Γιατί νιώθουμε ότι πέφτουμε την ώρα που μας παίρνει ο ύπνος; Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο

Έχετε ξαπλώσει ποτέ στο κρεβάτι και, λίγο πριν αποκοιμηθείτε, αισθανθήκατε ξαφνικά ότι πέφτετε στο κενό; Το σώμα τινάζεται απότομα, η καρδιά μπορεί να χτυπήσει γρηγορότερα και ο ύπνος διακόπτεται για λίγα δευτερόλεπτα. Πρόκειται για ένα συνηθισμένο φαινόμενο που έχει επιστημονική εξήγηση

Η μετάβαση από την εγρήγορση στον ύπνο δεν γίνεται πάντοτε ομαλά.

Καθώς το σώμα χαλαρώνει και ο εγκέφαλος αρχίζει να αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας του, ορισμένοι άνθρωποι βιώνουν ένα ξαφνικό τίναγμα.

Η εμπειρία μπορεί να συνοδεύεται από την αίσθηση ότι γλιστρούν, σκοντάφτουν ή πέφτουν από μεγάλο ύψος.

Παρότι το συναίσθημα είναι έντονο, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αποτελεί ένδειξη κάποιας ασθένειας.

Πώς ονομάζεται το φαινόμενο

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τρίχρονο αγοράκι βρέθηκε να περιπλανιέται μόνο του στη Θεσσαλονίκη, συνελήφθη η μητέρα του

Το ξαφνικό τίναγμα που εμφανίζεται κατά την έναρξη του ύπνου ονομάζεται υπναγωγικό τίναγμα, γνωστό και με τον αγγλικό όρο hypnic jerk.

Πρόκειται για μια ακούσια, σύντομη μυϊκή σύσπαση.

Μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο το σώμα ή ένα συγκεκριμένο μέλος, όπως το χέρι ή το πόδι.

Συχνά εμφανίζεται την ώρα που ο άνθρωπος περνά από την κατάσταση της εγρήγορσης στα πρώτα στάδια του ύπνου.

Η μυϊκή κίνηση μπορεί να είναι τόσο μικρή ώστε να μην την αντιληφθεί το ίδιο το άτομο.

Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, είναι αρκετά έντονη ώστε να το ξυπνήσει.

Γιατί αισθανόμαστε ότι πέφτουμε

Η ακριβής αιτία των υπναγωγικών τιναγμάτων δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.

Οι επιστήμονες έχουν προτείνει διαφορετικές ερμηνείες που σχετίζονται με τη μετάβαση από την εγρήγορση στον ύπνο.

Καθώς αποκοιμιόμαστε, μειώνεται η μυϊκή δραστηριότητα και αλλάζει η επεξεργασία των αισθητηριακών πληροφοριών.

Μία θεωρία υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος μπορεί περιστασιακά να ερμηνεύει τη χαλάρωση των μυών ως αίσθηση απώλειας ισορροπίας.

Η αντίδραση μπορεί να συνοδεύεται από μια απότομη μυϊκή σύσπαση.

Ωστόσο, αυτή η ερμηνεία αποτελεί θεωρία και όχι οριστικά αποδεδειγμένο μηχανισμό.

Είναι φυσιολογικό να συμβαίνει;

Τα περιστασιακά υπναγωγικά τινάγματα θεωρούνται συνήθως φυσιολογικό φαινόμενο.

Μπορούν να εμφανιστούν σε ανθρώπους χωρίς γνωστό νευρολογικό ή άλλο πρόβλημα υγείας.

Δεν σημαίνει ότι το άτομο πάσχει από επιληψία ή ότι αντιμετωπίζει απαραίτητα κάποια διαταραχή ύπνου.

Η συχνότητα διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Κάποιοι βιώνουν το φαινόμενο σπάνια, ενώ άλλοι το παρατηρούν συχνότερα, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης κόπωσης ή στρες.

Τι ρόλο παίζει το άγχος

Το άγχος μπορεί να επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου.

Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση έντασης, η διαδικασία χαλάρωσης πριν από τον ύπνο μπορεί να γίνει δυσκολότερη.

Οι έντονες σκέψεις, η ανησυχία και η συναισθηματική φόρτιση ενδέχεται να συνδέονται με περισσότερες διακοπές κατά την έναρξη του ύπνου.

Αυτό μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα να αντιληφθεί κάποιος ένα υπναγωγικό τίναγμα.

Η σχέση δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοιο επεισόδιο οφείλεται στο άγχος.

