Ψυχική υγεία και αυτοεικόνα: Μήπως έχουμε κουραστεί να προσπαθούμε να είμαστε τέλειοι;

Σε έναν κόσμο που απαιτεί να είμαστε επιτυχημένοι, όμορφοι, παραγωγικοί και διαρκώς βελτιωμένοι, μήπως έχουμε ξεχάσει ότι η αξία μας δεν εξαρτάται από το πόσο τέλειοι είμαστε;

Ξυπνάμε το πρωί με μια λίστα υποχρεώσεων, ελέγχουμε το κινητό μας και ερχόμαστε αμέσως αντιμέτωποι με εικόνες ανθρώπων που φαίνεται να τα καταφέρνουν όλα. Επιτυχημένες καριέρες, γυμνασμένα σώματα, όμορφα σπίτια, ευτυχισμένες σχέσεις και μια καθημερινότητα που μοιάζει πάντα οργανωμένη και γεμάτη ενδιαφέρουσες στιγμές.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, είναι εύκολο να αισθανθούμε ότι πρέπει συνεχώς να προσπαθούμε περισσότερο. Να γίνουμε καλύτεροι στη δουλειά μας, να φροντίσουμε περισσότερο την εμφάνισή μας, να βελτιώσουμε τις συνήθειές μας, να είμαστε πιο κοινωνικοί, πιο δημιουργικοί και πιο επιτυχημένοι. Η προσωπική εξέλιξη, όμως, μπορεί σταδιακά να μετατραπεί σε έναν αγώνα χωρίς τερματισμό.

Μήπως, τελικά, έχουμε κουραστεί να προσπαθούμε να είμαστε τέλειοι; Και μήπως αυτή η διαρκής προσπάθεια μάς απομακρύνει από την αποδοχή του εαυτού μας;

Η παγίδα της τελειότητας

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Σύρος: Νέα στοιχεία για τη δολοφονία της 41χρονης και η άρση του τηλεφωνικού απορρήτου

Η τελειομανία δεν σημαίνει απλώς ότι θέλουμε να κάνουμε κάτι καλά. Σημαίνει ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, θέτουμε τόσο υψηλές απαιτήσεις στον εαυτό μας, ώστε κάθε αποτέλεσμα που δεν ανταποκρίνεται πλήρως στις προσδοκίες μας μοιάζει με αποτυχία.

Ένα μικρό λάθος στη δουλειά, μια χαμηλότερη επίδοση από την αναμενόμενη ή μια απόφαση που δεν είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα μπορεί να μας οδηγήσει σε υπερβολική αυτοκριτική. Αντί να αναγνωρίσουμε την προσπάθειά μας και να μάθουμε από την εμπειρία, εστιάζουμε αποκλειστικά σε όσα δεν κάναμε σωστά.

Το πρόβλημα δεν είναι να έχουμε στόχους ή να θέλουμε να εξελισσόμαστε. Το πρόβλημα αρχίζει όταν συνδέουμε την προσωπική μας αξία με την επίτευξή τους. Όταν πιστεύουμε ότι αξίζουμε μόνο εφόσον πετυχαίνουμε, η ζωή μετατρέπεται σε μια διαρκή εξέταση στην οποία πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουμε ότι είμαστε αρκετοί.

Social media και η σύγκριση που δεν τελειώνει

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν ένα από τα περιβάλλοντα μέσα στα οποία η σύγκριση γίνεται ιδιαίτερα εύκολη. Καθημερινά βλέπουμε ανθρώπους να παρουσιάζουν τις επιτυχίες, τις διακοπές, τις σχέσεις, την εμφάνιση και τις προσωπικές τους κατακτήσεις.

Αυτό που συχνά ξεχνάμε είναι ότι βλέπουμε μια επιλεγμένη εκδοχή της πραγματικότητάς τους. Δεν βλέπουμε απαραίτητα τις αποτυχίες, τις αμφιβολίες, τις δύσκολες ημέρες ή τις στιγμές κατά τις οποίες αισθάνονται κι εκείνοι ανεπαρκείς.

Παρόλα αυτά, συγκρίνουμε τη δική μας καθημερινότητα, με όλες τις ατέλειες και τις δυσκολίες της, με την πιο προσεγμένη εικόνα της ζωής κάποιου άλλου. Έτσι, μπορεί να αρχίσουμε να πιστεύουμε ότι υστερούμε, ότι δεν κάνουμε αρκετά ή ότι η ζωή μας δεν είναι τόσο ενδιαφέρουσα όσο θα έπρεπε.

