που αναζητούν υποστήριξη. Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής δεν κλήθηκε να καταθέσει τις θέσεις της κατά την προετοιμασία των ρυθμίσεων.

«Αυτό που εμείς ζητούμε είναι να μας ακούσουν», τόνισε, σημειώνοντας ότι η Εταιρεία έχει ήδη καταθέσει υπόμνημα με προτάσεις για την εκπαίδευση, τη δεοντολογία και την εκπροσώπηση του κλάδου.

Τι αλλάζει με το νέο Παρατηρητήριο

Ο νέος νόμος προβλέπει τη σύσταση του Παρατηρητηρίου στο Υπουργείο Υγείας ως επιστημονικού, συμβουλευτικού και γνωμοδοτικού οργάνου. Αποστολή του είναι να υποστηρίξει τη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου, την αναβάθμιση της εκπαίδευσης και τη διασφάλιση της ποιότητας των υπηρεσιών. Η σύστασή του αποτελεί βήμα προς τη ρύθμιση του πεδίου, χωρίς να σημαίνει ότι έχουν ήδη καθοριστεί όλες οι επιμέρους προϋποθέσεις άσκησης της συμβουλευτικής.

Ο κ. Βλαχάκης υπογράμμισε ότι η επόμενη φάση πρέπει να αξιοποιήσει την εμπειρία των φορέων που εφαρμόζουν ήδη εκπαιδευτικά και επαγγελματικά κριτήρια.

Η Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής ζητά, άλλωστε, στο υπόμνημά της σαφή προσδιορισμό του επαγγελματικού τίτλου, του αντικειμένου, των όρων πρόσβασης και των κανόνων δεοντολογίας, καθώς και ουσιαστική συμμετοχή στη διαμόρφωσή τους.

Τι κάνει ένας σύμβουλος ψυχικής υγείας

Η συμβουλευτική δεν περιορίζεται στην παροχή συμβουλών ή έτοιμων απαντήσεων, εξήγησε ο κ. Βλαχάκης. Πρόκειται για οργανωμένη διαδικασία υποστήριξης, μέσα από την οποία ο άνθρωπος διερευνά τις δυσκολίες του και αναζητά τρόπους διαχείρισής τους.

Στα αιτήματα που περιέγραψε περιλαμβάνονται:

– Δυσκολίες στις προσωπικές και οικογενειακές σχέσεις.
– Διαχείριση χωρισμού.
– Επαγγελματικές αλλαγές και στρεσογόνες καταστάσεις.
– Απώλεια και πένθος.
– Ένα αίσθημα δυσφορίας που το άτομο δυσκολεύεται να εξηγήσει.

Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συμβουλευτική μορφή πρωτοβάθμιας υποστήριξης, τονίζοντας ότι αρκετοί άνθρωποι προσέρχονται χωρίς συγκεκριμένο αίτημα.

«Αναγνωρίζουν ότι κάτι δεν πάει καλά», ανέφερε, περιγράφοντας την αφετηρία μιας συζήτησης που βοηθά να αποσαφηνιστεί τι τους δυσκολεύει.

Η διαφορά από τον ψυχολόγο

Ο κ. Βλαχάκης διευκρίνισε ότι ο ψυχολόγος διαθέτει σπουδές Ψυχολογίας και, ανάλογα με την κατάρτισή του, χρησιμοποιεί μεθόδους αξιολόγησης και παρέμβασης, μεταξύ αυτών και ψυχομετρικά εργαλεία.

Για τον σύμβουλο ψυχικής υγείας, έθεσε ως βασικό όριο την αναγνώριση περιπτώσεων που απαιτούν διαφορετική ή πιο εξειδικευμένη φροντίδα.

«Οι σύμβουλοι ψυχικής υγείας δεν ασχολούνται με την ψυχοπαθολογία βάσει της δεοντολογίας μας», σημείωσε.

Η συμβουλευτική, επομένως, δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση από ψυχολόγο ή ψυχίατρο όταν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις. Ούτε χρειάζεται κάποιος να περάσει υποχρεωτικά από σύμβουλο πριν απευθυνθεί σε άλλον επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Γιατί ο life coach είναι διαφορετική κατηγορία

Σαφή διάκριση έκανε και ανάμεσα στη συμβουλευτική ψυχικής υγείας και στο coaching.

Όπως εξήγησε, το coaching επικεντρώνεται στη στοχοθεσία και στην επίτευξη προσωπικών ή επαγγελματικών επιδιώξεων. Η ενασχόληση με αυτό δεν καθιστά από μόνη της κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας.

«Ο life coach, σύμφωνα με τη δεοντολογία των coaches, δεν επιτρέπεται να ασχολείται καθόλου με θέματα που σχετίζονται με την ψυχική υγεία», ανέφερε, απορρίπτοντας την αντιμετώπιση των δύο πεδίων ως ισοδύναμων.

Οι σπουδές και η εκπαίδευση που περιέγραψε

Σύμφωνα με τον κ. Βλαχάκη, τα κριτήρια που εφαρμόζει η Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής περιλαμβάνουν αρχικό πτυχίο, το οποίο δεν είναι απαραίτητο να αφορά την Ψυχολογία, και εξειδικευμένη εκπαίδευση στη συμβουλευτική.

«Προϋποθέτει τουλάχιστον τριετή εκπαίδευση στη συμβουλευτική ψυχικής υγείας», υπογράμμισε.

Στην εκπαίδευση αυτή πρόσθεσε την πρακτική άσκηση, την εποπτεία και την προσωπική συμμετοχή του εκπαιδευόμενου σε ατομική ή ομαδική θεραπευτική διαδικασία.

Πρόκειται για τις προδιαγραφές που περιέγραψε εκ μέρους της Εταιρείας και όχι για παρουσίαση ενός ήδη ολοκληρωμένου, ενιαίου κρατικού συστήματος αδειοδότησης.

Τι πρέπει να ρωτά ο πολίτης

Ο κ. Βλαχάκης συνέστησε στους ενδιαφερομένους να εξετάζουν το βιογραφικό του επαγγελματία και να ζητούν συγκεκριμένες πληροφορίες για τις σπουδές, τη διάρκεια της εκπαίδευσης και την εποπτεία του.

«Δεν είναι κακό να ρωτάμε τέτοια πράγματα», επισήμανε.

Ανέφερε επίσης ότι στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής, hac.com.gr, λειτουργεί μητρώο μελών, μέσα από το οποίο το κοινό μπορεί να αναζητά συμβούλους ανά περιοχή. Η εγγραφή αφορά την εκπλήρωση των κριτηρίων του επιστημονικού φορέα και πρέπει να διακρίνεται από την κρατική αδειοδότηση.

Πότε γίνεται παραπομπή σε άλλον ειδικό

Όταν προκύπτουν ενδείξεις προβλήματος που υπερβαίνει το πεδίο της συμβουλευτικής, ο επαγγελματίας οφείλει να προτείνει περαιτέρω αξιολόγηση.

Ο κ. Βλαχάκης εξήγησε ότι η παραπομπή μπορεί να αφορά ψυχολόγο, ψυχίατρο ή άλλον κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία, ανάλογα με τις ανάγκες του προσώπου.

«Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει μια αξιολόγηση από έναν ψυχίατρο, για παράδειγμα, ή έναν κλινικό ψυχολόγο», τόνισε.

Η διαδικασία, όπως περιέγραψε, γίνεται με σεβασμό και εξήγηση προς τον άνθρωπο που αναζητά βοήθεια. Σκοπός είναι να λάβει την κατάλληλη φροντίδα, χωρίς να παραμένει σε μια υπηρεσία που δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του.