Μπορεί να ευθύνεται ο καφές;

Η καφεΐνη αποτελεί διεγερτική ουσία και μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται αρκετά κοντά στην ώρα κατάκλισης.

Καφές, ενεργειακά ποτά και άλλα προϊόντα με καφεΐνη μπορεί να δυσκολεύουν την έλευση του ύπνου σε ευαίσθητα άτομα.

Η κατανάλωση διεγερτικών ουσιών συγκαταλέγεται στους παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση υπναγωγικών τιναγμάτων.

Η επίδραση διαφέρει ανάλογα με την ποσότητα, την ώρα κατανάλωσης και την ευαισθησία κάθε ανθρώπου.

Τι συμβαίνει όταν είμαστε εξαντλημένοι

Η έλλειψη ύπνου και η έντονη κόπωση μπορούν επίσης να επηρεάζουν τη μετάβαση στον ύπνο.

Όταν ένα άτομο κοιμάται λιγότερο από όσο χρειάζεται για αρκετές ημέρες, ο οργανισμός μπορεί να παρουσιάζει αυξημένη υπνηλία και διαταραγμένο πρόγραμμα ξεκούρασης.

Σε τέτοιες περιόδους, ορισμένοι άνθρωποι παρατηρούν συχνότερα απότομα τινάγματα.

Η διατήρηση ενός σχετικά σταθερού ωραρίου ύπνου μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της συνολικής ποιότητας ξεκούρασης.

Έχει σχέση με τα όνειρα;

Μερικές φορές, το υπναγωγικό τίναγμα συνοδεύεται από μια πολύ σύντομη εικόνα ή αίσθηση.

Το άτομο μπορεί να αισθανθεί ότι πέφτει από μια σκάλα, ότι σκοντάφτει ή ότι χάνει την ισορροπία του.

Αυτές οι εμπειρίες εμφανίζονται στο μεταβατικό στάδιο μεταξύ εγρήγορσης και ύπνου.

Δεν είναι απαραίτητα όνειρα με την έννοια των πιο σύνθετων ονειρικών εμπειριών που συνδέονται με άλλα στάδια του ύπνου.

Το αίσθημα πτώσης και η μυϊκή αντίδραση μπορεί να εμφανιστούν σχεδόν ταυτόχρονα.

Πώς μπορούμε να περιορίσουμε τα επεισόδια

Δεν υπάρχει μία μέθοδος που να εξαλείφει πλήρως το φαινόμενο.

Ωστόσο, ορισμένες συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση του ύπνου.

Ένα σταθερό πρόγραμμα κατάκλισης, ο περιορισμός της καφεΐνης τις βραδινές ώρες και η αποφυγή έντονης δραστηριότητας αμέσως πριν από τον ύπνο μπορεί να είναι χρήσιμα.

Επίσης, η δημιουργία ενός ήρεμου περιβάλλοντος, με κατάλληλη θερμοκρασία και περιορισμένο θόρυβο, βοηθά αρκετούς ανθρώπους να χαλαρώσουν.

Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση

Ένα περιστασιακό τίναγμα λίγο πριν αποκοιμηθούμε δεν αποτελεί συνήθως λόγο ανησυχίας.

Εάν, όμως, οι κινήσεις είναι πολύ συχνές, προκαλούν σημαντική αϋπνία ή εμφανίζονται και κατά τη διάρκεια της ημέρας, είναι χρήσιμη η ιατρική αξιολόγηση.

Το ίδιο ισχύει εάν συνοδεύονται από απώλεια συνείδησης, σύγχυση, τραυματισμούς ή άλλα ασυνήθιστα νευρολογικά συμπτώματα.

Σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται να αποκλειστούν άλλες αιτίες ακούσιων κινήσεων.

Ένα παράξενο αλλά συνηθισμένο φαινόμενο

Η αίσθηση ότι πέφτουμε στο κενό λίγο πριν κοιμηθούμε μπορεί να είναι τρομακτική, ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται για πρώτη φορά.

Στην πραγματικότητα, όμως, τα υπναγωγικά τινάγματα αποτελούν μια γνωστή εμπειρία της μετάβασης στον ύπνο.

Το ξαφνικό τίναγμα δεν σημαίνει ότι πραγματικά πέφτουμε ούτε ότι ο εγκέφαλος αντιμετωπίζει απαραίτητα κάποιο πρόβλημα. Είναι ένα φαινόμενο που δείχνει πόσο σύνθετη είναι η διαδικασία με την οποία το σώμα και ο εγκέφαλος περνούν από την εγρήγορση στον ύπνο.