Η συνεχής σύγκριση μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμησή μας και να δημιουργήσει μια αίσθηση ανικανοποίητου, ακόμη κι όταν υπάρχουν σημαντικά πράγματα στη ζωή μας για τα οποία μπορούμε να αισθανόμαστε περήφανοι.

Ο φόβος της αποτυχίας και η ανάγκη για επιβεβαίωση

Όταν συνηθίζουμε να κρίνουμε αυστηρά τον εαυτό μας, η αποτυχία μπορεί να αποκτήσει δυσανάλογα μεγάλη σημασία. Δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα φυσιολογικό μέρος της μάθησης, αλλά ως απόδειξη ότι δεν είμαστε αρκετά ικανοί.

Αυτός ο φόβος μπορεί να μας οδηγήσει στην αναβλητικότητα, στην υπερβολική προετοιμασία ή στην αποφυγή νέων εμπειριών. Μπορεί να διστάζουμε να διεκδικήσουμε μια ευκαιρία, να εκφράσουμε τη γνώμη μας ή να ξεκινήσουμε κάτι καινούργιο, επειδή φοβόμαστε ότι δεν θα τα καταφέρουμε όπως θα θέλαμε.

Παράλληλα, η ανάγκη για επιβεβαίωση από τους άλλους μπορεί να γίνει έντονη. Ένα θετικό σχόλιο μάς ανακουφίζει προσωρινά, ενώ μια κριτική ή η απουσία αναγνώρισης μπορεί να μας κάνει να αμφισβητήσουμε την αξία μας.

Όταν η αυτοεκτίμησή μας εξαρτάται υπερβολικά από την εξωτερική αποδοχή, είναι δύσκολο να αισθανθούμε πραγματικά ικανοποιημένοι. Πάντα θα υπάρχει κάποιος που θα πετυχαίνει περισσότερα, θα φαίνεται διαφορετικός ή θα λαμβάνει μεγαλύτερη αναγνώριση.

Όταν η αυτοβελτίωση γίνεται εξάντληση

Τα τελευταία χρόνια, η αυτοβελτίωση έχει αποκτήσει σημαντική θέση στην καθημερινότητά μας. Συμβουλές για καλύτερη διατροφή, άσκηση, παραγωγικότητα, οικονομική διαχείριση, επαγγελματική εξέλιξη και προσωπική ανάπτυξη βρίσκονται παντού.

Πολλές από αυτές τις πρακτικές μπορούν να είναι χρήσιμες. Ωστόσο, όταν αντιμετωπίζουμε κάθε πλευρά της ζωής μας ως κάτι που χρειάζεται διαρκώς διόρθωση, είναι πιθανό να αισθανόμαστε ότι ποτέ δεν είμαστε αρκετά καλοί.

Ακόμη και ο ελεύθερος χρόνος μπορεί να μετατραπεί σε υποχρέωση. Πρέπει να διαβάσουμε κάτι χρήσιμο, να γυμναστούμε, να μάθουμε μια νέα δεξιότητα ή να αξιοποιήσουμε κάθε λεπτό με παραγωγικό τρόπο. Η ξεκούραση αρχίζει να προκαλεί ενοχές, σαν να αποτελεί χαμένο χρόνο.

Όμως, δεν χρειάζεται κάθε στιγμή να μας κάνει καλύτερους, πιο αποδοτικούς ή πιο επιτυχημένους. Έχουμε δικαίωμα να ξεκουραζόμαστε, να αλλάζουμε γνώμη, να κάνουμε λάθη και να περνάμε χρόνο χωρίς να επιδιώκουμε κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Γιατί δυσκολευόμαστε να αποδεχτούμε τις ατέλειές μας;

Η ανάγκη να είμαστε τέλειοι μπορεί να συνδέεται με τον τρόπο που μάθαμε να αντιλαμβανόμαστε την επιτυχία, την αποδοχή και την αγάπη. Αν μεγαλώσαμε με την πεποίθηση ότι πρέπει να πετυχαίνουμε για να αναγνωρίζεται η προσπάθειά μας ή ότι τα λάθη είναι κάτι για το οποίο πρέπει να ντρεπόμαστε, ίσως συνεχίσουμε να θέτουμε αυστηρούς όρους στον εαυτό μας και στην ενήλικη ζωή.

