Το κρητικό νησάκι που κάποτε ήταν ενωμένο με τη στεριά – Τι συνέβη και χωρίστηκε

Σήμερα απέχει λίγα μόλις μέτρα από τις ακτές της Κρήτης, όμως πριν από χιλιάδες χρόνια μπορούσε κανείς να φτάσει εκεί χωρίς βάρκα

Αν το κοιτάξει κανείς σήμερα από την ακτή, μοιάζει με ένα μικρό νησί που βρισκόταν πάντα εκεί, αποκομμένο από την Κρήτη.

Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική.

Απέναντι από το μικρό παραθαλάσσιο χωριό του Μόχλου, στην ανατολική Κρήτη, βρίσκεται ένα μικρό βραχώδες νησάκι που φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Μια νέα δυναμική εποχή αρχίζει για 3 ζώδια –

Και πριν από χιλιάδες χρόνια δεν ήταν πραγματικά νησί.

Κατά την Εποχή του Χαλκού, ο σημερινός Μόχλος συνδεόταν με την απέναντι ακτή μέσω μιας στενής λωρίδας γης. Ήταν ουσιαστικά η άκρη μιας μικρής χερσονήσου, με τη φυσική διαμόρφωση της περιοχής να δημιουργεί προστατευμένα σημεία για τα πλοία.

Η στεριά που σήμερα βρίσκεται κάτω από το νερό

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι το ίχνος αυτής της παλιάς σύνδεσης δεν έχει εξαφανιστεί εντελώς.

Σύμφωνα με το Αρχαιολογικό Πρόγραμμα του Μόχλου, το περίγραμμα της παλιάς στενής λωρίδας γης εξακολουθεί να διακρίνεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Στην Εποχή του Χαλκού, η λωρίδα αυτή ένωνε τον οικισμό που βρισκόταν στο σημερινό νησάκι με την απέναντι πεδιάδα της Κρήτης.

Δεν μιλάμε, λοιπόν, απλώς για έναν αρχαιολογικό τόπο που βρισκόταν κοντά στην ακτή. Μιλάμε για ένα διαφορετικό παράκτιο τοπίο από αυτό που βλέπουμε σήμερα.

Τι συνέβη και ο Μόχλος έγινε νησί

Η αλλαγή δεν φαίνεται να προήλθε από ένα μοναδικό καταστροφικό γεγονός που «έκοψε» ξαφνικά τη στεριά.

Οι έρευνες δείχνουν ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξε η μεταβολή της σχετικής στάθμης της θάλασσας στην ανατολική Κρήτη.

Μελέτες που παρουσιάζει το Penn Museum αναφέρουν ότι η στάθμη της θάλασσας σε αυτό το τμήμα των κρητικών ακτών έχει ανέβει περίπου 1 έως 1,5 μέτρο από τη ρωμαϊκή περίοδο.

Η χαμηλή και στενή λωρίδα γης που ένωνε τον Μόχλο με την Κρήτη άρχισε έτσι να καλύπτεται από το νερό.

Με το πέρασμα των αιώνων, η παλιά χερσόνησος μετατράπηκε στο μικρό νησί που γνωρίζουμε σήμερα.

Δύο φυσικά λιμάνια σε ένα στρατηγικό σημείο

Όταν ο Μόχλος ήταν ακόμη ενωμένος με την απέναντι στεριά, η γεωγραφία του τού έδινε ένα τεράστιο πλεονέκτημα.

Η στενή λωρίδα γης δημιουργούσε προστασία από τους ανέμους και επέτρεπε τη δημιουργία φυσικών αγκυροβολίων.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ο Μόχλος εξελίχθηκε σε σημαντικό λιμάνι και εμπορικό κέντρο κατά τη μινωική περίοδο.

Οι ανασκαφές του INSTAP Study Center for East Crete έχουν αποκαλύψει σπίτια, δρόμους, εργαστήρια, τάφους και αντικείμενα που δείχνουν μια ιδιαίτερα δραστήρια κοινότητα.

Στον χώρο έχουν βρεθεί στοιχεία για παραγωγή χρυσών κοσμημάτων, λίθινων αγγείων και λεπίδων από οψιανό, ενώ τα ευρήματα μαρτυρούν εμπορικές επαφές πολύ πέρα από την Κρήτη.

Ένας οικισμός που είχε δύο πλευρές

Οι αρχαιολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι ο αρχαίος οικισμός δεν περιοριζόταν μόνο στο σημερινό νησί.

Κατά τη νεοανακτορική περίοδο υπήρχαν κτίρια τόσο πάνω στον σημερινό Μόχλο όσο και στην απέναντι κρητική ακτή, με τη στενή λωρίδα γης να συνδέει τις δύο πλευρές.

Αυτό σημαίνει ότι για τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί πριν από χιλιάδες χρόνια δεν υπήρχε το θαλάσσιο πέρασμα που βλέπουμε σήμερα.

Ο Μόχλος αποτελούσε κομμάτι της ίδιας στεριάς.

Κάτω από τα νερά υπάρχουν ακόμη ίχνη του παρελθόντος

Η θάλασσα ανάμεσα στο σημερινό νησάκι και την ακτή είναι πολύ ρηχή σε αρκετά σημεία.

Στην περιοχή έχουν εντοπιστεί βυθισμένα αρχαιολογικά κατάλοιπα, ενώ τμήματα της αρχαίας τοπογραφίας βρίσκονται πλέον κάτω από το νερό.

Ακόμη και αρχαίοι δρόμοι και κατασκευές κοντά στην ακτογραμμή έχουν επηρεαστεί από τη μεταβολή της στάθμης της θάλασσας.

Έτσι, ένα κομμάτι της ιστορίας του Μόχλου δεν βρίσκεται μόνο πάνω στο νησί ή στην απέναντι ακτή.

Βρίσκεται ανάμεσά τους, στον βυθό.

Ένα διαφορετικό τοπίο πριν από χιλιάδες χρόνια

Ο σημερινός επισκέπτης βλέπει ένα μικρό νησί λίγα μέτρα απέναντι από τις ακτές της ανατολικής Κρήτης.

Ένας Μινωίτης, όμως, θα έβλεπε κάτι εντελώς διαφορετικό.

Μια στενή χερσόνησο, δύο προστατευμένα αγκυροβόλια, σπίτια και εργαστήρια, πλοία να φτάνουν και να αναχωρούν και έναν οικισμό που ήταν άμεσα συνδεδεμένος με την υπόλοιπη Κρήτη.

Χρειάστηκαν αιώνες φυσικών μεταβολών για να αλλάξει αυτή η εικόνα.

Και σήμερα, το μικρό νησάκι του Μόχλου αποτελεί μία από εκείνες τις γωνιές της Κρήτης όπου η θάλασσα δεν κρύβει μόνο αρχαιότητες.

Κρύβει και ένα ολόκληρο κομμάτι στεριάς που κάποτε βρισκόταν πάνω από την επιφάνειά της.