Μπορεί να πιστεύουμε ότι πρέπει να είμαστε πάντα δυνατοί, να μην απογοητεύουμε κανέναν και να ανταποκρινόμαστε σε όλες τις προσδοκίες. Έτσι, η αποδοχή του εαυτού μας αναβάλλεται συνεχώς για το μέλλον: θα αισθανθούμε καλά όταν πετύχουμε τον επόμενο στόχο, όταν αλλάξουμε την εμφάνισή μας ή όταν αποκτήσουμε όσα θεωρούμε απαραίτητα.

Αλλά κάθε φορά που φτάνουμε σε έναν στόχο, μπορεί να εμφανίζεται ένας καινούργιος. Αν η ευτυχία μας εξαρτάται αποκλειστικά από την επόμενη επιτυχία, κινδυνεύουμε να περάσουμε τη ζωή μας προσπαθώντας να φτάσουμε σε μια εκδοχή του εαυτού μας που διαρκώς απομακρύνεται.

Η αυτοεκτίμηση δεν χρειάζεται να κερδίζεται καθημερινά

Η αποδοχή του εαυτού μας δεν σημαίνει ότι σταματάμε να εξελισσόμαστε ή ότι αδιαφορούμε για τα λάθη μας. Σημαίνει ότι μπορούμε να αναγνωρίζουμε τις αδυναμίες μας χωρίς να μειώνουμε συνολικά την αξία μας.

Μπορούμε να προσπαθούμε για έναν στόχο χωρίς να θεωρούμε αποτυχημένο τον εαυτό μας αν δεν τον πετύχουμε. Μπορούμε να δεχόμαστε την κριτική χωρίς να πιστεύουμε ότι αυτή καθορίζει ολόκληρη την προσωπικότητά μας. Και μπορούμε να αναγνωρίζουμε τις ανάγκες μας χωρίς να αισθανόμαστε ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύουμε κάτι στους άλλους.

Ένα πρώτο βήμα είναι να παρατηρήσουμε τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε στον εαυτό μας. Θα λέγαμε σε έναν φίλο όσα λέμε στον εαυτό μας όταν κάνουμε ένα λάθος; Αν όχι, ίσως χρειάζεται να καλλιεργήσουμε περισσότερη κατανόηση και λιγότερη αυστηρότητα απέναντι στις δικές μας δυσκολίες.

Εξίσου σημαντικό είναι να περιορίζουμε τις συγκρίσεις που μας κάνουν να αισθανόμαστε ανεπαρκείς και να επαναπροσδιορίζουμε τι σημαίνει επιτυχία για εμάς, ανεξάρτητα από τις κοινωνικές προσδοκίες.

Από την τελειότητα στην αυθεντικότητα

Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας δεν είναι να γίνουμε καλύτεροι σε όλα, αλλά να καταλάβουμε ποια πράγματα έχουν πραγματικά σημασία για εμάς. Να ξεχωρίσουμε τους στόχους που επιλέγουμε επειδή μας εκφράζουν από εκείνους που κυνηγάμε επειδή φοβόμαστε ότι διαφορετικά δεν θα είμαστε αρκετοί.

Δεν χρειάζεται να έχουμε πάντα τις σωστές απαντήσεις, να είμαστε διαρκώς χαρούμενοι ή να παρουσιάζουμε μια αψεγάδιαστη εικόνα. Μπορούμε να έχουμε αμφιβολίες, να αλλάζουμε κατεύθυνση, να αποτυγχάνουμε και να ξαναπροσπαθούμε.

Η ζωή δεν είναι ένας διαγωνισμός στον οποίο κερδίζει όποιος καταφέρνει να γίνει η καλύτερη δυνατή εκδοχή του εαυτού του με τους όρους των άλλων. Είναι μια προσωπική διαδρομή, γεμάτη εμπειρίες, σχέσεις, αλλαγές και στιγμές που δεν μπορούν πάντα να μετρηθούν με την επιτυχία ή την παραγωγικότητα.

Ίσως, λοιπόν, δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε την επιθυμία μας να εξελισσόμαστε. Χρειάζεται απλώς να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας ως ένα έργο που δεν ολοκληρώνεται ποτέ.

Γιατί δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι για να αξίζουμε αγάπη, σεβασμό και αποδοχή. Χρειάζεται να μπορούμε να είμαστε άνθρωποι: με δυνατότητες και αδυναμίες, με επιτυχίες και λάθη, με όνειρα αλλά και με όρια. Και ίσως αυτή να είναι μια από τις σημαντικότερες μορφές ελευθερίας που μπορούμε να προσφέρουμε στον εαυτό μας.